kimyo sanoati xom-ashyosi va energetikasi

DOCX 15 pages 33.0 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 33.0 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

mavzu:kimyo sanoati xom-ashyosi va energetikasi reja: 1.kimyo sanoatida qo`llaniladigan energiya turlari. 2.sanoatda qo`llaniladigan energiyalarni sinflanishi. 3.ikkilamchi energiya resurslaridan oqilona foydalanish yo`llari. kimyo sanoati juda ham ko`p energiya sigimiga ega. shunday kimyoviy sanoatlar borki, energiya tannarxning 80-90% ni tashkil etadi (elektrolizda, xlor va n2 larni olishda). hozirgi paytda energiyani asosan organikmoddalarni yondirish asosida oladilar. bu juda ham xom ashyoni bekorga sarflanishiga olib keladi. chunki tabiiy gaz, neft kimyo sanoati uchun yaxshi xom ashyo hisoblanib, undan sin¬tetik mahsulotlar, plastmasalar, tolalar, organik mahsulotlar, kauchuklar, buyoqlar, erituvchilar va boshqa muhim mahsulotlar olina¬di. kimyoviy texnologiyada energiya katta miqdorda sarflanib, hozirgi paytda butun dunyo buyicha hamma sanoatda energiyaning sarfla¬nishi 40% neft va neft mahsulotlari orqali, 19-20% tabiiy gaz orqali, 24-25 % ko`mir orqali va 7% gidroenergiya orqali bajariladi. qolgan boshqa tipdagi energiyalar yadro energiyalari, quyosh energiyasi, geotermal energiyasi va shamol energiyasi qariyib 4% ni tashkil eta¬di. ko`p davlatlarda (kanadada) elektroenergiya ishlab chiqarishning 60-70 % ni gidrostansiyalar …

2 / 15

sexlari qurilgan. hozirgi paytda markaziy osiyo davlatlarida quyosh energiyasidan foydalanish yaxshi natijalar beryapti. masalan,issiqxonalarni isitishda, suv isitishda hamda cho`l zonalarida kichik muhim tarmoqlarni rivojlantirishda ishlatiladi. hozirgi paytda shamol energiyasidan foydalanish ham yaxshi nati¬jalar beryapti. masalan, bekobod tog` tizmalarida tojikistonning xo`jand xu¬dudlariga kirish joylarida shamoldan energiya olish uskunalari qurish mo`ljallanmoqda. buning uchun bir necha mutaxassilar gollandiya davlatiga borib kelishdi. hozirgi paytda kimyoviy texnologiyada energiyani saklash va unumli ishlatish uchun kimyoviy reaksiyalarning energiyasidan foydala¬nish yaxshi natijalar bermokda. bundan tashqari kimyoviy texnologiya jarayonida kimyoviy reaksiyalar oraligida ishlab chiqarilgan mahsulotni sovo`tish yoki reaksiyaga kiradigan xom ashyoni isitish uchun qara-makarshi yo`nalishlardan foydalanib xar xil asbob - uskunalar ishla¬tilmokda. masalan,shunday asbob-uskunalardan biri ekonomayzer qozonla¬ridir. kimyo sanoatida energiyani to`liq ishlatish uchun ekzotermik va endotermik reaksiyalarni o`z joyiga ishlatish kerak, ya`ni reaksiya na¬tijasida hosil bo`lgan energiya to`g`ri dan-to`g`ri reaksiyani tezlashti¬rish uchun ishlatish kerak. bundan tashkari ba`zi holatlarda alohida isitgich va sovutgich qurilmalari ishlatiladi. masalan,sulfat kislota olish paytidagi sulfat …

3 / 15

azotga ajratish paytida. hozirgi zamon energetikasi kompleks ravishda rivojlanish ke¬rak, ya`ni katta energiya ishlab chiqargan teploelektrostansiyalar. bu elektrostansiyalar elektr energiya hosil qilishdan tashkari qayta ish¬langan issiq suv, bug`, ikkilamchi bug`larni ishlatib alohida issiqxona¬lar qilinadi. qayta ishlangan issiq suvlarni alohida ko`llarga jo`natib qish paytida ham baliqchilikni rivojlantiriladi. ko`mirni yon¬dirgandan keyin qolgan ko`l har xil aralashmalardan shlakoblok g`isht va qum, kurilish materiallar olish mumkin. o`zbekistonda bunday katta gres lardan hozirgi angren shaharida qurilyapti. ko`mirga nisbatan elektroenergiyasini uzoq joylarga yuborish ancha oson va qulaydir. hurmatli talabalar, o`z ish faoliyatingizda, bunday masalalarni nazardan chetda qoldirmay va hamisha qo`yilgan vazifaga ongli ravishda har tomonlama baho bering! kimyo sanoati — ogʻir sanoat tarmoqlaridan biri, xilma-xil kimyoviy mahsulotlar turlari: kon-kimyo xom ashyosi, asosiy kimyo mahsulotlari (ammiak, noorganiq kislotalar, ishqorlar, mineral oʻgʻitlar, soda, xlor va xlorli mahsulotlar, suyultirilgan gazlar va b.), plastmassa va sintetik smolalar, shu jumladan, kaprolaktam, sellyuloza atsetatlari, kimyoviy tola va iplar, plastmassa va shisha-plastiklardan materiallar …

