g’arb va sharq ma’naviy qadriyatlarining o’xshash va farqli tomonlari

PPTX 17 pages 827.0 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 827.0 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

слайд 1 g’arb ava sharq ma’naviy qadriyatlarining o’xshash va farqli tomonlari. g’arb va sharq ma’naviy qadriyatlarining o’xshash va farqli tomonlari. markaziy osiyo xalqlarini buyuk ipak yo‘li qadimdan yaqin va o‘rt sharq mamlakatlari – ozarbaydjon, eron, arabiston, hindiston va boshqa g‘arb mamlakatlari bilan bog‘lab turdi hamda bu yerda yashydigan xalqlarni jamiyat sivilizatsiyasi taraqqiyotining oldingi saflaridan joy olishi uchun katta imkoniyat yaratdi. komil inson tarbiyasi, uning atrof-muhitga oqilona munosabati, milliy va umuminsoniy qadriyatlariga sadoqat g‘oyalarini targ‘ib qilgan ko‘pgina talimotlar buyuk ipak yo‘li orqali boshqa mamlakatlarga tarqaldi va yerda yashovchi xalqlar dunyoqarashi, maaviy dunyosi, madaniyati shakllanishiga katta tasir ko‘rsatdi. markaziy osiyo xalqlari insoniyat sivilizatsiyasi taraqqiyotining eng oldingi bosqichlaridan birida bo‘lgan xi-xii va xiv-xv asrlar sharq uyg‘onish davrining birinchi va ikkinchi bosqichlarida yuzaga kelgan bir qator asarlarning umumiyligi, falsafa, badiiy adabiyot, musiqa, fan, memorchilik va sanatning o‘xshashligi va bir-biriga yaqinligi markaziy osiyo, yaqin va o‘rta sharq xalqlari madaniyatining o‘zaro aloqadorligi va tasirchan ekanligiga yorqin …

2 / 17

etgan turk, ozarbayjon, xorazm, qo‘qon xonliklaridagi, sharqiy eron va afg‘onistondagi shoir-ulamolar navoiy manaviy xazinasidan ilhomlandilar va bahramand bo‘ldilar va undan o‘rgandilar. ijtimoiy madaniyatning bu o‘zaro tasiri xalqlar ijtimoiy milliy madaniyatining rivojlanishi va boyishiga olib keldi. mutafakkir olimlar forobiy, xorazmiy, farg‘oniy, yusuf xos hojib, qoshg‘ariy, al-beruniy, ibn rushd, ibn sino, rudakiy, rumiy, hofiz va boshqalar sharq bilan g‘arb mamlakatlari o‘rtasida ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy aloqalarning kuchayishi, intensivlashishi, turli xalqlar madaniyatlari o‘zaro integratsiyalashuviga katta hissa qo‘shganlar. bu davrlarda markaziy osiyo madaniyatida zakavkazye, eron, vizantiya, qadimgi gretsiya, arab davlatlari, hindiston, xitoy mamlakatlari qadimgi madaniyatining tasiri va bularning boshqa xalqlar manaviy-madaniy hayotiga tasirini ko‘ramiz. masalan, forobiy qadimgi yunon ilmi va falsafasini chuqur o‘rgandi. u ayniqsa, arastu asarlarini mukammal bilgan, uning talimoti bilan yangi aflotun talimotini birlashtira olgan, islom falsafasiga olamshumul hissa qo‘shgan va shular bois, arastudan keyingi “ikkinchi muallif” (al-muallim as-soniy) nomi bilan mashhur bo‘lgan buyuk olim sifatida tanildi. 7 sharq va g‘arb ijtimoiy-madaniy munosabatlari, …

3 / 17

faylasuf shoirlari o‘zlarining she iyatida musiqa faylasufi etib talqin etadilar. fridrix rukert “morgenlandisce sagen und geshcihten” (“sharqona rivoyatlar va afsonalar”) asarida forobiyning bir kuy ijro etib, barchani shoju xurram qilgani, ikkinchi kuy bilan ko‘zyosh to‘kishga majbur etgan, uchinchi kuy vositasida esa ularni uxlatib qo‘yganini tasvirlaydi. bu holat forobiyning g‘arb sanati va ijtimoiy madaniyatiga qanchalik katta tasir etganini ko‘rsatdi. g‘arb o‘zining uyg‘onish davrida sharqda erishilgan ilm-fan yutuqlaridan keng foydalandi. aslida sharqning g‘arbga tasiri masalasi necha asrlardan buyon taraqqiyparvar ziyolilar tomonidan mushohada etib kelinadi. taniqli olima f.sulaymonovaning barcha nurlar sharqdan taralishini ifodalovchi “sharq va g‘arb”[1]nomli monografiyasi tahlil etilganidek, “ipak yo‘li” faqat sharq va g‘arb o‘rtasidagi savdo-iqtisodiy aloqalar vositasi emas, ayni chog‘da yevropani maanviy uyg‘otgan hayotbaxsh yo‘l ham bo‘ldi. yani “markaziy osiyoda, xususan samarqand, buxoro, xiva, farg‘ona, kesh, termiz kabi shaharlarda oylab, yillab istiqomat qilgan, ajnabiy savdogarlar xalqimizning turmushg tarzi, urf-odatlari va maaviyatga xos qirralarini o‘rganib, maqul bo‘lganlarini o‘z yurtlariga borib targ‘ibot qilishga …

