biznesda sun’iy intellekt texnologiyalari

DOCX 23 pages 48.7 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 48.7 KB

File type DOCX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

mavzu: biznesda sun’iy intellekt texnologiyalari reja: 1. biznes va sun’iy intellekt. 2. sun’iy intellekt obzori. 3. ekspert tizimlari. ekspert tizimlarini ishlab chiqish. 4. neyron to’rlari. virtual borliq. aqlli agentlar. 5. bilimlarni boshqarish konsepsiyasi. 6. bilimlarni boshqarish usullari va vositalari. tayanch so’zlar : biznes va suniy intellect. suniy intellect obzori. ekspert tizimlari. ekspert tizimlarini ishlab chiqish. neyron to’rlari. fuzzi logic tizimlar (fuzzy logic systems). genetik algoritmlar. virtual borliq. aqlli agentlar. sun’iy intellekt haqidagi tasavvur va bu sohadagi izlanishlar — «aqliy mashinalar» ishlab chiqarishga ilmiy yondoshish birinchi bo’lib stanford universitetining (aqsh) professori djon makkarti tashabbusi asosida 1956 yili tashkil topgan ilmiy tugarakda paydo bo’ldi. bu tugarak tarkibiga massachuset (aqsh) texnologiya oliygoxi «elektronika va xisoblash texnikasi» kulliyotining faxriy professori marvin minskiy, «masalalarni universal xal qiluvchi» va «mantiqiy nazariyotchi» intellektual (aqliy) programmalar bunyodkori — kibernetik allen nyuell va karnegi-mellen dorilfununining (aqsh) mashxur psixologi gerbert seyman, xisoblash texnikasining ko’zga ko’ringan mutaxassislari artur semuel, oliver selfridj, …

2 / 23

) ma’nosini beradi. «intellekt» so’zini aniqlovchi, psixologlar tuzgan uchta tushunchani (katta sovet entsiklopediyasi va vesterning amerika lugatidan olingan) keltiramiz. bu tushunchalar «intellekt» tushunchasi mazmunini aniqlash uchun yordam beradi. intellekt — fikrlash qobiliyati, ratsional bilish va shunga uxshash. umumiy xolda esa fikrlash, shaxsni aqliy rivojlanishi sinonimi bo’lib xizmat qiladi. intellekt (aql) — o’z xulqini sozlash yo’li bilan xar qanday (ayniqsa yangi) xolatga etarli baho berish qobiliyati. intellekt — turmushdagi dalillar o’rtasidagi o’zaro bog’liqlikni tushunish qobiliyati. bu qobiliyat belgilangan maqsadga erishishga olib boruvchi xarakatlarni ishlab chikish uchun kerak bo’ladi. yuqorida aniqlangan «intellekt» tushunchasidan shunday xulosa chiqarish mumkinki, ya’ni intellekt faqat insonlarga tegishli va odam aqliy qobiliyatining o’ziga xos o’lchovidir. psixologlar shunday maxsus usullar yaratdilarki, bu usullar yordamida tajriba orqali odamning intellektual (aqliy) darajasini aniqlash mumkin bo’ldi. natijada shu narsa aniqlandiki, intellektning individual darajasi o’rtasidan surilishi (og’ishi) odamning fizik imkoniyatlari darajasi kabidir. agar o’rtacha aqliy qobiliyat 100 ball deb qabul kilinsa, u xolda …

3 / 23

hagan insonlarning intellektini bir-biriga solishtirib bo’lmaydi. «sun’iy intellekt» tushunchasiga turlicha ma’no kiritish mumkin. turli mantiq va xisoblash masalalarini echuvchi kompyuterdagi intellektni e’tirof etishdan tortib, to insonlar yoki ularning ko’pchilik qismi orqali echiladigan masalalar majmuasini echadigan intellektual tizimlarga olib boradigan tushunchagacha kiritish mumkin. «si» tushunchasi boshidan va shu kunga kadar olimlarning bu. tushunchaga bo’lgan munosabati va ularning «sun’iy» so’ziga nisbatan kelishmovchiligi tufayli qarshiliklarga uchramoqda. masalan, ussr fa kibernetika institutining sobik direktori, marxum akademik v. m. glushkov «sun’iy idrok» so’zini kushtirnoksiz ishlatgan. rossiya fa «si» masalalari bo’yicha ilmiy yig’ilish raisi akademik g.s. pospelov fikricha, «si» haqida xech qanday so’z bo’lishi mumkin emas, ya’ni hozir xam, yaqin kelajakda xam «uylaydigan mashina» bo’lmaydi. «si» tushunchasini uzgartirish kech bo’ldi, - deb yozadi u. bu narsa injener, matematik, kompyuter buyicha mutaxassislar, psixolog, faylasuflarni birlashtiruvchi juda katta axamiyatga ega bo’lgan ilmiy yo’nalish ekanligiga xech kimda shubxa yo’q. u odamlarning maqsadi — kompyuterlarning maxsus programmali va apparatli vositalarini …

