til va jamiyat. sotsiolingvistika

DOC 161.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405766412_56646.doc mavzu: til va jamiyat til va jamiyat. sotsiolingvistika reja: 1. til va jamiyat. sotsiolingvistika 2. til –ramzlar tizimi til va nutq 3. til va tafakkur 4. til birliklarining o’ziga xos tabiati 5. tilshunoslikka kirish “ fani predmeti, vazifalari. til va jamiyat. sotsiolingvistika til va jamiyatning o’zaro uzviy munosabatini sotsiolingvistika fani o’rganadi. tilning paydo bo’lishi va rivojlanishi insoniyat jamiyati bilan mustahkam bog’liq. til insoniyat tarixi qadar qadimiydir. umumiy til tushunchasining shevadan farqi bor: til butun bir xalqqa xizmat qiladi, sheva esa xalqning bir guruhigagina taalluqlidir. til ko’p vazifali, hamma uchun umumiy bo’lgan aloqa-munosabat vositasidir; sheva esa, vazifa nuqtai nazaridan chegaralangan bo’lib, tilning nutqiy ko’rinishini tashkil etadi. masalan, o’zbek tiliga qarluq-chigil-uyg’ur dialekti asos bo’lgan. bu sheva farg’ona, toshkent, samarqand-buxoro shevalarini o’z ichiga oladi. o’zbek tili—ko’p dialektli til. bu hol o’zbek tilining o’ziga xos murakkab tarixiy rivojlanish sharoiti va o’zbek millatining o’tmishdagi xilma-xil etnik tarkibi bilan izohlanadi. ta’kidlanganidek, til jamiyat taraqqiyoti bilan …

millat o’z adabiy tilining mustahkamlanishi uchun harakat qiladi. jamiyat taraqqiyotining keyingi bosqichlarida dialektlar kamayib, adabiy tilga yaqinlasha borishi kuzatiladi. buni adabiy til ta’sirining kengayishi bilan izohlash mumkin. til taraqqiyotidagi bu jarayon integratsiya deb yuritiladi. integratsiya bir tilga mansub shevalarning adabiy til me’yorlariga yaqinlashuvidir. bunday jarayonlar tasodifan yuz bermaydi, balki jamiyat taraqqiyotiga, ijtimoiy hayotning taraqqiyot jarayonlariga bog’liq tarzda sodir bo’ladi. til va jamiyat o’rtasidagi munosabatlarni, tilning falsafa, ijtimoiy psixologiya, etnografiya bilan bog’liq jihatlarini o’rganuvchi soha sotsiolingvistka (ijtimoiy tilshunoslik) dir. sotsiolingvistika quyidagi masalalarni o’rganadi: 1) jamiyat va til o’zaro bog’liq, mutanosib tarixiy jarayon, hodisadir. 2) jamiyat taraqqiy eta borgan sari tilning ijtimoiy vazifalari ham takomillashib boradi. 3) adabiy tilning, shevalarning lug’at boyligi kengayadi, ortib boradi. 4) yashash muhiti yaqin, turmush tarzi o’xshash hamda o’zaro iqtisodiy munosabatlari shakllangan xalqlarning tillari bir-biriga ta’sir ko’satadi. tillar leksik jihatdangina emas, balki grammatik jihatlariga ko’ra ham ta’sirlashadi. dunyo tillarining, ma’lum ma’noda, o’ziga xosligini yorituvchi, muayyan tilning boshqa …

.tilning mavjud bo’lishi va uning taraqqiyoti tabiat qonunlariga bog’liq emas. 3.til kishilarning tabiatiga, irqiga, nasliga aloqador emas. 4.jamiyat bo’lib uyushgan kishilargina aloqa-munosabat vositasi bo’lgan tilga ega. til kishilik jamiyatining asrlar davomidagi tarixiy-ijtimoiy tajribasi asosida yuzaga kelgan ijtimoiy hodisadir. til va jamiyat taraqqiyoti uzviy bog’liqdir. jamiyatda ro’y beradigan har qanday voqelik, ma’lum ma’noda tilda o’z ifodasini topadi. tilning ijtimoiy tabiati uning janiyatda mavjud bo’lishi hamda jamiyat manfaatlariga xizmat qilishida namoyon bo’ladi. sotsiolingvistika tilning ijtimoiy tabiatini tahlil qiluvchi asosiy soha hisoblanadi. sotsiolingvistika tilning ijtimoiy tabiatini yoritishda tarixiylik, hayotiylik, me’yoriylik, hududiylik kabi qator mezonlarga amal qiladi. avvalo, til voqelik sifatida mavjud bo’lishi uchun muayyan tarixiy taraqqiyot bosqichini o’tishi kerak. tilning paydo bo’lishi, yaxlit tizim tarzida shakllanishi, ijtimoiy hodisa sifatida mavjudligi uning tarixiyligi bilan bog’liq. tilning hayotiyligi uning aloqa-munosabat vositasi sifatida mavjuligidir. til hayotiyligini yo’qotsa, o’lik tilga aylanadi. til hayotiy bo’lishi uchun shu tildan foydalanadigan jamiyat zarur bo’ladi. ba’zan o’lik tillar qaytadan tirik tilga …

