kichik yoshdagi o’quvchilar nutqini o’stirish yo’llari va vazifalari

DOC 82,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1479834769_66152.doc kichik yoshdagi o’quvchilar nutqini o’stirish yo’llari va vazifalari reja: 1. nutq va uni o’stirish tushunchasi 2. nutq turlari 3. o’quvchilar nutqiga qo’yiladigan talablar 4. nutq − o’quvchilar tafakkurini o’stirishdagi muhim vosita 5. o’quvchilar nutqini o’stirishning boshqa o’quv predmetlari bilan bog’liqligi nutq va uni o’stirish tushunchasi nutq - kishi faoliyatining turi, til vositalari (so’z, so’z birikmasi, gap) asosida tafakkurni ishga solishdir. nutq o’zaro aloqa va xabar, o’z fikrini his-hayajon bilan ifodalash va boshqalarga ta’sir etish vazifasini bajaradi. yaxshi rivojlangan nutq jamiyatda kishi faoliyatining muhim vositalaridan biri sifatida xizmat qiladi. o’quvchi uchun esa nutq maktabda muvaffaqiyatli ta’lim olish qurolidir. nutq o’stirish nima? agar o’quvchi va uning tildan bajargan ishlari ko’zda tutilsa, nutq o’stirish deganda tilni har tomonlama (talaffuzi, lug’ati, sintaktik qurilishini, bog’lanishli nutqni) faol amaliy o’zlashtirish tushuniladi. agar o’qituvchi ko’zda tutilsa, nutq o’stirish deganda, o’quvchilarning tilning talaffuzi, lug’ati, sintaktik qurilishi va bog’lanishli nutqni faol egallashlariga yordam beradigan metod va usullarni qo’llash …

mazmunli bo’ladi. shunday ekan, o’quvchilar nutqini o’stirishning ikkinchi sharti nutqqa oid mashqlarning materiali haqida bo’lib, o’quvchi nutqi mazmunli bo’lishi uchun g’amxo’rlik qilish hisoblanadi. 3. fikr tinglovchi tushunadigan so’z, so’z birikmalari, gap, nutq oborotlari yordamida ifodalansagina tushunarli bo’ladi. shuning uchun nutqni muvaffaqiyatli o’stirishning uchinchi sharti − nutqni til vositalari bilan qurollantirish hisoblanadi. o’quvchilarga til namunalarini berish, ular uchun yaxshi nutqiy sharoit yaratish zarur. nutqni eshitish va undan o’z tajribasida foydalanish natijasida bolalarda ta’lim metodikasi asoslanadigan ongli ravishda «tilni sezish» shakllanadi. nutq o’stirishning metodik sharti nutqiy faoliyatning keng tizimini yaratish, ya’ni, birinchidan, yaxshi nutq namunasini idrok etish, ikkinchidan, o’rgangan til vositalaridan foydalanib, o’z fikrini bayon etish uchun sharoit yaratish hisoblanadi. bola tilni nutqiy faoliyat jarayonida o’zlashtiradi. buning o’zi yetarli emas, chunki u nutqni yuzaki o’zlashtiradi. nutqni egallashning qator aspektlari mavjud. bular: 1. adabiy til me’yorlarini o’zlashtirish. maktab o’quvchilarni adabiy tilni sodda so’zlashuv tilidan, sheva va jargondan farqlashga o’rgatadi, adabiy tilning badiiy, ilmiy, …

h yo’nalish aniq ajratiladi: 1) so’z ustida ishlash; 2) so’z birikmasi va gap ustida ishlash; 3) bog’lanishli nutq ustida ishlash. so’z, so’z birikmasi va gap ustida ishlash uchun lingvistik baza bo’lib leksikologiya (frazeologiya va stilistika bilan birgalikda), morfologiya, sintaksis xizmat qiladi; bog’lanishli nutq esa mantiqqa, adabiyotshunoslik va murakkab sintaktik butunlik lingvistikasiga asoslanadi. ko’rsatilgan uch yo’nalish parallel olib boriladi: lug’at ishi gap uchun material beradi; so’z, so’z birikmasi va gap ustida ishlash bog’lanishli nutqqa tayyorlaydi. o’z navbatida, bog’lanishli hikoya va insho lug’atni boyitish vositasi bo’lib xizmat qiladi. o’quvchilar nutqini o’stirish o’z metodik vositalariga ega, o’zining mashq turlari bor. bulardan eng muhimlari bog’lanishli nutq mashqlari hisoblanadi. nutq o’stirishda izchillik to’rt shartni, ya’ni mashqlarning izchilligi, istiqboli, xilma-xilligi, xilma-xil mashq turlarini umumiy maqsadga bo’ysundirish ko’nikmasini amalga oshirish bilan ta’minlanadi. har bir yangi mashq oldingisi bilan bog’lanadi va keyingisiga o’quvchilarni tayyorlaydi, umumiy maqsadga bo’ysungan holda yana qandaydir yangilik qo’shadi. maktabda o’quvchilar nutqini o’stirishga ona tili …