4 / 23

ga tegishli bo’lgan «masala echuvchilar»ni yaratish buyicha muammoni hal qilishga karatilgan. tadqiqot uchun instrument (asbob) bo’lib exm xizmat kilgan, har xil o’yinlar, oddiy musika asarlari, matematik masalalar o’ylab topilgan. shunga uxshash masalalarni tadqiqot uchun tanlash, muammo muxit (bunday mux,itda masalani yechish tarmoqlanadi)ning oddiyligi va aniqligini, etarli darajada oson tanlab olish imkoniyatini va «usulga karab» sun’iy konstruktsiyani tuzishni talab qiladi. bu yo’nalishda bir qancha yutuklarga erishildi. xususan shaxmat programmalari hozir juda yuqori takomilga etkazildi. bu programmalar uchun tanlab olish xarakterli bo’lib, odatda teoremalarni isbotlash jarayoni, uyinning ketishi va xrkazolar juda katta sonli mkoniyatlardan tanlanadi. har bir masalani yechish — maqsadga erishishda istikboli bo’lmagan imkoniyatlarni shartta olib tashlash va istikbollilarini ajratib olish evristik usul (algoritm)larning takomillashganiga boglik. lekin bunday moxiyat asosida a. nyuell va g. saymon tomonidan yaratilgan «universal masalalar yechuvchi»ni yaratishga bo’lgan urinish bexuda ketdi, chunki evristik algoritmlar xar bir masalaning xususiyatiga kuchli darajada bog’liq. asosiy qiyinchiliklar masalani yyechish uchun yaratilgan …

5 / 23

’lchovli muxitda mustakil xolda xarakat qiladigan va yangi masalalarni echadigan robotlar) ko’rishga qaratildi. bu borada «intellektual» funktsiyalarning keraqli doirasi: maqsadga yo’naltirilgan xulk (xolat)ni ta’minlash, tashki muxit to’g’risidagi axborotlarni qabul qilish, xarakatlarni tashkil etish, o’qitish, odam va boshqa robotlar bilan mulokotni uyushtirish tadqiq kilindi va amalga oshirildi. masalan, robotlarda maqsadga yunaltirilgan xulk (xolat)ni ta’minlash uchun ular atrof-muxit haqida bilimlar majmuasiga ega bo’lishi zarur. bu bilimlar robotga tashqi muhit modeli ko’rinishida kiritib quyilishi lozim. robotning tashki muxit modeli — bu o’zaro boglangan ma’lumotlar yigindisi bo’lib, bu ma’lumotlar moe sinfdagi masalalarni yechish uchun kerak. robotning bilimlar tizimsiga muxitning «fikrdagi» uzgarishini qayta ishlab chiqarish va shu asosda navbatdagi masalani yechishga imkon beruvchi algoritmlar xamda bu rejani baja-rilishini va oldindan rejalashtirilgan xarakatlarning kutilayotgan natijalarini nazorat qiluvchi algoritmlar kiritilishi kerak. demak, intellektual robotlar bilimlar manbaiga ega bo’lishi shart. bu bilimlar manbaida bilimlar va maxsus blok («reja tuzuvchi») saqlanadi. «reja tuzuvchi» blokning zimmasiga robotning xarakati programmasini tuzish …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biznesda sun’iy intellekt texnologiyalari"

mavzu: biznesda sun’iy intellekt texnologiyalari reja: 1. biznes va sun’iy intellekt. 2. sun’iy intellekt obzori. 3. ekspert tizimlari. ekspert tizimlarini ishlab chiqish. 4. neyron to’rlari. virtual borliq. aqlli agentlar. 5. bilimlarni boshqarish konsepsiyasi. 6. bilimlarni boshqarish usullari va vositalari. tayanch so’zlar : biznes va suniy intellect. suniy intellect obzori. ekspert tizimlari. ekspert tizimlarini ishlab chiqish. neyron to’rlari. fuzzi logic tizimlar (fuzzy logic systems). genetik algoritmlar. virtual borliq. aqlli agentlar. sun’iy intellekt haqidagi tasavvur va bu sohadagi izlanishlar — «aqliy mashinalar» ishlab chiqarishga ilmiy yondoshish birinchi bo’lib stanford universitetining (aqsh) professori djon makkarti tashabbusi asosida 1956 yili tashkil topgan ilmiy tugarak...

This file contains 23 pages in DOCX format (48.7 KB). To download "biznesda sun’iy intellekt texnologiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: biznesda sun’iy intellekt texno… DOCX 23 pages Free download Telegram