qadimgi turkiy tilda qo’shma gaplar

DOC 93.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405746210_56441.doc qadimgi turkiy tilda qo’shma gaplar qadimgi turkiy tilda qo’shma gaplar reja: 1. qadimgi turkiy tilda qo’shma gaplar. paratonik va gipotonik konstrukiiyalar. 2. bog’lovchili va bog’lovchisiz gipotonik konstruksiyalar. 3. qadimgi turkiy tilda ergash gapli ko’shma gaplarning tiplari. maqsad ergash gapli konstruksiya. payt ergash gapli konstruksiya. sabab ergash gapli konstruksiyalar. shart ergash gapli konstruksiyalar. to’ldiruvchi ergash gapli konstruksiyalar 4. bir necha ergash gapli konstruksiyalar. tayanch tushunchalar. paratonik konstruksiyalarni tashkil etgan qismlar (gaplar) logik jihatdan bir-biriga bog’langan bo’lsa-da, mazmunan mustakil bo’ladi. ularning tarkibiy qismlar o’zaro, grammatik vositasiz bog’lanadi, hozirgidek teng bog’lovchilar qo’llanilmaydi. gipotonik konstruksiyalarni tashkil etgan gaplar o’zaro maxsus intonatsiya bilan bog’lanadi yoki bu xil bog’lovchilar yoki bog’lovchi vazifasidagi vositalar qo’llanadi. qadimgi turkiy yodnomalar tilida qo’llangan gaplarning chegarasi kesimlarning o’rniga va gaplarning mazmuniga ko’ra belgilanadi, gaplarni biriktiruvchi bog’lovchilar deyarli qo’llanilmaydi, bog’lovchi vazifasidagi vositalar ham qo’llanadi, gaplar orasida tinish belgilari ishlatilmaydi. yodnomalar tilida sodda gaplar o’zaro zich logik munosabatda bo’lib, biri ikkinchisiga bog’liq …

iyalar . parataksis konstruksiyalar. parataksis konstruksiyalar qadimgi yodnomalar tilining asosini tashkil etadi. bu xil konstruksiyalarni tashkil etgan sodda gaplar tuzilishiga ko’ra oddiy bo’lib, ular umumiy bir fikrni ifodalash uchun xizmat qiladi, mazmunan va shaklan bir-birita tobe bo’lmaydi, ammo umumiy bir fikrni ifodalash uchun xizmat qiladi. bu xil sodda gaplar asosan sanash ohangi bilan talaffuz etiladi. parataksis konstruksiyalar bir paytda yoki ketma-ket ruy bergan yoki mavjud bo’lgan vokea-hodisa, belgi-xususiyatlarni ifoda etadi. a) bir paytda ro’y bergan voqea-hodisa, belgi-xususiyatni ifodalovchi konstruksiyalarni tashkil etgan sodda gaplarning kesimlari ot-kesim yoki fe’l kesim bo’lib, odatda, ular bir xil zamonni ifodalaydi. uder segun kzltы; tabg’ach qag’anta isyi likeng kelti, bir tumen ag’ы, altun, kumush kergeksiz kelurti - udar sangun keldi; tabg’ach hoqondan keldi; tabg’ach hoqondan isyi likang keldi, bir tuman ipak oltin, kumushni haddan ortiq keltirdi. b) ketma-ket ro’y beradigan voqea-hodisalar, belgi-xususiyatlarni ifodalovchi konstruksiyalarni tashkil etgan sodda gaplarning kesimlari shaklan bir xil zamonga oid bo’lsa ham, …

nstruksiyalarni tashkil etgan qismlar o’zaro grammatik bog’lovchilarsiz —intonatsiya vositasida birikadi. ammo qismlarni bir-biriga bog’lash uchun ba’zi leksik elementlar ham xizmat qiladi. i sabab-natija. ozi yangыlti, qag’anы oltы, bodunы kung qul boltы (kt,20) - o’zi adashdi, hoqoni o’ldi, xalqi cho’ri, qul bo’ldi. .' sabab. . . angofkor u biling, turk amtы bodun begler, . . . begler . . . yangыl-tachыsыz(tun, 11) ~ unga qarab bilinglar, turk xalqi beklari, beklar yengilishga moyilsizlar-ku. *. payt. bars bag erti, qag’an at bunta biz bertimiz (kt,20) — bars bek edi, o’shanda xoqon deb biz nom berdik. •1. izohlash biror bo’lakning mazmunini izohlaydi, aniqlaydi yoki to’ldiradi: sabug’ qana keltiolurung teyin temis (tun. 33-34) - so’zini yana keltirdi - o’tiringlar debdi. bog’lovchili gipotaksis konstruksiyalar gipotaksis konstruksiyalarning birinchi qismi ikkinchisiga bog’lovchi yoki bog’lovchi vazifasidagi vositalar-sifatdosh,ravishdosh . shart fe’li, kelishik formalari,nisbiy olmoshlar orqali bog’lanishi mumkin. shuning uchun bu xil konstruksiyalar hozirgi ergash gapli konstruksiyalarga o’xshasa xam, mazmuni bog’lovchi …

