qattiq katalizatorlarning xossalari va ularni tayyorlash

DOCX 9 pages 40.3 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 40.3 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

qattiq katalizatorlarning xossalari va ularni tayyorlash sanoat kattik katalizatorlari individual moddalar emas, ya’ni bitta moddadan iborat emas. ular murakkab arlashmadan iborat bulib, kontakli massa deb ataladi. kontakli massada katalizator asosiy reagent xisoblanib, kolgani aktivator (modifikatorlar) va tashuvchilardan iborat. aktivator yeki promotorlar deb katalizator aktivligini oshiruvchi moddalarga aytiladi. masalan , sulfat kislota ishlab chikarishda kullaniladigan vannadiyli kontak massada v2 o5 ning aktivligini oshirish uchun ishkoriy metall oksidlari kushiladi. bu yerda katalizator aktiviatsiyasi kushimchalar bilan katalizator urtasidagi kandaydir kimeviy uzaro tasirlashuv natijasida yuzaga keladi. kushimchalar katalizator bilan yana kattik eritma xosil kilishi mumkin, ayrim paytda aktivator aktiv katalizator yuzasini oshirib berib, yana zaxarlovchi moddalardan ximoya kiladi. tashuvchi yeki tregerlar deb, issikka chidamli, mustaxkam, govakli moddalar bulib, katalizator eritmadan chuktirilib yeki boshka usullar bilan tashuvchilarga kiritiladi. govakli tashuvchilarga katalizatorlarni kiritish orkali, ularning solishtirma sirt tarangichini, issiqqa chidamliligini oshirish mumkin. katalizator pishib kolishining oldi olinadi. bundan tashkari nodir metallar tejaladi. pt, (pltina) pa (palladiy) …

2 / 9

njaralarining uzgarishi. (1 - rasm). a) b) v) temperatura ta’sir o‘rtacha temperatura yuqori temperatura etilmaganda ta’sirida ta’sirida katalizatorga bosim ta’siri katalitik jaraenlar kupincha temperaturadan tashkari bosim ta’siri ostida xam olib boriladi. bosim ta’sirida vakt utishi bilan katalizatorlar turlari yeki panjaralari murtlasha boshlaydi. katalizator turlari uzilib ketib asta- sekin ukalanib keta boshlaydi. shuning uchun xam kupincha nodir metallardan yasalagan panjaralar metalmas, yeki oddiy metall kotishmalaridan tayerlangan panjaralar bilan ustma – ust xolda joylashtiriladi. (2 - rasm) kontakt apparat. a – kirayotgan mahsulot b – chiqayotgan mahsulot 1 – pt yoki ni panjarasi 2 – temir panjarasi ishlab chikarish katalizatorlariga kuyidagi talablar kuyiladi. 1. yetarli yukori aktivlik 2. zaxarlovchi moddalar ta’siriga chidamliligi 3. tanlanishi 4. ishda barkarorligi 5. yetarlicha issiklikni utkazish 6. mexanik mustaxkamligi 7. arzonligi mavxum kaynash reaktorida kullanadigan katalizatorlarga kushimcha yana talab kuyiladi. granula va donsimon katalizatorlarning bir biri bilan, reaktor devoriga, isitish moslamalariga urilishi va ishkalanishiga chidamliligi. sanoat katalizatori …

3 / 9

rgiya aktivatsiyaning pasayish kuvvati yekat , ye – katalizatorli va katalizatorsiz reaksiyaning aktivatsiya kuvvati. xarakatlantiruvchi kuch doimiy bulganda a a = vkat – v (1 – φkat) formuladan aniklanadi umuman olganda katalizator aktivligi bir muncha parametirlarga funksional boglik buladi: a= f (ckat , sa, sbosh, smax ,sar, t, r, ssol, dzar , che govak , mbosh , mmax…) 2. yenish temperaturasi. ta’sirlashaetgan moddalarning minimal temperaturasi jaraen ketishini va tezligini amaliy jixatdan ta’minlasa, bu temperatura katalizatorning yenish temperaturasi deyiladi. katalitik jaraen kanchalik past xaroratda ketsa, shu reaksiyadagi katalizator aktiv xisoblanadi. 3. katalizator selektivligi yeki tanlanishi. kupincha asosiy reaksiya bilan bir vaktda parallel reaksiyalar sodir bo‘ladi. katalizator esa shu reaksiyalarning fakat bittasini tezlashtirib, kolganiga ta’sir etmasligi mumkin, organik sintezlarda bunday kataliz muxim axamiyatga ega. gas. max.gas. max skat == gum. bosh. gas. + g qo‘sh. bu yerda: gas max asosiy maxsulotga aylanadigan dastlabki moddalar mikdori mol yeki kg, gkush – kushimcha maxsulotga …