4 / 15

sh.da), rossiyada 1864 y.da (barnaul)da qurildi. 19-asr oʻrtalaridan buyuk britaniya (1842), germaniya (1867), rossiya (1892)da sunʼiy oʻgitlar ishlab chiqaradigan zavodlar ishlay boshladi. aqshda k.s. yevropa mamlakatlariga nisbatan kechroq paydo boʻldi, lekin 1913 y.ga kelib kimyoviy mahsulotlar i.ch. hajmi boʻyicha jahonda 1-oʻringa chiqib oldi. oʻzbekistonda tegishli xom ashyo manbalari boʻlishiga qaramay 20-asrning 30-y.larigacha k.s. deyarli yoʻq edi. 1910-y.larda ohak kuydirish, oʻsimlik boʻyogʻi olish, oltingugurt i.ch., ishqoriy moddalar tayyorlash, sovungarlik bilan shugʻullangan bir qancha kichik korxonalar (12 sovun zavodi, neftni haydash zavodi, 2 boʻyoq f-kasi) boʻlgan. zamonaviy k.s.ning shakllanishi 1932 y. qadimdan oltingugurt qazib olingan shoʻrsuv oltingugurt koni (fargʻona vodiysi)ning ishga tushirilishi bilan boshlandi. bu korxona sobiq sssrda ishlab chiqariladigan oltingugurtning 57% ini bergan va itti-foqning oltingugurt mustaqilligini taʼminlashda muhim rol oʻynadi. k.s.ning eng yirik korxonasi chirchiq elektr kimyo kti 1940 y. okt.dan mahsulot bera boshladi. shu yili 608,9 t ammiak, 961,7 t kuchsiz azot kislotasi va 930 t ammiak selitrasi ishlab …

5 / 15

azotli oʻgʻitlar zavodida gʻoʻza bargini toʻkishda ishlatiladigan magnit xlorat defolianti ishlab chikarila boshladi. jizzaxda plastmassa quvurlar zavodi (1972), 1973 y.da olmaliqda ammofos ishlab chiqaradigan yirik korxonaning 1-navbati ishga tushirildi. 20-asrning 90-y.lari boshiga kelib oʻzbekiston respublikasi iqtisodiyotida muhim oʻrinni egʻallagan k.s. barpo etildi. 1990 y.da 1762 ming t mineral oʻgʻitlar (100% oziq modda hisobi-da), 154,9 ming t sintetik smolalar va plastik massalar, 1735,2 ming t sintetik ammiak, 2859 ming t sulfat kislota, 52,6 ming t kimyoviy tolalar va iplar, 226,2 ming t sintetik yuvish vositalari va sovun (yogʻ kislotalari 40% hisobida) va b. mahsulotlar ishlab chikarildi. 1991 y.da respublika k.s. korxonalari negizida "oʻzkimyosanoat" konserni tashkil etildi. 1994 y. yanvarda konsern "oʻzkimyosanoat" uyushmasiga aylantirildi. oʻzbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining 2001 y. 13 martdagi "kimyo sanoatini boshqarish tuzilmasini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida" qaroriga muvofiq, "oʻzkimyosanoat" ochiq aksionerlik jamiyati (aj) shaklidagi davlat-aksiyadorlik kompaniyasi tashkil etildi. respublika hukumati tomonidan oʻzbekiston k.s. korxonalarini yalpi rivojlantirishning 23 investitsiya loyihalaridan …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kimyo sanoati xom-ashyosi va energetikasi"

mavzu:kimyo sanoati xom-ashyosi va energetikasi reja: 1.kimyo sanoatida qo`llaniladigan energiya turlari. 2.sanoatda qo`llaniladigan energiyalarni sinflanishi. 3.ikkilamchi energiya resurslaridan oqilona foydalanish yo`llari. kimyo sanoati juda ham ko`p energiya sigimiga ega. shunday kimyoviy sanoatlar borki, energiya tannarxning 80-90% ni tashkil etadi (elektrolizda, xlor va n2 larni olishda). hozirgi paytda energiyani asosan organikmoddalarni yondirish asosida oladilar. bu juda ham xom ashyoni bekorga sarflanishiga olib keladi. chunki tabiiy gaz, neft kimyo sanoati uchun yaxshi xom ashyo hisoblanib, undan sin¬tetik mahsulotlar, plastmasalar, tolalar, organik mahsulotlar, kauchuklar, buyoqlar, erituvchilar va boshqa muhim mahsulotlar olina¬di. kimyoviy texnologiyada energiya katta miqdord...

This file contains 15 pages in DOCX format (33.0 KB). To download "kimyo sanoati xom-ashyosi va energetikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyo sanoati xom-ashyosi va en… DOCX 15 pages Free download Telegram