ipakchilikni kelib chiqish tarixi va halq xo’jaligida tutgan o’rni

DOCX 6.4 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1669409113.docx ipakchilikni kelib chiqish tarixi va halq xo’jaligida tutgan o’rni ipakchilikning vatani xitoy davlati hisoblanib, eramizdan iii ming yil oldin xitoy davlatining shan-tun (hozirgi kunda shandun deb ataladi) provinsiyasida (viloyatida) ipak qurtlari boqilgan. shan-tun viloyati xitoyning chetki provinsiyalaridan biri bo’lib, sariq dengizi va chjili ko’rfazining o’rtasidagi yarim orolda joylashgan. undagi ob-havo ya’ni harorat va havo namligi ipak qurtining yaxshi rivojlanishi uchun qulay bo’lganligi va ozuqa beruvchi daraxtzorlarning ko’pligi sabab ipak qurtlarining rivojlanishiga qulay hisoblanadi. 1- rasm.a.b. tut daraxtida tabiiy sharoitda ipak qurtlarini rivojlanishi, a-qadimda b-hozirda pilla va ipak so’zlari ham xitoy xalqi tomonidan birinchi marotaba nom berib atalgan. yevropaliklar xitoy davlati bilan savdo-sotiq qilib, xitoyliklarni serklar, vatanini esa serk davlati deb atashgan. shundan kelib chiqib, ipakning lotincha nomi ham serk deb ataladi. tarixiy manbalarda pilla va ipak to’g’risidagi ma’lumotlar afsonaviy xususiyatga egaligi bayon etilgan. xitoy tarixchisi chu-kingning ma’lumotlarida xitoy davlati rahbari shinam ipakchilikni rivojlantirish uchun katta xizmat ko’rsatgan. xitoyliklar asta-sekin …

ham foydalanishga ruxsat etilgan. bunday qimmatbaho liboslarni tayyorlash uchun xitoy imperatorlari qurt boqish va pilla olish uchun alohida e’tiborni qaratib, pillachilikni rivojlantirish to’g’risida farmoyishlar chiqarib, taraqqiyotga katta hissa qo’shgan. bunday e’tibor to’g’risida xitoy tarixchisi konfutsiya (eramizdan 551-479 yillar) ma’lumotlarida bayon etilgan. boshqa bir tarixiy ma’lumotlarda xitoyda eramizdan 2357 yil oldin ipak qurtlarini boqish uchun imperatorlar va knyazlarning maxsus qurtxonalari bo’lgan. eramizdan 2255 yil oldin shandun provinsiyasi xitoy imperatoriga pilla yetishtirib, ipak tayyorlagani va uni sotganligi uchun soliq to’lagan. xitoyda eramizdan 2200 yil oldin pilladan ipak tolasi olinib, unga rang berganligi tarixda yozib qoldirilgan. ipak olish rang berish ishlari avloddan avlodga o’tib kelib hozirgi vaqtda ham xitoyda pilladan ipak olish va rang berish ishlari va tabiiy ipakdan kashta tikish an’analari saqlanib kelmoqda. 2- rasm 1.2.[19] qadimda ipak qurti boqish va pillasidan ipak olish jarayonlari. xitoy tarixchisi konfutsiyning ma’lumotiga ko’ra eramizdan 2022 yil oldin xitoylik pillachilar imperator yunga qizil va qora rangga …

nglash jarayonlari. eramizdan 2205 yil ilgari imperator yun maxsus farmoyish chiqarib, ipak qurti boqishni rivojlantirish va undan ko’proq hosil olish uchun xalq ommasini pillachilik bilan shug’ullanishi uchun maxsus tadbir ishlab chiqqan. shundan keyin mamlakatda qurt boqish uchun ob-havo sharoiti to’g’ri kelgan joylarda tut daraxtlarini ekish va qurt urug’ini ko’paytirish ishlari yo’lga qo’yilgan. zilbermanning ma’lumotlariga ko’ra eramizdan 2200 yil oldin shandun viloyatida ipakdan juda ko’p miqdorda matolar va kiyim – boshlar tayyorlangan. 7-rasm ipakdan tayyorlangan qimmatbaho liboslar. bu kiyimlar o’zining chiroyligi va nafisligi bilan bebaho hisoblanib, noyob mato sifatida foydalanilgan. bunday matolarni tayyorlash yildan-yilga hajmi ortib borgan. shuningdek, matolarga oltin suvi va qimmatbaho qush va parranda- larning patlaridan qo’shib, to’qila boshlangan. shuning uchun o’sha davrdan boshlab, ko’p asrlar davomida xitoyda ipak pul muomila vositasi bo’lib, undan qarzlarni to’lash mulki sifatida ham foydalanilgan. xitoy davlati iv-asr boshlariga qadar ipak bilan boshqa mamlakatlarda savdo-sotiq ishlarini qilmagan. ipak qurtini boqish va undan ipak olish …