ti bir xil; farqi − tashqi nutqda nutq a’zolarining harakati natijasida tovush chiqariladi yoki yozib bayon etiladi; ichki nutqda nutq a’zolarining harakati tovushsiz yuzaga keladi. ichki nutq materialni tushunish va yodda saqlashga yordam beradi, tashqi nutqni o’stirishda birdan-bir zaruriy vosita hisoblanadi. o’ylash, fikr yuritish ichki nutq asosida bo’ladi. ichki nutq o’quvchini tashqi nutqqa, javobgarlikni his qilib gapirishga o’rgatadi. ichki nutq jarayonida o’ylash o’quvchining nutqi va tafakkurining o’sishida muhim vositadir. maktabda o’quvchilarning tashqi nutqigina emas, balki ichki nutqi ham o’stiriladi. bolalar ichda o’qishga o’rganadilar va ichki nutqda materialni o’zlashtiradilar, turli vazifalarni o’zlari hal qiladilar, asosiysi − o’zlarining og’zaki va yozma fikrlarini tayyorlab oladilar. fikrni ifodalash usuliga ko’ra nutq og’zaki va yozma bo’ladi. og’zaki nutq yozma nutqdan quyidagicha farqlanadi: og’zaki nutq tovush nutqi, yozma nutq esa grafik nutqdir. og’zaki nutqda eshitish sezgisi, yozma nutqda esa ko’rish va motor-harakat (qo’l harakati) sezgisi asosiy o’rin tutadi. og’zaki nutq ham, yozma nutq ham kishilarning o’zaro …

eko’rsatuvdan olgan ma’lumotlari asosida tuzilsagina mazmunli bo’ladi. bolalar bilmagan narsa, ko’rmagan voqea-hodisalar haqida yetarli tayyorgarliksiz so’zlashga yo’l qo’yilsa, nutq mazmunsiz chiqadi. nutq o’stirish metodikasi hikoya, insho uchun materialni puxta tayyorlashni, ya’ni material yig’ish, uni muhokama qilish, to’ldirish, asosiy mazmunni ajratish, zaruriy izchillikda joylashtirishni talab qiladi. albatta, bunda o’quvchilarning yosh xususiyatlari va qiziqishlari ham hisobga olinadi. 2. nutqda mantiqiylik bo’lsin. o’quvchilar nutqi mantiqan to’g’ri bo’lishi, fikr izchil, asosli bayon etilishi, asosiy o’rinlar tushirib qoldirilmasligi va o’rinsiz takrorga, mavzuga taalluqli bo’lmagan ortiqchalikka yo’l qo’yilmasligi talab etiladi. nutqning mantiqiyligi narsa, voqea-hodisalarni yaxshi bilish bilan belgilanadi, mantiqiy xato esa material mazmunini aniq bilmaslik, mavzuni o’ylamasdan noqulay tanlash natijasida kelib chiqadi. bu ikki talab nutqning mazmuni va qurilishiga taalluqlidir. nutqni til jihatidan shakllantirishga oid talablar ham mavjud. 3. nutq aniq bo’lsin. o’quvchi dalillar, kuzatishlar, taassurotlarini haqiqatga mos ravishda oddiy bayon etibgina qolmay, shu maqsadning eng yaxshi til vositalaridan (so’z, so’z birikmasi, gaplardan) foydalangan holda, maxsus …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "kichik yoshdagi o’quvchilar nutqini o’stirish yo’llari va vazifalari"

1479834769_66152.doc kichik yoshdagi o’quvchilar nutqini o’stirish yo’llari va vazifalari reja: 1. nutq va uni o’stirish tushunchasi 2. nutq turlari 3. o’quvchilar nutqiga qo’yiladigan talablar 4. nutq − o’quvchilar tafakkurini o’stirishdagi muhim vosita 5. o’quvchilar nutqini o’stirishning boshqa o’quv predmetlari bilan bog’liqligi nutq va uni o’stirish tushunchasi nutq - kishi faoliyatining turi, til vositalari (so’z, so’z birikmasi, gap) asosida tafakkurni ishga solishdir. nutq o’zaro aloqa va xabar, o’z fikrini his-hayajon bilan ifodalash va boshqalarga ta’sir etish vazifasini bajaradi. yaxshi rivojlangan nutq jamiyatda kishi faoliyatining muhim vositalaridan biri sifatida xizmat qiladi. o’quvchi uchun esa nutq maktabda muvaffaqiyatli ta’lim olish qurolidir. nutq o’stirish nima? agar o...

Формат DOC, 82,0 КБ. Чтобы скачать "kichik yoshdagi o’quvchilar nutqini o’stirish yo’llari va vazifalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: kichik yoshdagi o’quvchilar nut… DOC Бесплатная загрузка Telegram