4 / 9

h mumkin. zaxarlanish bu – aktiv sirt yuzida qoplama xosil bo‘lishidir. u quyidagi formula orqali topiladi. ******************* aktivligi butunlay yukoladi. jaraenni davom ettirish uchun yangi katalizator massasi olinadi. yeki zaxarlangan katalizator reginiratsiyalanib, sung jaraenga kaytariladi. (3 - rasm ). vaqt bo‘yicha tezlik konstantasining xolatlari 1 – qaytar zaxarlanish; 2 – qaytmas zaxarlanish; 3 – aktivlikning tiklanish xolati; metall katalizatorlari zaxarlanishiga juda moyil xisoblanadi. ayniksa nodir metallar tez zaxarlanadi. metall oksidlari metallarga karaganda kamrok ta’sirchan buladi. katalizatorlarni zaxarlovchi moddalarga kuyidagilar kiradi: so, so, n2o, ph3, h2s, nh3a1 suv buglari va boshkalar. katalizatorkuyidagiusullardatayerlanadi. 1. gidroksidekikorbanatlarnitashuvchieki (tashuvchisiz) ularningtuzeritmalaridanchukmagatushirilishi. chukmagatushirilgankontakmassaformagakeltirilib, toblanadi. kislota –asoslireaksiyakatalizatorlariyukoridaaytibutilganidekkomponentlarichukmagabirgalikdatushirilibtayerlanadi, masalangellar (alyumosilikatorlar, silikagellar) bilanbirgalikdakoagulyatsiyalanadi. kontakt massa tabletka, granula, donsimon shaklda formalanadi. 2. katalizatorlar aktivator va tashuvchilar bilan boglovchi moddalar kushilib aralashtiriladi. xosil bulgan poroshok presslanadi. 3. bir necha moddalarning (metallar, oksidlar ) suyuklantirilishi, sungra vodorod bilan kaytarilishi (masalan amiak sintezida temir katalizatori), ayrim xollarda metallarning biri ishkorsizlantirilishi. masalan : gidrolashda kullanadigan …

5 / 9

orlarga metalli, oksidli, tuzli, kislota va asoslilari kiradi. katalizator sifatida yana ayrim mineral va ularning aralashmasi masalan alyumosilikatlar, temir oksidi, boksitlar va boshkalar kullaniladi. turli tipdagi kontakli apparatlarda katalizator kontakt turiga, reaktor turiga karab xar xil kurinishda tayerlanib kullaniladi: 1.kuzgalmas (filtrlovchi) katlamli reaktorlarda katalizator donador kurinishda bulib, kundalang kesishi 4-5 mm dan kichik bulmasligi kerak. katalizator solingan polkalar soni xar xil buladi. yana tursimon kurinishda buladi. (4 – rasm ). a) to‘rsimon yoki panjara b) granula ko‘rinishda ko‘rinishda agar katalizator ulchami 4 - 6 mm dan kichik bulsa, u holda katalizatorlarning pishib kolishiga olib keladi. natijada gazlar katalizator katlamidan notekis utadi. katalizator aktivligi pasayib ketadi. 2. mavxum kaynovchi katlamli reaktorlarda katalizator donachalari diametri 0,1 – 2 mm buladi. pastdan berilgan gaz yeki xavoning okimi natijasida yengil zarrachalar xarakatga kela boshlaydi. bunday xarakatda katalizator zarrachalari xar tomonlama gaz molekulalari bilan ta’sirlanadi. katalizatorning pishib kolish jaraeni bulmaydi. ammo aktivligi uzok vaktgacha saklanmaydi. …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qattiq katalizatorlarning xossalari va ularni tayyorlash"

qattiq katalizatorlarning xossalari va ularni tayyorlash sanoat kattik katalizatorlari individual moddalar emas, ya’ni bitta moddadan iborat emas. ular murakkab arlashmadan iborat bulib, kontakli massa deb ataladi. kontakli massada katalizator asosiy reagent xisoblanib, kolgani aktivator (modifikatorlar) va tashuvchilardan iborat. aktivator yeki promotorlar deb katalizator aktivligini oshiruvchi moddalarga aytiladi. masalan , sulfat kislota ishlab chikarishda kullaniladigan vannadiyli kontak massada v2 o5 ning aktivligini oshirish uchun ishkoriy metall oksidlari kushiladi. bu yerda katalizator aktiviatsiyasi kushimchalar bilan katalizator urtasidagi kandaydir kimeviy uzaro tasirlashuv natijasida yuzaga keladi. kushimchalar katalizator bilan yana kattik eritma xosil kilishi mumkin, ayrim pa...

This file contains 9 pages in DOCX format (40.3 KB). To download "qattiq katalizatorlarning xossalari va ularni tayyorlash", click the Telegram button on the left.

Tags: qattiq katalizatorlarning xossa… DOCX 9 pages Free download Telegram