, elatga xos urf-odat, an’analar, tarixiy-etnik birlik va yagona davlat tizimining shakllanganligi bilan bog’liq. millatning, hududning, tarixiy-etnik asos va taraqqiyotning boshqa-boshqaligi tillar o’rtasidagi farqlar uchun asos bo’ladi. millat va etnik asosning bir xil bo’lishi hududning farq qilishidan qat’i nazar, aloqa-munosabat vositasining bir xil bo’lishini ta’minlaydi. masalan, o’zbek va tojik tillarida har bir tilning o’ziga xosligi ko’zga tashlanadi. bir xil etnik asosga ega bo’lgan o’zbek va qirg’iz tillari o’rtasida fonetik, leksik, grammatik farqlar bor. adabiy til va shevalar o’rtasida ham tilning ichki tuzilishi bilan bog’liq farqlar kuzatiladi. ijtimoiy tabiati va o’ziga xos xususiyatlaridan kelib chiqib, tillarni quyidagicha guruhlash mumkin. me’yorlashtirilgan tillar adabiy til me’yoriga ega bo’lgan tillardir. bunday tillarga adabiy shakliga ega bo’lgan barcha tillar kiradi. adabiy til tarixiy taraqqiyot jarayonida takomillashib, o’zgarib boradi. qadimiy tillar tillarning dastlabki taraqqiyoti davrida shakllangan, takomiliga yetgan, eng qadimiy madaniy-ma’naviy yodgorliklar yaratilgan tillardir. bu tillar keyingi davrlarda shakllangan bir qator tillar uchun asos bo’lib xizmat …

i mahalliy aholisi tilining fransuz tili bilan aralashuvi natijasida giti-kreol, lotin amerikasidagi mahalliy aholi tili bilan ispan tilining aralashuvidan ispan-nauatal kreol tili hosil bo’lgan. kreol tillarning har biri o’ziga xos xususiyatlarga ega. ularda birdan ortiq tilning o’ziga xos xususiyatlari yaxlit holda namoyon bo’ladi. pijin tillar ham yevropa tillari bilan mahalliy tillarning aralashuvidan yuzaga keladi. lekin pijin tillarida so’zlashadigan jamiyat yo’q (kreol til jamiyat uchun aloqa-munosabat vositasi sifatida xizmat qiladi). pijin tillardan port shaharlarida ikkinchi til sifatida foydalaniladi. sun’iy tillar maxsus yaratilgan xalqaro tillardir. polyak olimi l. zamengof tomonidan yaratilgan esperanto tili sun’iy til hisoblanadi. bu tilning lug’aviy asosi yevropa tillaridan olingan, grammatikasi agglyutinativ xarakterda, grafikasi lotin yozuvi asosida. bu tilda mashhur asarlar tarjima qilingan. radio eshittirishlar ham tashkil qilingan. bu tilning keyingi taqdiri muayyan davr bilan bog’liq. sotsiolingvistika til va jamiyat munosabatlarini tahlil qilar ekan, umumiy va xususiy qonuniyatlarga tayanadi. xix asrning o’rtalarida tabiiy fanlarning rivojlanishi, charlz darvin ta’limotining vujudga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "til va jamiyat. sotsiolingvistika"

1405766412_56646.doc mavzu: til va jamiyat til va jamiyat. sotsiolingvistika reja: 1. til va jamiyat. sotsiolingvistika 2. til –ramzlar tizimi til va nutq 3. til va tafakkur 4. til birliklarining o’ziga xos tabiati 5. tilshunoslikka kirish “ fani predmeti, vazifalari. til va jamiyat. sotsiolingvistika til va jamiyatning o’zaro uzviy munosabatini sotsiolingvistika fani o’rganadi. tilning paydo bo’lishi va rivojlanishi insoniyat jamiyati bilan mustahkam bog’liq. til insoniyat tarixi qadar qadimiydir. umumiy til tushunchasining shevadan farqi bor: til butun bir xalqqa xizmat qiladi, sheva esa xalqning bir guruhigagina taalluqlidir. til ko’p vazifali, hamma uchun umumiy bo’lgan aloqa-munosabat vositasidir; sheva esa, vazifa nuqtai nazaridan chegaralangan bo’lib, tilning nutqiy ko’rinishini tas...

DOC format, 161.5 KB. To download "til va jamiyat. sotsiolingvistika", click the Telegram button on the left.

Tags: til va jamiyat. sotsiolingvisti… DOC Free download Telegram