nazariy grammatika fanining maqsad va vazifalari

DOC 70.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1527398190_71879.doc nazariy grammatika fanining maqsad va vazifalari reja: 1. xitoy va o‘zbek tillarining fonetik qurilishi. 2. xitoy va o‘zbek tillarining undosh tovushlar . 3. xitoy va o‘zbek tillarining unli fonemalar 4. diftonglar 5. so’z turkumlari xitoy tili o‘z genetik, fonetik va leksik-grammatik xususiyatlari jihatidan hind-evropa tillari oilasining eroniy tillari guruhiga mansubdir. o‘z paradigmatik va sintaktik xususiyatlari jihatidan analitik tillarga kiradi. xitoy tili juda boy yozma tarixga ega bo‘lib, dunyoning eng qadimgi tillaridan hisoblanadi. ushbu tilga quyidagi xususiyatlar xosdir: 1) grammatik tegishlilik hamisha oson va aniq anglashilmaydi. 2) grammatik ma’nolari yordamchi so‘zlar, so‘z tartibi va intonatsiya orqali ifodalanadi. 3) jins va kelishik kategoriyalari mavjud emas. 4) fe’l rivojlangan tuslanishsistemasi (tizimi) bilan xarakterlanadi. o‘zbek tili esa turkiy tillar oilasining janubiy-sharqiy (o‘rta osiyo) yoki qarluq guruhiga mansub. o‘zbek tilida o‘zbekiston, qozog‘iston, qirg‘iziston, tojikiston, afg‘oniston va xitoyda gaplashiladi. o‘zbek tili agglyutinativ tillardan bo‘lib, quyidagi xususiyatlarga ega: 1) so‘zlar morfemalarga oson bo‘linadilar; 2) har xil …

ot deb ataladi. otlar semantik va grammatik xususiyatlariga ko’ra quyidagi guruhlarga bo’linadi: 1、表示人和事物的名词 odamlar va narsalarni ifodalovchi otlar: a) 普通名词 standart otlar: 朋友，学生，牛，羊，书，门，衣服。 b) 专有名词 atoqli otlar: 莫斯科，中国，长城，冬宫。 c) 集合名词 jamlovchi otlar: 人民，群众，物品。 d) 抽象名词 mavhum otlar: 理想，观点，标准，意义，道德。 2、表示时间的名词 temporativlar: 去秋天，早晨，明年，现在。 3、表示处所的名词 lokativlar: 南方，北面，屋里。 4、表示方位的名词 direktivlar: 前，做，又，后，之上，一下。根据名词的构成可以分为：单纯词，合成词。 leksik strukturasi jihatidan otlar quyidagilarga ajratiladi, ya’ni: 单纯名词 oddiy otlar va合成词murakkab otlar: 树，人，风，蜘蛛，维他命。 1、附加式。派生词的名词由词根加派生词词缀组成 ildiz morfemasi va so’z yasovchi affiksdan hosil bo’lgan otlar: 1. 前缀 prefiksdan: 亚热带，老爷，阿爹，小姐，泛美国主义。 2. 后缀 suffiksdan: 椅子，花儿，势头，学者。典型的名词后缀 otlarning standart suffikslari: -子：桌子，刀子，箱子，尺子，裙子，筷子。 -儿：画儿，冰棍儿，老头儿，小猫儿。 -头：木头，石头，骨头，馒头，罐头。 o’zbek tilida ot gapdagi so’zlarning morfologik tahlili, turgan gapki, ularning turkumini aniqlash bilan chegaralanmaydi. har bir so’zning qaysi turkumga oidligi belgilangach, ularga xos ma’no turlari va qo’shimchalari qaysi kategoriya shakli ekanligi ham ko’rsatilishi kerak. masalan, so’z ot turkumiga oid bo’lsa, uning ma’nosiga ko’ra va tuzilishiga ko’ra qanday otligi aytilib, qaysi shaxs, qaysi son, qaysi kelishik qo’shimchasi olganligi ko’rsatiladi. otlar …

tog’lar ham ko’p. odamlarning hammasi sutemizuvchilarning ichidagi bir xildagi tur hisoblangani uchun bitta nom bilan odam deb, shaharlarning hammasi turar joylar ichida bir xildagi tur bo’lgani uchun bitta nom bilan shahar deb atalgan va hokazo. otlarning ma’no turlari ichida kichraytirish va erkalash otlari ham mavjud. bunday otlar predmet yoki hodisalarni odatdagidan ko’ra kichik bildirib yoki erkalab ifodalash uchun qo’llanadi. bunday otlar –cha, -chak, -chiq, -loq kabi qo’shimchalardan biriga ega ekanligi bilan ham ko’rinib turadi. masalan, kitobcha, uycha, yulduzcha, kelinchak, qo’zichoq, qopchiq, bo’taloq kabi otlar kichraytirish yoki erkalash otlaridir. chunki kitobcha deyilganda oddiy kitobni emas, kichik hajmli kitobni, kelinchak deb odatdagi kelinni emas, nihoyatda yosh kelinni tushunilgan va hokazo. otlar tuzilishiga ko’ra ikki turga bo’linadi: 1) soda otlar; 2) qo’shma otlar. sodda otlar bir o’zakdan tuzilgan bo’lib, qo’shma otlar birdan ortiq o’zakdan tuziladi. bu haqdagi tahlilni biz sodda va qo’shma so’zlar tahlilini qilganda ko’rsatib o’tgan edik, hatto misollar ham otlardan keltirilgan …

