siyasiy huqıqıy tarawdaǵı áhmiyetli xalıq aralıq reytingler hám olarǵa ózbekstannıń integraciyalasıwı

DOCX 16 стр. 54,7 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 16
tema: siyasiy huqıqıy tarawdaǵı áhmiyetli xalıq aralıq reytingler hám olarǵa ózbekstannıń integraciyalasıwı jobası: kirisiw 1. xx asr 80-jılları ortalarında respublikanıń jámiyetlik-siyasiy, ekonomikalıq hám ruwxıy turmısındaǵı krizisli jaǵday. 2. oraydıń ózbekstanda ámelge asırǵan repressiyalıq siyasatı. «paxta isi» «ózbek isi» atamasındaǵı kampaniyalar. xalıqtıń turmıs jaǵdayının awırlasıwı. 3. 1989 jıl ortalarında respublikanıń jámiyetlik-siyasiy turmısındaǵı ózgerisler. i.karimov – ózbekstannıń birinshi prezidenti. ǵárezsizlik deklaraciyasi hám onıń tariyxıy áhmiyeti. juwmaq paydalanılǵan ádebiyatlar kirisiw 80-jıllardıń ortalarına kelip sssrda daǵdarıslı jaǵday júzege keldi. totalitar dúzim sharayatında mámleketlik múlk monopoliyası hám basqarıwda hákimshilik-buyrıqpazlıq sisteması ústemliginiń kúsheyiwi islep shıǵarıw kórsetkishleriniń, ulıwma ónim muǵdarınıń páseyip ketiwine alıp keldi. respublika xalıq xojalıǵınıń bir tárepleme (paxtashılıq) qánigelesiwi, insan den sawlıǵı ushın zıyan bolǵan ximiya hám basqa islep shıǵarıw kárxanalardıń xalıq tıǵız jasaytuǵın orınlarǵa qurılıwı («ferǵananefteorgsintez», «ferǵanaazot» birlespeleri, qoqand ximiya zavodı), awıl xojalıǵında ximiyalıq zatlardan, záhárli pesticidlardan keń paydalanıwı ortalıqtı, a--tmosferanı záhárleniwin hám ekologiyalıq jaǵdaydıń keskinlesiwine alıp keldi. sol sebepli sociallıq turmısta úlken ózgerisler …
2 / 16
ri dep sociallıq turmıstı demokratiyalastırıw hám túp-tamırınan ekonomikalıq reforma jasaw daǵazalandı. 80-jıllardıń ortalarında tiykarǵı social-ekonomikalıq kórsetkishler boyınsha respublika awqam boyınsha aqırǵı orınlardı iyelep turdı. 1987 jılı 1985 jılǵa qaraǵanda respublikada jan basına tuwra keletugın milliy daramat 94,5 % quradı. ózbekstanda xalıqqa xızmet kórsetiw, is haqı dárejesi, sociallıq járdem kórsetiw hám basqada áhmiyetli kórsetkishler boyınsha ortasha awqam dárejesine qaraǵanda eki esege kem edi. 1. xx asr 80-jılları ortalarında respublikanıń jámiyetlik-siyasiy, ekonomikalıq hám ruwxıy turmısındaǵı krizisli jaǵday ózbekstan agrar mámleket bolıwına qaramastan 60% kartoshka, 70% ǵálle hám gósh, sonıń menen birge basqa awıl xojalıq ónimleri sırttan alıp kelinetuǵın edi. bul, birinshi gezekte respublikanıń bir tárepleme rawajlanıwın (qánigelesiwin) ekinshiden oraydan tolıǵı menen ekonomikalıq ǵárezli bolǵanlıǵın kórsetedi. qayta qurıw jılları respublika diyxanlarınıń ortasha is haqı awqamnıń basqa respublikalarına salıstırǵanda tómen edi. máselen, 1986 jılı bul kórsetkish pútkil awqam boyınsha 163,0 som, rsfsrda – 179,6 som, belorussiyada – 170,6 som, litvada – 196,8 som, latviyada …
3 / 16
ybeler iske asırıldı. ózbekstanda bir neshe sanaat tarawları, qurılıs hám transport kárxanaları, kóplegen kolxoz brigadaları, sovxoz bólimleri xojalıq esabı yamasa brigadalıq (jámáát) kesip alıp islewge ótkerildi. biraq reforma jasalmaǵan ministrlikler menen vedomstvolardıń hákimshilik-buyrıqpazlıqqa negizlengen usıllar menen tórelershe jumıs alıp barıwı jańa sharayatlarda xojalıqtı júrgiziw abzallıqların da, miynet jámáátleri hám kárxanalar haqqında sssrda birinshi mártebe qabıl etilgen nızamlardı da joqqa shıǵardı. tómengi dúzilmeler (kárxanalar, kolxozlar, sovxozlar hám basqalar) diń joqarı: rayon, qala, wálayat, respublika (sonday-aq awqam) basqarmaları, bas basqarmaları, ministrlikler hám vedomstvolarǵa álbette boysınıwdı talap etetuǵın demokratiyalıq centralizm principi áweldegidey ózgermey qala berdi. mine usı princip miynet jámáátleriniń baslamasın hám belsendiligin buwındırıp tasladı, ilim-texnikanı rawajlandırıwǵa toǵanaq boldı. sonıń nátiyjesinde ekonomikanı basqarıwdıń jańa sistemasın dóretiwge, xojalıqtı júrgiziwge kárxanalardıń, qurılıslardıń, xojalıqlardıń biyǵárezligin keńeytiriwdi támiynlep bere alatuǵın jańa sharayatlardı eńgiziwge erisiw qayta qurıwdıń dáslepki jıllarında múmkin bolmadı. ilim-texnika rawajlanıwı, investiciya siyasatın ózgerttiriw hám basqarıw sistemasın jetilistiriw tiykarında ekonomikanı tezlestiriw jolı menen mámlekettiń social-ekonomikalıq rawajlanıwında …
4 / 16
xanalardıń «xojalıq esabına», «ózi-ózin qarjı menen támiynlewge» hám «ózi-ózin basqarıwǵa» ótkeriliwi dáslepki waqıtlardı miynet jámáátları arasında óz huqıkların tolıǵı menen ámelge asırıw imkaniyatın berdi hám xojalıq esabına ótiwdi qollap-quwatlawǵa sebep boldı. biraq eski basqarıw, hákimshilik sistemasınıń dawam etiwi, jedellestiriw koncepciyasındaǵı kemshilikler xalıq xojalıǵına óziniń unamsız tásirin tiygizdi. nátiyjede, qayta qurıw processleri aqsay basladı hám xalıqtıń mámleket tárepinen daǵazalanǵan ózgerislerge isenimi páseyip ketti, onıń qayta qurıwǵa bolǵan qatnası ózgere basladı. usı jılları ózbekstan xalıq xojalıǵın jedellestiriw ulıwma mámleketlik baǵdarlamasın támiyinlew rejesinde 1990 jılǵa barıp sanaat ónimlerin islep shıǵarıwdı 24-27%ke asırıwǵa erisiw, tarawda miynet ónimdarlıǵın 19%, qurılısta 14% kóteriw názerde tutılǵan edi. usı waqıtta 300 den artıq iri sanaat obъektlerin iske túsiriw, ilim-texnika rawajlanıwın belgilep beretuǵın sanaat tarawların rawajlandırıw kórsetkishlerin jedellestiriw, tutınıw tovarların islep shıǵarıwdı 1,4 esege asırıw rejelestirilgen edi. biraq miynet ónimdarlıǵı sanaatta rejelestrilgen 19% ornına tek ǵana 12%, qurılısta 7% boldı, jeńil sanaat tarawlarında ese 2% páseyip ketti. sonıń menen …
5 / 16
usı jaǵdayda mámleket jergilikli xalıqlardıń ósip baratırǵan milliy óz-ózin ańlawın bastırıw, kelip shıqqan mashqalalardan xalıqtın dıqqatın basqa jaqqa awdarıw maqsetinde hár qıylı provokaciyalardı shólkemlestirdi. 1986 jılı almatıda, 1987 jılı tawlı karabaxta, 1989 jılı jańa ózende, 1990 jılı osh hám dushanbede milletler arasında kelispewshilikler kelip shıqtı. ózbekstanda usınday waqıyalar 1989 jılı ferǵana, tashkent hám andijan qalalarında bolıp ótti. 1989 jıldıń may ayı aqırları, iyunnıń basları pútkil ferǵana walayatı jánjel hám topalanlar jalını ishinde qaldı. dáslep 23 may kúni baslanǵan bul waqıyalar eki kúnnen keyin tashlaq rayonına, onnan soń bolsa marǵulan hám qoqan qalalarına ótti. bul topalań nátiyjesinde mıńǵa jaqın adamlar jaraqatlandı, 800 den aslam úyge ot qoyıldı. mámleketlik hám jámiyetlik shólkemler binálarına zıyan keltirildi. ǵalaba shıǵıwlar hám topalańlarda 30 mıńǵa jaqın adam qatnastı. 2. oraydıń ózbekstanda ámelge asırǵan repressiyalıq siyasatı. «paxta isi» «ózbek isi» atamasındaǵı kampaniyalar. xalıqtıń turmıs jaǵdayının awırlasıwı milletler aralıq qatnaslardıń awhalı ózbekstannıń sociallıq turmısında mudamı sheshiwshi faktor bolıp …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 16 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "siyasiy huqıqıy tarawdaǵı áhmiyetli xalıq aralıq reytingler hám olarǵa ózbekstannıń integraciyalasıwı"

