markaziy osiyodagi falsafiy fikrlar, uning jahon madaniyatida tutgan o‘rni

PPTX 17 pages 1.5 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

markaziy osiyodagi falsafiy fikrlar, uning jahon madaniyatida tutgan o‘rni markaziy osiyodagi falsafiy fikrlar, uning jahon madaniyatida tutgan o‘rni 1 biz uni turli zamonlarda ro’y bergan xilma-xil voqea va hodisalarning falsafiy fikr va ongida qanday aks etgani, ularni qanday g’oyalarning tug`ilishiga sabab bo’lgani, qaysi ta`limotlar insoniyat taraqqiyotiga qanday ta`sir ko’rsatgani, qaysi mafkura odamzodni ko’proq rivojlanish yoki tanazzul tomon etaklagani kabi haqiqatlarni bilib olish uchun o’rganamiz. tarixni o’rganmoq va undan saboq olmoq har bir inson uchun zarurdir. bu — falsafa bilan shug`ullanayotgan mutahassis uchun ham, uni o’rganayotgan talaba uchun ham birdek muhim ahamiyatga ega. tarihni falsafasiz tug’ri tushunib bo’lmagani kabi, falsafani ham tarih haqiqatisiz tug’ri anglab bo’lmaydi shularni nazarda tutib, quyida biz mamlakatimiz tarixida muayyan iz qoldirgan ayrim falsafiy qarashlar va ta`limotlar haqida qisqacha to’htalib o’tamiz zardo’shtiylik ta`limoti. eramizdan avvalgi x asrdan eramizning vii asrlarigacha bo’lgan davr mahsuli bo’lgan diniy-falsafiy ta`limotlardan biri zardo’shtiylikdir. bu ta`limotga kim asos solgan? bu ta`limotga zardo’sht asos …

2 / 17

imiz turmush tarzining o’ziga hos hususiyatlarini belgilashda ulkan qimmat kasb etmoqda 5 zardo’shtiylikning bosh kitobi «avesto»dir. unda qadimgi halqlarning dunyo tug’risidagi tasavvurlari, o’ziga hos qadriyat va urf-odatlari aks etgan. unda olamning azaliy qarama-qarshi kuchlari- yahshilik va yomonlik, yorug’lik va zulmat, issiqlik va sovuqlik, hayot va o’lim borasidagi qarashlar o’z ifodasini topgan. «avesto»da, shuningdek, tabiat falsafasi, tarih, etika, tibbiyotga oid ma`lumotlar ham berilgan. falsafa tarixida makedoniyalik aleksandr (eski o’zbek tilida iskandar deyilgan) istilosi va grek-baqtriya davri falsafasi ham halqimizning taraqqiyot tarixida muhim o’rin tutgan. manbalarda aleksandr qo’shini mahalliy halqlarning qattiq qarshiligiga uchragani, u «avesto»ning ko’pgina qismini yondirib yuborgani haqida ma`lumotlar bor. bugungi kungacha ham ayrim tarihchilar aleksandr «avesto»ning tilini bilmagani, uni o’qiy olmagani sababli bu kitobning qadrqimmatini tushunmagan va uni yoqish tug’risida ko’rsatma bergan, degan fikrlarni bayon etadilar. 7 aslida unday emas. bu — tarixiy haqiqatni, garchand u kimlar uchundir achchiq va kimlar uchundir ibratli bo’lsa-da, haspo’shlashga urinishdan boshqa narsa emas. …

3 / 17

jahonga yoyish uchun mas`ul deb bilgan, tug’rirog’i, o’sha madaniyatdan boshqasini tan olmagan mashhur jahongir uchun zabt etilgan halqning «avesto»dek buyuk kitobi bo’lishi kutilmagan hol edi. u, yuqorida ta`kidlanganidek, mazkur kitob omon tursa, u ushbu zamin farzandlari uchun o’zlikni anglash, binobarin, kuch-qudrat manbai bo’lib qolaverishini nihoyatda yahshi tushungan. aleksandrdan keyin yashagan rim imperatorlari ham misr va vizantiyaga qarshi urush qilib, yahudiylarning erini bosib olganida tub aholining madaniy boyliklarini yo’q qilgani, «zabur» va «tavrot»ning qadimgi nusxalarini kuydirib yuborgani yuqoridagi misolning tasodifiy emasligidan dalolat beradi. markaziy osiyoda buddaviylik ham o’z o’rniga ega. u diniy-falsafiy ta`limot sifatida qadimgi hindistonda eramizdan avvalgi vi asrning ohiri va v asr boshlarida vujudga kelgan. u jahonda keng tarqalgan dinlardan biridir. bu ta`limotga asos solgan donishmand sidharta urug’idan chiqqan gautama hisoblanadi. keyinchalik u «budda», ya`ni nurlangan degan laqabga ega bo’lgan. buddaviylik islomga qadar o’rta osiyoda tarqalgan qadimgi dinlar orasida mavqe jihatidan juda katta o’rin tutadi. bu ta`limot o’rta osiyoga …

