grafika va grafik vositalar haqida ma'lumot

PPT 13 pages 725.5 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 725.5 KB

File type PPT

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

hokim va tobe sozlarning birikish usullari reja: 1. grafika haqida ma’lumot. 2. grafik vositalar. 3. o‘zbek yozuvi tarixidan. 4. orfografiya haqida ma’lumot. 5. orfografiyaning asosiy tamoyillari. grafika (yozuv) va grafik vositalar. orfografiya, uning asosiy tamoyillari grafika (grekcha grapho – yozmoq ) tilshunoslikning bir bo’limi bo’lib, unda harflar tarkibi va ularning tovushiy ma’nolari o’rganiladi. grafika tildagi tovushlarni ko’rsatuvchi shakily vositalar tizimidir. har bir tovush uchun olingan maxsus shakl harf deyiladi, tovush ko’rsatmaydigan shakl esa belgi deb ataladi. harf va belgilarning muayyan tartibda joylashuvi alfavit (alifbo) deyiladi hozirgi o’zbek yozuvi lotin grafikasiga asoslangan bo’lib, unda 30 ta shakl mavjud. shundan 29 tasi harf va harfiy birikma, bittasi (’) belgisi. har bir harfning ikki xil ko’rinishi: bosma va yozma ko’rinishlari bo’lib, ularning ikkita turi bor: bosh (katta ) harf va kichik harf. grafika va grafik vositalar haqida ma’lumot xalqimiz qo‘llagan yozuvlar avesto yozuvi o‘rxun-enаsoy yozuvi so‘g‘d yozuvi uyg‘ur yozuvi arаb yozuvi kirill yozuvi …

2 / 13

ha "orthos" - to‘g‘ri "grapbo" – yozaman, degan ma’noni anglatadi. unda so‘zlarning o‘zak va negizlari hamda va affikslarining to‘g‘ri yozilishi, qo‘shma, takroriy va qisqartma so‘zlar qismlarining qo‘shib yoki ajratib yozilishi, bosh harflarning ishlatilishi, bo‘g‘in ko‘chirish qoidalari xususida batafsil ma’lumot beriladi. o‘zbek adabiy tilining orfografiyasi quyidagi yozuv qoidalariga asoslanadi: § fonetik yozuv mazkur yozuv qoidasiga ko‘ra so‘zlar va ularga qo‘shiladigan affikslar talaffuz me’yoriga mos ravishda yoziladi. masalan: 1) ko‘ngil, o‘g‘il, shahar singari so‘zlarga egalik affikslari qo‘shib talaffuz qilinganda o‘zakdagi i va a fonemalari tushiriladi va shu tarzda yoziladi; 2) yosh, ong kabi so‘zlarga -a yoki -la so‘z yasovchi affikslari qo‘shilib talaffuz qilinganda, o‘zakdagi o unlisi a tarzda o‘zgaradi va shunday yoziladi; 3) ikki, yetti sonlariga - ov affiksi qo‘shilganda o‘zak oxiridagi i unlisi talaffuzda tushiriladi va shunday yoziladi; 4) so‘ra, bo‘ya, tanla kabi so‘zlarga - q, -v so‘z yasovchilarini qo‘shib talaffuz qilinganda a tovushi o unlisiga o‘zgaradi va shunday yoziladi; 5) …

3 / 13

o‘rtasida keladigan n undoshi talaffuzda o‘zidan keyingi undoshlarga moslashib shamba, mamba, sumbul aylamma tarzida aytiladi biroq asliga ko‘ra yoziladi; tarixiy - an’anaviy yozuv so‘zlarning hozirgi talaffuzi va yozuv shaklidan qat’i nazar, tarixiy - an’anaviy me’yoriga amal qilgan holda yozish qoidasidir. bu yozuv qoidasi ko‘proq zamonaviy shoir va yozuvchilarning asarlarida turli so‘z va affikslarning tarixiy shaklda ishlatilishi jarayonida ko‘zga tashlanadi: 1) buyruq - istak maylining -gin shakli - gil //g‘il tarzida keladi: ey, munaqqid, sen g‘azalni ko‘hna deb kamsitmagil (a.vohidov); 2) hozirgi adabiy tildagi maqsad ravishdoshining -gani shakli - gali // g‘ali // qali tarzda yoziladi: ko‘rgali keldingmi, yor, kuydurgali keldingmi, yor (qo‘shiqdan); 3) -mi so‘roq yuklamasining - mu tarixiy shakli qo‘llaniladi: sevgini tortib bulurmu toshu tarozi bilan (e.vohidov). xuddi shuningdek, tarixiy - an’anaviy yozuv qoidalarini -gin //gil (borgin - borgil), - dan //din (jondan - jondin), ar // ur (kelar - kelur) kabi affikslar, nima //ne, u //ul kabi olmosh …

4 / 13

laffuzi bir xil (bir-biriga yaqin) bo‘lgan so‘zlar yozuvda turli belgilar yordamida (ba’zan ma’nosiga ko‘ra) farqlanadi. masalan, 1) urg‘u vositasida: olma΄ (ot) o΄lma (fe’l); qo‘΄llar (ot) – qo‘lla΄r (fe’l); atla΄s (ot, mato) – a΄tlas (ot, xarita); 2) unlining cho‘ziq - qisqaligi farqlovchi vosita bo‘ladi: da’vo - davo, ayon - a’yon, a’lam - alam; 3) boshqa turli harflar faqlovchi vosita bo‘ladi: shox-shoh, xol - hol, urush - urish, o‘r-ur, tanbur - tambur, amr - amir.

5 / 13

grafika va grafik vositalar haqida ma'lumot - Page 5

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "grafika va grafik vositalar haqida ma'lumot"

hokim va tobe sozlarning birikish usullari reja: 1. grafika haqida ma’lumot. 2. grafik vositalar. 3. o‘zbek yozuvi tarixidan. 4. orfografiya haqida ma’lumot. 5. orfografiyaning asosiy tamoyillari. grafika (yozuv) va grafik vositalar. orfografiya, uning asosiy tamoyillari grafika (grekcha grapho – yozmoq ) tilshunoslikning bir bo’limi bo’lib, unda harflar tarkibi va ularning tovushiy ma’nolari o’rganiladi. grafika tildagi tovushlarni ko’rsatuvchi shakily vositalar tizimidir. har bir tovush uchun olingan maxsus shakl harf deyiladi, tovush ko’rsatmaydigan shakl esa belgi deb ataladi. harf va belgilarning muayyan tartibda joylashuvi alfavit (alifbo) deyiladi hozirgi o’zbek yozuvi lotin grafikasiga asoslangan bo’lib, unda 30 ta shakl mavjud. shundan 29 tasi harf va harfiy birikma, bittasi (’) b...

This file contains 13 pages in PPT format (725.5 KB). To download "grafika va grafik vositalar haqida ma'lumot", click the Telegram button on the left.

Tags: grafika va grafik vositalar haq… PPT 13 pages Free download Telegram