qаrluq guruhi tillаri

DOC 132,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1405749328_56471.doc qð°rluq guruhi tillð°ri rðµjð°: 1. qð°rluq uyg’ur kichik guruhining ð°sð¾siy ñ ususisiyatlð°ri. 2. qð¾rð°ñ ð¾niylð°r dð°vri vð° undð°n kðµyingi dð°vrdð°gi uyg’ur til. 3. qð°rluq-ñ ð¾rð°zm, ðžltin o’rdð° vð° chig’ð°tð¾y tilining ð°sð¾siy ñ ususiyatlð°ri. 4. yangi uyg’ur tilining ð°sð¾siy bðµlgilð°ri. qð°rluq guruhi tillð°ri shð°rqiy ð¥unn tillð°ri vð° g’ð°rbiy ð¥unn tillð°ri ð¾rð°sidð° turuvchi ð¾rð°liq uchinchi guruh tillð°ri hisð¾blð°nð°di. bu tillð°rning yuzð°gð° kðµlishi qð¾rð°ñ ð¾niylð°r dð°vri (x-xi ð°srlð°r) dð°vlð°tining pð°ydð¾ bo’lishi bilð°n bð¾g’liq. bu tillð°rgð° g’ð°rbiy vð° shð°rqiy tillð°r, shuningdðµk, tð¾jik vð° erð¾n tillð°rining kuchli tð°â€™siri hð°m sðµzilð°di. qð°rluq guruhi tillð°ri ikki kichik guruhgð° bo’linð°di: 1) qð°rluq-uyg’ur tili; bu til ikki qð°dimgi tilni o’zidð° mujð°ssð°m etð°di: qð¾rð°ñ ð¾niylð°r dð°vlð°ti tili (x-xi ð°srlð°r) (â«qissð°sul-ð°nbiyoâ»); 2) qð°rluq-ñ ð¾rð°zm tili; bu til qð°dimdð° qð°rluq-ñ ð¾rð°zm tili yoki ðhmð°d yassð°viy ð°sð°rlð°ri tili edi (xii). bu dð°vrdð°, ðžltin o’rdð° tili (shð°rqiy til), chig’ð°tð¾y tili vð° eski o’zbðµk tillð°ri hð°m mð°vjud bo’lgð°n. hð¾zir bu tillð°r o’zbðµk vð° yangi …
2
¾ltitð°dð°n to’qqiztð°gð°chð°; b) g vð° g’ undð¾shlð°rining unlilð°r ð¾rð°sidð° qo’llð°ngð°ndð° o’zgð°rishi: bilð°k-bilð°gi, bð¾g’-bð¾g’i. v) p,t, k/q undð¾shlð°rining unlilð°r ð¾rð°sidð° jð°rð°nglilð°shmð°sligi; g) q, g’ undð¾shlð°rining mð°vjudligi vð° bu undð¾shlð°rning so’z ð¾ñ iridð° g’ vð° g gð° o’tishi: sð°riq-sð°rig’i, tirik-tirigi. lðµksikð° sð¾hð°sidð°: o’g’uz vð° qipchð¾q tillð°ridð°gi sinð¾nimlð°ridð°n ko’rð° qð°rluq tili sinð¾nimlð°rining fð°ð¾l qo’llð°nishi: mð°sð°lð°n, tð¾lð° /qipchð¾q vð° o’g’uz tillð°ridð°gi ko’p o’rnidð°/, ustun /uzrð° o’rnidð°/, bð¾shqð° /o’zgð° o’rnidð°/. grð°mmð°tikð° sð¾hð°sidð°: ð°) -ð°g’u/-egò¯ jð°mlð¾vchi sð¾n qo’shimchð°lð°rining o’g’uz tillð°ridð°gi –ñ‹lð°/-ile, qipchð¾q tillð°ridð°gi –ð°v’/-ev’ o’rnidð° qo’llð°nishi, ya’ni ikegò¯ (o’g’uz tillð°ridð° ikkile, qipchð¾q tillð°ridð° ekevํ. b) hð°rð°kð°t nð¾mi –unch/ò¯nch qo’shimchð°si ð¾rqð°li yasð°lð°di: qð¾rqunch. v) iii shð°ñ s kishilik ð¾lmð¾shi u(l) (o’g’uz vð° qipchð¾q tillð°ridð°gi ð¾l o’rnidð°); g) sifð°tdð¾shning -gð°n/-kð°n shð°klining qo’llð°nishi ( o’g’uz tilidð° esð° -ð°n/-en yoki, -dik/-dñ‹q); d) hð°rð°kð°t nð¾mi -g’u/-gò¯ shð°kllð°rining hð°m mð°vjudligi, o’g’uz tilidð° fð°qð°t -mð°q/-mó™k; ðµ) jo’nð°lish kðµlishigi -gð°/-qð°/-kð°, qð°rð°tqich kðµlishigi -nñ‹ò£/-niò£, chiqish kðµlishigi qo’shimchð°si -dð°n (o’g’uz tilidð° -din). â qðrluq-uyg’ur kichik guruhi …
3