4 / 17

’rtinchi bosqich. (ix-xiv asrlar) islom o’rta osiyoda hukmron dinga aylanishi bilan bu din siqib chiqarilgan va juda zaiflashib ketgan moniy ta`limoti yurtimizda buddaviylikdan keyin keng tarqalgan edi. u zardo’shtiylik va xristianlikning sintezlashuvi natijasida vujudga kelgan. moniy fors va arab tillarida bir necha risolalar yozgan. lekin ular bizgacha etib kelmagan. moniy hatto «moniylik yozuvi» nomli alifbo ham tuzgan. uning ta`limoticha, hayotda dastavval nur dunyosi – yahshilik va zulmat dunyosi- yovuzlik bo’lgan. ular o’rtasida abadiy kurash boradi, inson ikki unsurdan (ruh — nur farzandi, jism — zulmat mahsuli) iborat. moniylik halq ommasi manfaatlarini himoya qiluvchi ta`limot bo’lgani sababli hukmron mafkura qarshiligiga duch kelgan. markaziy osiyoda vujudga kelgan qadimgi falsafiy ta`limotlar, ular ilgari surgan g’oyalar bugungi kunda ham muhim ahamiyatiga ega. sanab o’tilgan qadimgi diniy-falsafiy ta`limotlar, ya`ni zardo’shtiylik, uning bosh kitobi — «avesto», moniy ta`limoti, «moniy yozuvi», mazdakiylik harakati jamiyatda adolat, erkinlik, teng huquqlilik tamoyillarini qaror toptirishiga da`vat etgan. vatan ozodligi yo’lida jon …

5 / 17

li – buyuk kelajagimizning garovidir. t., o’zbekiston, 2012. 2. karimov i. a. alloh qalbimizda, yuragimizda. t., "o’zbekiston", 1999. 3. qur'oni karim. t., "cho’lpon", 1992. 4. falsafa asoslari. t., 2005 yil. falsafa qomusiy lug’at. t., "sharq", 2004. skirbekk g, gile n. falsafa tarixi. t., "sharq", 2002 image2.png image4.png image3.png image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg image10.jpeg image11.jpeg image12.jpeg image13.jpeg image14.png image1.png

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "markaziy osiyodagi falsafiy fikrlar, uning jahon madaniyatida tutgan o‘rni"

markaziy osiyodagi falsafiy fikrlar, uning jahon madaniyatida tutgan o‘rni markaziy osiyodagi falsafiy fikrlar, uning jahon madaniyatida tutgan o‘rni 1 biz uni turli zamonlarda ro’y bergan xilma-xil voqea va hodisalarning falsafiy fikr va ongida qanday aks etgani, ularni qanday g’oyalarning tug`ilishiga sabab bo’lgani, qaysi ta`limotlar insoniyat taraqqiyotiga qanday ta`sir ko’rsatgani, qaysi mafkura odamzodni ko’proq rivojlanish yoki tanazzul tomon etaklagani kabi haqiqatlarni bilib olish uchun o’rganamiz. tarixni o’rganmoq va undan saboq olmoq har bir inson uchun zarurdir. bu — falsafa bilan shug`ullanayotgan mutahassis uchun ham, uni o’rganayotgan talaba uchun ham birdek muhim ahamiyatga ega. tarihni falsafasiz tug’ri tushunib bo’lmagani kabi, falsafani ham tarih haqiqatisiz tug’ri angl...

This file contains 17 pages in PPTX format (1.5 MB). To download "markaziy osiyodagi falsafiy fikrlar, uning jahon madaniyatida tutgan o‘rni", click the Telegram button on the left.

Tags: markaziy osiyodagi falsafiy fik… PPTX 17 pages Free download Telegram