4 / 17

‘rni, integratsiyasi xususida ilmiy asoslangan fikrlarni bildirishdi. o‘zbek olimlaridan m.m.xayrullayev, a.hayitmetov renessans g‘arbiy va markaziy yevropadagi mamlakatlar madaniyatidan olti-etti asr oldin sharqda, jumladan markaziy osiyoda yuz berganligini dalillashdi[3]erinburg (shotlandiya) universitetining professori uolt montgomeri uoot ham odilona fikr yuritib, “sharq, g‘arbiy yevropa bilan nafaqat o‘zining moddiy madaniyati va texnikaviy kashfiyotlarda erishgan yutuqlarini baham ko‘rdi, u nafaqat yevropada ilm-fan va falsafa taraqqiyotiga rag‘bat berdi, balki yevropaning o‘zini-o‘zi haqida yangicha tafakkur yaratishiga olib keldi”[4]– deydi. al-farg‘oniy yevropada al-fraganus nomi bilan g‘arb olimlarini hayratga soldi va ularning yangi-angi kashfiyotlari uchun asos yaratdi. abu rayhon beruniyning ijodi bitmas-tuganmas bo‘lib, u mahmud g‘aznaviyning ipak yo‘lidagi hindistonga uyushtirgan bir necha safarlarida hamrohlik qildi. u o‘zidan keyin ulkan va boy ilmiy-madaniy meros qoldirgan olimdir. g‘arb sharqshunoslari ko‘p yillar davomida shu merosni o‘rganish bilan shug‘ullandilar. dastlab eduard zaxau beruniyning “osor ul-boqiya” (sharq xalqlari xronologiyasi) traktatini tahrir va tarjima qildi. bu asar hanuzgacha tarixchi, faylasuf olimlar uchun tengsiz manba bo‘lib …

5 / 17

asiri o‘rta asrlarda bo‘lgani kabi xix va xx asrlarda ham davom etdi. maxs mayerxof 1932 yilda berlinda “beruniyning farmakognoziyasiga kirish” asarini tarjima qilib, nashr ettirdi. i.franke “beruniyning astrolobiyalar haqidagi traktati” nomli ilmiy ish yozdi. ilmiy-madaniy integratsiya natijasida bonn universiteti, ko‘p yillar beruniy haqidagi ilmiy tadqiqotlar markazi hisoblanib, bu dargohda unga bag‘ishlangan yangi asarlar g‘oyasi tug‘ildi va yaratildi. shulardan biri vili xartnet va mattlas shramm buyuk tabiatshunos haqidagi yangi malumotlarni taqdim etdilar. 1925 yildayoq shoy “beruniy astronomiyasi haqida” ilmiy maqolalar yozdi. shu bilan birga paul kalenning tashabbusi bilan germaniyada ishlagan arab va turk olimlari ham beruniyning ulkan ilmiy merosidan ayrim xos sifatlarni o‘rgana boshladilar. masalan, suriyalik yahyo hashmiy “beruniyning toshlar haqidagi kitobi” mavzusida ilmiy dissertatsiya yoqlab, bu ilmiy ish bilan g‘arb olimlarini hayratga soldi. yoki 1974 yilda nyu-york universitetida beruniy va rumiy ijodiga bag‘ishlab o‘tkazilgan ilmiy kongressda xans robert ryomer beruniy haqida yevropada, xususan, germaniyada yaratilgan ilmiy tadqiqotlar to‘g‘risida foydali tavsif …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "g’arb va sharq ma’naviy qadriyatlarining o’xshash va farqli tomonlari"

слайд 1 g’arb ava sharq ma’naviy qadriyatlarining o’xshash va farqli tomonlari. g’arb va sharq ma’naviy qadriyatlarining o’xshash va farqli tomonlari. markaziy osiyo xalqlarini buyuk ipak yo‘li qadimdan yaqin va o‘rt sharq mamlakatlari – ozarbaydjon, eron, arabiston, hindiston va boshqa g‘arb mamlakatlari bilan bog‘lab turdi hamda bu yerda yashydigan xalqlarni jamiyat sivilizatsiyasi taraqqiyotining oldingi saflaridan joy olishi uchun katta imkoniyat yaratdi. komil inson tarbiyasi, uning atrof-muhitga oqilona munosabati, milliy va umuminsoniy qadriyatlariga sadoqat g‘oyalarini targ‘ib qilgan ko‘pgina talimotlar buyuk ipak yo‘li orqali boshqa mamlakatlarga tarqaldi va yerda yashovchi xalqlar dunyoqarashi, maaviy dunyosi, madaniyati shakllanishiga katta tasir ko‘rsatdi. markaziy osiyo xalqla...

This file contains 17 pages in PPTX format (827.0 KB). To download "g’arb va sharq ma’naviy qadriyatlarining o’xshash va farqli tomonlari", click the Telegram button on the left.

Tags: g’arb va sharq ma’naviy qadriya… PPTX 17 pages Free download Telegram