tlari it+og’iz va gul+toji+xo’roz kabi ikki va undan ortiq o’zaklardan tarkib topib, ular o’zak ma’nosini saqlamay, tamoman yangi ma’no ifoda etgan va o’zaklari qo’shilib yozilgan. shunga qarab qo’shma ot ekanligini anglash mumkin. qozon-tovoq oti esa juft o’zakdan tarkib topgan bo’lib, shu o’zak ma’nolari saqlangani holda o’zaro umumlashgan va chiziqcha bilan ajratilib yozilgan. shunga qarab juft ot ekanligini ham anglash mumkin. odatda, qisqartma so’zlarning hammasi ham ot turkumida bo’ladi. boshqa turkumlarda qisqartma so’zlar uchramaydi. ot turkumi uch kategoriyaga ega: son kategoriyasi, egalik kategoriyasi, kelishik kategoriyasi. ot turkumidagi so’zlar son kategoriyasiga ko’ra birlik va ko’plikka ega bo’ladi. birlikdagi otlar nol ko’rsatkichga ega bo’lib, hech qanday qo’shimchasiz o’z ifodasini beraveradi.masalan, daftar, qog’oz, barg, yog’och, tol so’zlari hech qanday qo’shimchasiz faqat birlikda hisoblanadi.men uydagi tolni kesdim gapida tol oti birlikda kelgan.undagi –ni qo’shimchasi kelishikka oid bo’lib, boshqa hech qanday qo’shimcha yo’q. biz gap ma’nosiga e’tibor bersak ham xuddi shunday.kesilgan tol faqat bitta.shuning uchun ham …

zga nisbatan so’zlovchiman.meni eshitayotgan esa tinglovchidir.ya’ni tinglovchi so’zlovchining nutqi bevosita qaratilgan, so’zlovchidan o’ziga qaratilgan nutqni bevosita tinglayotgan shaxs bo’ladi.o’zga esa so’zlovchi va tinglovchidan boshqa, nutqda nazarda tutilgan, har qanday bir shaxsga aytiladi. ya’ni men so’zlovchi sifatida sizga shu qo’llanmani bayon qilar ekanman, tinglovchi sizvaso’zlovchi mendan tashqari nazarimizda tutilgan yoki nutqimizga olingan shaxs o’zga sanaladi. odatda, tilshunoslikda so’zlovchi, tinglovchi va o’zga nomi bilan atalgan shaxslar tartib son bilan ataladi. ya’ni so’zlovchi i shaxs, tinglovchi ii shaxs va nihoyat o’zga iii shaxs bo’ladi. nutqda qayd etilgan ot deyarli holda shu uch shaxsdan biriga xos bo’lib qoladi. buni esa shu otga qo’shilgan qo’shimchadan bilish mumkin. masalan, qo’loti so’zlovchiga oid bo’lsa, qo’lim deb; tinglovchiga oid bo’lsa, qo’ling deb; o’zgaga oid bo’lsa, qo’li deb turlanadi. ko’rinadiki, egalik qo’shimchalari shaxslar bo’yicha shunday ekan: i shaxs qo’shimchasi -im, ii shaxs qo’shimchasi -ing, iii shaxs qo’shimchasi -i dir. bu qo’shimchalar undosh bilan tugagan otga qo’shilib keldi. unli bilan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "nazariy grammatika fanining maqsad va vazifalari"

1527398190_71879.doc nazariy grammatika fanining maqsad va vazifalari reja: 1. xitoy va o‘zbek tillarining fonetik qurilishi. 2. xitoy va o‘zbek tillarining undosh tovushlar . 3. xitoy va o‘zbek tillarining unli fonemalar 4. diftonglar 5. so’z turkumlari xitoy tili o‘z genetik, fonetik va leksik-grammatik xususiyatlari jihatidan hind-evropa tillari oilasining eroniy tillari guruhiga mansubdir. o‘z paradigmatik va sintaktik xususiyatlari jihatidan analitik tillarga kiradi. xitoy tili juda boy yozma tarixga ega bo‘lib, dunyoning eng qadimgi tillaridan hisoblanadi. ushbu tilga quyidagi xususiyatlar xosdir: 1) grammatik tegishlilik hamisha oson va aniq anglashilmaydi. 2) grammatik ma’nolari yordamchi so‘zlar, so‘z tartibi va intonatsiya orqali ifodalanadi. 3) jins va kelishik kategoriyalari ...

DOC format, 70.5 KB. To download "nazariy grammatika fanining maqsad va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: nazariy grammatika fanining maq… DOC Free download Telegram