quyosh eng yaqin yulduz. quyosh haqida umumiy ma’lumot. quyosh fotosferasi va uning tuzulmalari. quyosh dog’lari

DOCX 5 sahifa 1,6 MB Bepul yuklash

5 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 1,6 MB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 5

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 5

mavzu: quyosh eng yaqin yulduz. quyosh haqida umumiy ma’lumot. quyosh fotosferasi va uning tuzulmalari. quyosh dog‘lari reja: 1. quyosh eng yaqin yulduz. 2. quyosh haqida umumiy ma’lumot. 3. quyosh fotosferasi va uning tuzulmalari. 4. quyosh dog’lari. agar quyosh so‘nsa, yerni qorong‘ilik qoplab olardi, chunki quyoshning yorug‘ligini qaytarish hisobiga ko‘rinadigan oy va planetalar ham osmonda ko‘rinmay qolib, faqat yulduzlargina xira shu’lalari bilan yerni yoritar edi, xolos. shuningdek, butun yer yuzini izg‘irin sovuq o‘z «iskanjasiga» oladi. bir haftaga qolmay tropiklar qor bilan qoplanar, daryolar oqishdan to‘xtab, dengiz va okeanlar sekin-asta tubigacha muzlar, shamol ham «uvullash»ini bas qilardi. shuning uchun ham hayotimizning manbayi bo‘lmish quyosh har jihatdan diqqatga sazovor osmon jismi hisoblanadi. quyosh milliardlab yulduzlarning bir vakili bo‘lib, kattaligi va temperaturasiga ko‘ra o‘rtacha yulduzdir. biroq planetamiz yer uning yo‘ldoshi sifatida boshqa yulduzlarga nisbatan quyoshga millionlab marta yaqin bo‘lganidan, yulduzlardan farq qilib, quyosh bizga kattagina burchak (32′) ostida ko‘rinadi. yer ham boshqa planetalar qatorida …

2 / 5

igan energiya miqdoriga tengdir. garchi uning yerga tushayotgan energiyasining miqdori ham kam bo‘lmasa-da, biroq u quyoshdan ajralayotgan butun energiyaning atigi 2 milliarddan bir qisminigina tashkil qiladi. quyoshning markazida bosim 200 mlrd atmosferaga yetadi. uning o‘rtacha zichligi 1,41 g/sm3. quyosh ulkan temperaturali olov shardan iborat bo‘lib, uni tashkil qilgan gaz oddiy gazlardan farq qiladi va plazma deb yuritiladi. plazma holatida modda asosan ionlashgan atomlar va erkin elektronlardan iborat bo‘ladi. bunday yuqori temperaturali zich plazma tutash spektrni beradi. biroq bunda nurlanish quyoshning atmosfera qatlamlaridan o‘tishda, turli atomlar tomonidan mos to‘lqin uzunliklaridagi nurlarning yutilishi tufayli quyosh spektri chiziqli yutilish spektriga aylanadi (45-rasm). quyosh ham barcha boshqa osmon jismlari kabi o‘z o‘qi atrofida aylanadi. biroq uning aylanishi differensial bo‘lib, ekvator sohasi o‘rtacha 25 sutkalik davr bilan, qutblari sohasi esa 28–29 kunlik davr bilan aylanadi. quyosh doimiysi va quyosh yorqinligi. quyoshdan yergacha bo‘lgan o‘rtacha masofada yer atmosferasining tashqarisida quyoshdan kelayotgan nurlarga perpendikulyar bo‘lgan 1 sm2 …

