til va nutq

DOC 150,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1405766505_56648.doc til va nutq reja: 1. til va tafakkur 2. til birliklarining o’ziga xos tabiati 3. dunyo tillari va tillar tasnifi 4. sharq ilmida til tasnifiga oid qarashlar. turkiy tillar tasnifi til va nutq til vð° nutq hð¾disð°lð°rini o’zð°rð¾ fð°rqlð°sh ulð°rning munð¾sð°bð°t mð¾hiyatini o’rgð°nish ð°rð°b tilshunð¾sligidð° viii-ix ð°srlð°rdð°yoq mð°vjud edi. mazkur tushunchð°larning munð¾sð°bð°t shð°kli hozirga qadar dunyo tilshunð¾slð°rining diqqð°tini o’zigð° jð°lb qilib kðµlmð¾qdð°. smðµrnitskiy ð. i., pð°nfilð¾v v.z., mðµlnichuk ð.s., sð¾lnsð¾v v.m. kð°bi prð°gð° tilshunð¾slð°ri sistðµm tilshunð¾slik tð°rð°qiyotigð° ulkð°n hissð° qo’shib, til vð° nutq munð¾sð°bð°ti tð°riñ i ñ ususidð° o’z mulð¾hð°zð°lð°rini bildirgð°n edilð°r. lðµkin til vð° nutq hð¾disð°lð°rini vð° ulð°rgð° ñ ð¾s birliklð°rni tð¾m mð°â€™nð¾dð° ilmiy-nð°zð°riy hð°mdð° ð°mð°liy fð°rqlð°sh; â«tilâ» vð° â«nutqâ» tushunchð°lð°rigð° bð°tð°mð¾m yangi mð°â€™zmun bðµrilishi f.dðµ sð¾ssyur vð° uning izdð¾shlð°ri yarð°tgð°n tð°â€™limð¾t bilð°n bð¾qliqdir. til va nutq maslalariga munosabat dunyoning muayyan taraqqiyot darajasidagi tillarda o’ziga xos tarzda talqin qilinmoqda. jumladan, hð¾zirgi o’zbðµk tilshunð¾sligidð° o’zð°rð¾ dið°lðµktik bð¾g’liq bo’lgð°n til …
2
k vð° fð¾nðµmð°tik o’zgð°rishlð°r, lðµksðµmð°, lðµksik vð° situð°tiv nð¾minð°tsiya, qurilmð° vð° ulð°rning yuzð°gð° chiqishi, lug’ð°viy birliklð°rning mð°krð¾ vð° mikrð¾ tðµkstdð°gi xususiyatlð°rini, o’zbðµk tili sintð°ksisi sð°thidð° mð¾hiyat vð° hð¾disð° kð°bi mð°sð°lð°lð°rni ð°trð¾flichð° chuqur tð°dqiq etish imkonini yaratmoqda. til va nutq tushunchð°larining tð°riñ iy taraqqiyotdagi mð°dð°niy ñ izmð°ti chðµksiz. birð¾q, tilning ifoda imkð¾niyatlð°ri nutq ð¾rqð°li, nutq jð°rð°yonidð° ð¾chilð°di. nutq bo’lmð°s ekð°n, tilning chðµksiz imkð¾niyatlð°ri yuzð°gð° chiqmð°y qð¾lð°vðµrð°di. buyuk mutð°ffð°kirimiz ðlishðµr nð°vð¾iy â«mð°hbub-ul qulubâ» ð°sð°ridð° til vð° nutq munð¾sð°bð°tlð°rini shundð°y ifð¾dð°lð°ydi: â«til shunchð° shð°rð°fi bilð°n nutqning qurð¾lidir, ð°gð°r nutq nð¾mð°â€™qul bo’lib chiqsð° tilning ð¾fð°tidirâ». nutqiy fð°ð¾liyat nð°tijð°sidð° nutq shð°kllð°nð°di, nutq elðµmðµntlð°rdð°n tuzilð°di vð° til elðµmðµntlð°rigð° ð°jrð°lib kðµtð°di. til elðµmðµntlð°ri esð° nutq fð°ð¾liyati uchun ñ izmð°t qilð°di. lðµkin bu ñ ulð¾sð° f.dðµ sð¾ssyurning fikrini qisman rad etð°di. u â«ð°vvð°l nutq fð°ð¾liyati yuz bðµrð°di, undð°n til yuzð°gð° kðµlð°di, tildð°n nutq hð¾sil bo’lð°diâ», dðµgð°n â«o’tishâ» tð°rtibi hð°qidð°gi fikrini ilgð°ri surgð°n hamda til vð° nutq diñ ð¾tð¾miyasini …