’chib o’tadilar. shunda ular o’zlari bilan ipak qurti urug’ini olib o’tadi. natijada pillachilik birinchi marotaba xitoy chegarasidan tashqariga chiqadi. oqibatda xitoy imperatori o’zgartilib, xan hukmronlik qila boshlaydi. ungacha xitoy davlatidan tashqariga ipak qurti urug’ini olib o’tish va qurt boqish sirlarini tarqatish qat’iy man etilib, bu qonunni buzgan har bir xitoylik va uning oila a’zolari o’lim jazosiga hukm etilgan. xan imperatorligidan keyin ipak va ipakdan tayyorlangan matolar asta-sekin boy savdogarlar tomonidan dunyoning boshqa mamlakatlariga mahsulot sifatida chiqarilgan va savdo qilingan. dunyo xalqlarini bunday qimmatbaho va nafis matoga bo’lgan talabi, yildan- yilga ortib borgan. natijada, ipak mahsulotlari xitoydan o’zbekistonga, o’rta osiyoga, va nihoyat rimgacha tarqala boshlangan va dunyoda ipak yo’lining paydo bo’lishiga sababchi bo’lgan. dunyo mamlakatlarini ipakka bo’lgan talabini yanada ortib borganligi sababli xitoyda pilla yetishtirish yildan-yilga ko’payib borgan. tarixchi parizening xabar berishicha 1(bir) kg ipak o’sha davrda rimda 2000 oltin tangaga teng bo’lgan. boshqa mamlakatlarda esa 1(bir) kg ipak yoki undan …

ipak tolasi olgan va to’qib mato tayyorlashgan. ii- asrga kelibgina, dunyo xalqlari ipak tolasini hayvonot dunyosiga kiruvchi ipak qurtlaridan olinishiga oid, to’g’ri ma’lumotga ega bo’lgan ii-asrdan boshlab eng nafis ipak tolasi va matolar tut ipak qurtidan olinishi ma’lum bo’lgan. shundan keyin ipakni eman va boshqa daraxt barglari bilan boqilgan qurtlardan ham olinishi aniqlangan. lekin ulardan olingan pillalar yomon yigirilib, sifatsiz matolar tayyorlangan. ipakchilik bizning eramizga kelib, boshqa mamlakatlarga tarqala boshlagan. jumladan, yaponiyaga ii-asrning oxirida koreyadan o’tgan. boshqa ma’lumotlarga qaraganda xitoydan ipakchilik iii- asr oxirida xiu-siu oroliga va undan iv asr boshida yaponiyaga o’tgan. umuman olganda, xitoyda ipakchilik vasrdan boshlab, kuchli rivojlanib maxsus sohaga aylangan, natijada yaponlar boshqa ekinlarni ekishdan (sholi va boshqa ekinlarni), tut o’stirish va qurt boqishga o’ta boshlagan. oqibatda yaponiya davlati hukmdori alohida qonun chiqarib, bu ishni chegaralab qo’ygan, chunki mamlakatda ocharchilik xavfi tug’ilgan. tarixchi zilbermanning xabar berishicha, ipak xitoydan boshqa davlatlarga o’tgunga qadar hindiston o’zini pilla yetishtirish …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ipakchilikni kelib chiqish tarixi va halq xo’jaligida tutgan o’rni"

1669409113.docx ipakchilikni kelib chiqish tarixi va halq xo’jaligida tutgan o’rni ipakchilikning vatani xitoy davlati hisoblanib, eramizdan iii ming yil oldin xitoy davlatining shan-tun (hozirgi kunda shandun deb ataladi) provinsiyasida (viloyatida) ipak qurtlari boqilgan. shan-tun viloyati xitoyning chetki provinsiyalaridan biri bo’lib, sariq dengizi va chjili ko’rfazining o’rtasidagi yarim orolda joylashgan. undagi ob-havo ya’ni harorat va havo namligi ipak qurtining yaxshi rivojlanishi uchun qulay bo’lganligi va ozuqa beruvchi daraxtzorlarning ko’pligi sabab ipak qurtlarining rivojlanishiga qulay hisoblanadi. 1- rasm.a.b. tut daraxtida tabiiy sharoitda ipak qurtlarini rivojlanishi, a-qadimda b-hozirda pilla va ipak so’zlari ham xitoy xalqi tomonidan birinchi marotaba nom berib atalgan....

DOCX format, 6.4 MB. To download "ipakchilikni kelib chiqish tarixi va halq xo’jaligida tutgan o’rni", click the Telegram button on the left.

Tags: ipakchilikni kelib chiqish tari… DOCX Free download Telegram