3 / 5

n to‘latilgan ballonlarda stratosferaga uchirilgan quyosh teleskoplari yordamida olindi. bu rasmlar yordamida granulalarning ravshanligi, «yashash» davri va ularning fizik tabiatini spektral o‘rganishga doir ko‘p yangi ma’lumotlar olindi. jumladan, bu donador struktura, fotosferada kechayotgan konvektiv jarayonni o‘zida aks ettirishi ma’lum bo‘ldi. granulalarning o‘rtacha kattaligi 500 kilometrcha bo‘lib, aslida 200 kilometrdan 700–800 km gacha kattalikdagilari keng tarqalgan. (47-rasm). fotosferada granulalardan tashqari zanjirsimon shu’lali sohalar ham teleskoplarda hosil qilingan quyosh tasvirida ko‘zga tashlanadi. bunday sohalar mash’allar deb ataladi. mash’allar aksariyat quyosh dog‘lari bilan birgalikda uchraydi. quyosh dog‘lari – magnit orollari** quyosh fotosferasida kuzatiladigan, fizik tabiati jihatidan jumboqlarga boy obyektlar uning dog‘laridir (48-rasm). quyosh dog‘larining kattaligi turlicha bo‘lib, ularning o‘lchami bir necha ming kilometrdan bir necha yuz ming kilometrgacha yetadi. birinchi bo‘lib 1610-yilda dog‘lar quyoshning bevosita uning sirt qatlamiga tegishli ekanligini galiley uning o‘zi yasagan teleskopi yordamida kuzatib aniqladi. shundan buyon o‘tgan 4 asr vaqt davomida olimlar quyosh dog‘lariga tegishli ko‘p muammolarni, jumladan, ularning …

4 / 5

irtining hamma qismlarida paydo bo‘lavermay, uning ±5° dan ±35–40º kengliklari orasidagi sohada paydo bo‘ladi. quyosh fizikasiga tegishli muhim muammolardan biri – undagi dog‘lar sonining yillar mobaynida sistemali o‘zgarib turishidir. quyosh dog‘lari soniga tegishli qariyb 100 yillik materialni yig‘ib va bir necha o‘n yil davomida havaskor astronomlar orasida quyosh dog‘larini sistemali kuzatishni yo‘lga qo‘ygan shveysariyalik olim rudolf volf, quyosh dog‘lari soni o‘zgarishining o‘rtacha davrini 11,1 yilga teng deb topdi. quyosh dog‘lari quyoshdagi eng aktiv jarayonlardan ekanligi va quyosh atmosferasi qatlamlarida uchraydigan barcha boshqa aktiv hodisalar bilan bevosita bog‘lanishda bo‘lganligi tufayli, quyosh dog‘lari sonining 11,1 yillik davri quyosh aktivligining davri sifatida qabul qilingan. savol va topshiriqlar: 1. quyosh fotosferasi deganda uning qaysi qatlamini tushunasiz? 2. quyosh fotosferasida yaxshi kuzatish sharoitida qanday obyektlar kuzatiladi? 3. granulatsiya (donadorlik) qanday ko‘rinishli struktura? 4. quyosh dog‘larining ochilish tarixi haqida so‘zlab bering. 5. dog‘lar fotosferada nimaga qorayib ko‘rinadi? 6. alohida dog‘ va dog‘ guruhlarining magnit maydoni xususiyatlari …

5 / 5

quyosh eng yaqin yulduz. quyosh haqida umumiy ma’lumot. quyosh fotosferasi va uning tuzulmalari. quyosh dog’lari - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 5 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"quyosh eng yaqin yulduz. quyosh haqida umumiy ma’lumot. quyosh fotosferasi va uning tuzulmalari. quyosh dog’lari" haqida

mavzu: quyosh eng yaqin yulduz. quyosh haqida umumiy ma’lumot. quyosh fotosferasi va uning tuzulmalari. quyosh dog‘lari reja: 1. quyosh eng yaqin yulduz. 2. quyosh haqida umumiy ma’lumot. 3. quyosh fotosferasi va uning tuzulmalari. 4. quyosh dog’lari. agar quyosh so‘nsa, yerni qorong‘ilik qoplab olardi, chunki quyoshning yorug‘ligini qaytarish hisobiga ko‘rinadigan oy va planetalar ham osmonda ko‘rinmay qolib, faqat yulduzlargina xira shu’lalari bilan yerni yoritar edi, xolos. shuningdek, butun yer yuzini izg‘irin sovuq o‘z «iskanjasiga» oladi. bir haftaga qolmay tropiklar qor bilan qoplanar, daryolar oqishdan to‘xtab, dengiz va okeanlar sekin-asta tubigacha muzlar, shamol ham «uvullash»ini bas qilardi. shuning uchun ham hayotimizning manbayi bo‘lmish quyosh har jihatdan diqqatga sazovor o...

Bu fayl DOCX formatida 5 sahifadan iborat (1,6 MB). "quyosh eng yaqin yulduz. quyosh haqida umumiy ma’lumot. quyosh fotosferasi va uning tuzulmalari. quyosh dog’lari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: quyosh eng yaqin yulduz. quyosh… DOCX 5 sahifa Bepul yuklash Telegram