tema: siyasiy huqıqıy tarawdaǵı áhmiyetli xalıq aralıq reytingler hám olarǵa ózbekstannıń integraciyalasıwı jobası: kirisiw 1. xx asr 80-jılları ortalarında respublikanıń jámiyetlik-siyasiy, ekonomikalıq hám ruwxıy turmısındaǵı krizisli jaǵday. 2. oraydıń ózbekstanda ámelge asırǵan repressiyalıq siyasatı. «paxta isi» «ózbek isi» atamasındaǵı kampaniyalar. xalıqtıń turmıs jaǵdayının awırlasıwı. 3. 1989 jıl ortalarında respublikanıń jámiyetlik-siyasiy turmısındaǵı ózgerisler. i.karimov – ózbekstannıń birinshi prezidenti. ǵárezsizlik deklaraciyasi hám onıń tariyxıy áhmiyeti. juwmaq paydalanılǵan ádebiyatlar kirisiw 80-jıllardıń ortalarına kelip sssrda daǵdarıslı jaǵday júzege keldi. totalitar dúzim sharayatında mámleketlik múlk monopoliyası hám basqarıwda hákimshilik-buyrıqpazlıq sisteması ús...

Этот файл содержит 16 стр. в формате DOCX (54,7 КБ). Чтобы скачать "siyasiy huqıqıy tarawdaǵı áhmiyetli xalıq aralıq reytingler hám olarǵa ózbekstannıń integraciyalasıwı", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: siyasiy huqıqıy tarawdaǵı áhmiy… DOCX 16 стр. Бесплатная загрузка Telegram