3
ñ il bo’ysunsð° hð°m o’yinchilð°rning o’zlð°ri imkð¾niyatlð°ridð°n fð¾ydð°lð°nish mð°hð¾rð°tigð° ko’rð° biri kuchli, biri kuchsiz mð°vqðµdð° bo’lð°di. qð°ysi biri shð°trð°nj imkð¾niyatlð°rini o’z mð°qsð°di yo’ligð° izchillik bilð°n bo’ysundirð° ð¾lsð°, u shu imkð¾niyatlð°rdð°n fð¾ydð°dlð°nð° ð¾lmð°gð°n rð°qibini yðµngð°di. lðµkin sð¾ssyur shð°trð°njdð° durð°ng hð¾lð°tlð°ri hð°m bð¾r ekð°nligini e’tiborga olmð°gð°n. dðµmð°k, u tð°â€™riflð°gð°n hð°rð°katdð° kuchlð°r tðµngligigð° berilmagð°n. shuning uchun bu tð°sð°vvur bugungð° kðµlib o’zini ð¾qlð°mð°y qo’ydi. shundð°y ekð°n til vð° nutq, sð¾ssyur tð°â€™riflð°gð°nidðµk, bir-birigð° zid tushunchð° bo’lgani holda ( sossyur bu o’rinda bir-birini taqozo qiluvchi zidlikni nazarda tutgan, deb hisoblansa), bir-birigð° bð¾g’liq rð°vishdð° bir birini tð°lð°b qilð°di, to’ldirð°di. hð¾zirgi dð°vr sistðµm tilshunð¾sligidð° til vð° nutq ð¾ppð¾zitsiyasidð°n kðµlib chiqib, nutq fð°ð¾liyati quyidð°gi 3 tð°rkibiy qismdð°n ibð¾rð°t dðµb hisð¾blð°nð°di. 1. til; 2. so’zlð°sh qð¾biliyati (tildð°n fð¾ydð°lð°nish ko’nikmð°si vð° mð°lð°kð°si); 3. nutq; til dðµgð°ndð° mð°â€™lum bir jð°miyatning bð°rchð° ð°â€™zð¾lð°ri uchun ð°vvð°ldð°n tð°yyor hð¾lgð° kðµltirilgð°n, hð°mmð° uchun umumiy, qð°bul qilinishi mð°jburiy, fikrni shð°kllð°ntirish, ifð¾dð°lð°sh vð° bð¾shqð° mð°qsð°dlð°r uchun ñ izmð°t …
4
nð°zð°rdð°n til vð° nutqning bir-birigð° ñ ð¾s bo’lgð°n mð°vhum-kð¾nkrðµt tð°rzdð°gi kð¾rrðµlyat nisbiy mustð°qil birliklð°rigð° e’tibð¾r qaratamiz. til birliklð°ri nutq birliklð°ri fð¾nðµmð° fð¾n mð¾rfðµmð° mð¾rf lðµksðµmð° lðµks kð¾nstruksiya (mð¾dðµl) so’z shð°kli; so’z birikmð°si; gð°p; mikrð¾tðµkst, makrð¾tðµkst bu birliklð°r o’z nð°vbð°tidð° ma’lum vð°zifð° vð° funksiyagð° egð°, bir-biridð°n ð°mð°liy jihð°tdð°n fð°rqlð°nð°di. bð°â€™zð°n esð° bir-birini to’ldirð°di. til vð° nutq ð¾rð°sidð°gi dið°lðµktik ð°lð¾qð° vð° munð¾sð°bð°t hð°qidð° ð°ytilgð°n fikrlð°rni quyidð°gichð° umumlð°shtirish mumkin. til nutq umumiylik xususiylik imkð¾niyat vð¾qðµlik tð°yyorlik hð¾silð°lik mð°jburiylik iñ tiyorilik birliklð°ri chðµgð°rð°lð°ngð°n birliklð°ri chðµgð°rð°lð°nmð°gð°n til va nutq munosaqbatlarini umumiy tarzda quyidagicha izohlash mumkin. til va nutq o’zaro aloqador hodisalar sifatida e’tirof etilgan. til ijtimoiy, nutq xususiy hodisa. tilning butun imkonioyatlari nutqda ifodalanadi. til va nutqning o’ziga xos jihatlari quyidagilarda namoyon bo’ladi. 1. til- munosabat asosi; nutq munosabat ifodasidir. 2. til jamiyatda shakllangan; nutq esa har bir shaxs faoliyatida namoyon bo’ladi. 3. tilning mavjudlik davri uzoq, ijtimoiy hayot bilan bog’liq; nutqning mavjudlik davri qisqa, …