l etgan gap bosh gapdan anglashilgan harakat-holatning ruy berish sababini ifodalaydi, ergash gapni bosh gapga bog’lashda uchun ko’makchisi xizmat qiladi. bu holatda ergash gap kesimi sifatdosh yoki ot, sifat va bor so’zi orqali ifodalanadi. 4- shart ergash gapli konstruksiya, shart ergash gap bosh gapdan anglapshlgan mazmun qanday shart-sharoitlarda ro’y berishini ko’rsatadi va kesimi shart fe’li yoki ot bilai ifodalanadi. kul tagin yok erser, kop oltechi artigiz (qt,50(10) — qul tegin bo’lmasa, butunlay o’lar edingiz. 5. aniqlovchi ergash gapli konstruksiya.yodnomalarda aniqlovchi ergash gapning maxsus turi uchraydi va bevosita o’zi aniqlab kelayotgan otning oldida qo’llanadi.bu xil ergash gaplar bosh gap tarkibiga kiradi, tashqi intonatsiya tomonidan bir gap sifatida .o’qiladi: tinsi og’lu yatыg’ma bengigek tag’ыg’ . . . (tun,44) - tinsi o’g’li yashaydigan bangligak tog’ini . . . 6. to’ldiruvchi ergash gapli konstruksiya.to’ldiruvchi ergash gap bosh gap tarkibidagi olmosh — to’ldiruvchi yoki fe’l- kesimning ma’nosini izohlaydi va bosh gap mazmunini to’ldiradi:. . nengneng …

e yuq ertechi erti — eltaris hoqon qozonmasa yuq bo’lgan bo’lsam qapag’an hoqon, turk sir xalqi yeri kam, xalq kam, kishilar kam, xukmdorlar kam yo’q bo’lgan bo’lardi. tengri yarlыqaduqыn uchun, ozim qutыm bor uchun qag’an olurtыm - tangri yorlaqagani uchun, o’zimning baxtim bor uchun, xoqon bo’lib o’tirdim. b) tengri yarlыqaduk uchun, okush tayun biz qorqmadыmыz, sungushdumiz - tangri yorlaqagani uchun, ko’p deb biz qo’rqmadik , urushdik murakkab tarkibli konstruksiyalar tarkibi ham gipotaksis,ham parataksis tipli konstruksiyalardan tuzilgan murakkab sostavli qo’shma gaplar uchraydi: tangri kuch .bertuk uchun qang’ыm qag’an susi bori tag armis, yagыsы qony tag armis - tangri kuch bergani uchun, otam xoqonning lashkari bo’riday ekan, dushmani quyday ekan. yuyqa qalыn bolsar toplag’uluq alp ermis, yinchke yog’an bolsar o’zguluk alk ermis - yupqa qalin bo’lsa, to’plovchi alp bo’ladi, ingichka yug’on bo’lsa, o’zuvchi alp bo’ladi. qadimgi turkiy yozma yodgorliklar ko’p bo’lmay, topilgan yodnomalar ham ma’lum bir sohaga oiddir. ularning stili chegaralangan bo’lsa …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi turkiy tilda qo’shma gaplar"

1405746210_56441.doc qadimgi turkiy tilda qo’shma gaplar qadimgi turkiy tilda qo’shma gaplar reja: 1. qadimgi turkiy tilda qo’shma gaplar. paratonik va gipotonik konstrukiiyalar. 2. bog’lovchili va bog’lovchisiz gipotonik konstruksiyalar. 3. qadimgi turkiy tilda ergash gapli ko’shma gaplarning tiplari. maqsad ergash gapli konstruksiya. payt ergash gapli konstruksiya. sabab ergash gapli konstruksiyalar. shart ergash gapli konstruksiyalar. to’ldiruvchi ergash gapli konstruksiyalar 4. bir necha ergash gapli konstruksiyalar. tayanch tushunchalar. paratonik konstruksiyalarni tashkil etgan qismlar (gaplar) logik jihatdan bir-biriga bog’langan bo’lsa-da, mazmunan mustakil bo’ladi. ularning tarkibiy qismlar o’zaro, grammatik vositasiz bog’lanadi, hozirgidek teng bog’lovchilar qo’llanilmaydi. gipot...

DOC format, 93.0 KB. To download "qadimgi turkiy tilda qo’shma gaplar", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi turkiy tilda qo’shma ga… DOC Free download Telegram