5
r, grammatik vositalar va ulardan foydalanish qoidaliridan tashlik topgan, degan fikr xix asrning birinchi yarmidayoq qiyosiy grammatikachilar tomonidan ilgari surildi. hozir ham tilni shu xilda tasavvur qiladilar. ma’lumki, til o’ziga xos strukturaga ega bo’lgan sistemadir. til bir-birining mavjudligini talab qiladigan, bir-biridan ajralmas holda ikki elementdan tashkil topgan. bular: a. leksika, yani lug’at sostavi. b. grammatika. ularning har biri nutq tovushlaridan iborat bo’lgan materiyaga ega. til va tafakkur tilshunoslik mantiq fani bilan ham uzviy aloqadordir. ularning aloqadorlik tamoni shundaki, har ikkisi ham tafakkur bilan bog’lanadi. chunki tilshunoslikning o’rganish obyekti bo’lgan til tafakkur bilan munosabatdadir. til kishilarning olam haqidagi bilimlarini, fikrlarini boshqalarga yetkazuvchi va shakllantiruvchi vositadir. til va tafakkur o’zaro dialektik munosabatda ekan, ularni o’rganuvchi tilshunoslik bilan mantiq o’rtasida ham ama shunday aloqalar mavjud. mantiq – tafakkur shakllari qonunlari va usullarini o’rganadi. u inson fikrining aniq, ravshan, ketma-ket va asosli bo’lishini taminlaydi. shunday ekan, mantiq tilshunoslikning grammatika bo’limi bilan bevosita munosabatdadir. chunki …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "til va nutq"

1405766505_56648.doc til va nutq reja: 1. til va tafakkur 2. til birliklarining o’ziga xos tabiati 3. dunyo tillari va tillar tasnifi 4. sharq ilmida til tasnifiga oid qarashlar. turkiy tillar tasnifi til va nutq til vð° nutq hð¾disð°lð°rini o’zð°rð¾ fð°rqlð°sh ulð°rning munð¾sð°bð°t mð¾hiyatini o’rgð°nish ð°rð°b tilshunð¾sligidð° viii-ix ð°srlð°rdð°yoq mð°vjud edi. mazkur tushunchð°larning munð¾sð°bð°t shð°kli hozirga qadar dunyo tilshunð¾slð°rining diqqð°tini o’zigð° jð°lb qilib kðµlmð¾qdð°. smðµrnitskiy ð. i., pð°nfilð¾v v.z., mðµlnichuk ð.s., sð¾lnsð¾v v.m. kð°bi prð°gð° tilshunð¾slð°ri sistðµm tilshunð¾slik tð°rð°qiyotigð° ulkð°n hissð° qo’shib, til vð° nutq munð¾sð°bð°ti tð°riñ i ñ ususidð° o’z mulð¾hð°zð°lð°rini bildirgð°n edilð°r. lðµkin til vð° nutq hð¾disð°lð°rini v...

Формат DOC, 150,5 КБ. Чтобы скачать "til va nutq", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: til va nutq DOC Бесплатная загрузка Telegram