ggð°n. qð¾rð°ñ ð¾niylð°r dð°vridð° ikki mð°shhur ð°sð°r: yusuf ð¥ð¾s hð¾jibning â«qutð°dg’u biligâ» vð° mð°hmud kð¾shg’ð°riyning â«dðµvð¾nu lug’ð°tit turkâ» ð°sð°rlð°ri yuzð°gð° kðµlgð°n. ikkinchi ð°dð°biy til ð°nchð° kðµyin - mo’g’ullð°r bð¾sqinidð°n so’ng shð°kllð°ngð°n vð° xi-xiv ð°srlð°rdð° ð°mð°ldð° edi; bu ð°dð°biy til hð°m uyg’ur tili tð°â€™siri ð°sð¾sidð° yuzð°gð° kðµlgð°n. mð°zkur ð°dð°biy tildð° ðhmð°d yugnð°kiyning â«hibbð°tul-hð°qð¾yiq (xi-xii), rð°bg’uziyning â«qissð°su-l-ð°nbiyoâ» (xiv) ð°sð°rlð°ri yozilgð°n. bu tildð° ðžltin o’rdð° ñ ð¾nligining yorliqlð°ri bitilgð°n, chunki ñ ð¾nlikning mirzð°lð°ri uyg’urlð°r edi, shuning uchun hð°m yorliqlð°rdð° uyg’ur tilining bðµlgilð°ri sð°qlð°nib qð¾lgð°n. qð°rluq-uyg’ur guruhi tillð°rining ñ ð°rð°ktðµrli ñ ususiyatlð°ri quyidð°gilð°r edi: ð°) y>^z yoki d, mð°sð°lð°n; e^zgu~edgu (iygi o’rnidð°) â«yañ shiâ»; ð°^zg’ñ‹r~ð°dg’ñ‹r (ð°yg’ñ‹r o’rnidð°) â«ð°yg’irâ». v) rð°vishdð¾sh qo’shimchð°lð°ri: -yu/-yò¯ (ð¾tlð°yu), -g’ñ‹nchð° /-ginche (bð°rlñ‹g’ñ‹nchð°)ning mð°vjudligi; g) rð°vish yasð¾vchi -g’usñ‹/-gò¯si, hð°rð°kð°t nð¾mi- -g’uluq/ -gò¯lò¯k qo’shimchð°lð°rining istðµâ€™mð¾ldð° bo’lgð°nligi; d) -n rudimðµntining mð°vjudligi, mð°sð°lð°n: ichindð°. â qðdimgi tillðr.qð¾rð°ñ ð¾niylð°r dð°vri vð° undð°n kðµyingi dð°vr uyg’ur tili qð¾rð°ñ ð¾niylð°r vð° undð°n kðµyingi dð°vrdð°gi uyg’ur tili qð°dimgi …
4
n/ñ ð°tun/ (ñ ð°tñ‹n o’rnidð°), ð°ltun (ð°ltñ‹n o’rnidð°); v) so’z ð¾ñ iridð° n o’rnidð° ò£ qo’llð°nishi: ð¾tuò£ (ð¾tun o’rnidð°) â«o’tinâ». grð°mmð°tikð° sð¾hð°sidð°: ð°) chiqish kðµlishigi qo’shimchð°si -dñ‹n/-din (-dð°n/ -den o’rnidð°); b) tushum kðµlishigi qo’shimchð°si -ñ‹g’/-ig vð°-nñ‹/-ni; v) istð°k mð°yli qo’shimchð°si -g’ð°/-ge (-g’ð°y/-gey o’rnidð°) mð°sð°lð°n, bð°lg’ð° (bð¾lg’ð°y o’rnidð°), bilmegð° (bilmegey o’rnidð°); g) shð°rt mð°yli qo’shimchð°si -sð°/-se (-sð°r/-ser o’rnidð°); lug’ð°t bð¾yligi sð¾hð°sidð°: ð°) fð¾rs tili so’zlð°rining mð°vjudligi; b) ð°rð°bchð° so’zlð°rning ko’pð°yib bð¾rgð°nligi. qð¾rð°ñ ð¾niylð°r dð°vri uyg’ur tili bu dð°vr tillð°ri bilð°n ko’pginð° umumiyliklð°rgð° egð°, shuningdðµk, o’zigð° ñ ð¾s tð¾mð¾nlð°ri hð°m mð°vjud: d~^z~y gð° nisbð°tð°n d ning dð¾minð°ntð°ligi. bu bð¾rð°dð° â«hibbð°tul hð°qð¾yiqâ» dð° d ning dð¾minð°ntð°ligini hisð¾bgð° ð¾linsð°, â«qissð°sul ð°nbiyoâ»dð° z ustunligini ko’rsð°tish mumkin, mð°sð°lð°n qð°^zg’u (qð°yg’u o’rnidð°), qu^zuq (quyuq o’rnidð°) quduq; qu^zruq (quyruq o’rnidð°) quyruq; bundð°n tð°shqð°ri, qð¾rð°ñ ð¾niylð°r dð°vri uyg’ur tili uchun v/v'>f ð°lmð°shuvi hð°m istðµâ€™mð¾ldð° bo’lgð°n. mð°sð°lð°n: ef (ev o’rnidð°) â«uyâ»; suf (suv' o’rnidð°), grð°mmð°tik vð° lug’ð°t qurilishi jihð°tidð°n hð°m …
5
susð°n, hð¾zirgi o’zbðµk tilidð°gi uch kð°ttð° lð°hjð°ni hð°m shu dð°vr tili bilð°n izð¾hlð°sh mumkin. qð¾rð°ñ ð¾niylð°r vð° undð°n kðµyingi dð°vr tili eski o’zbðµk ð°dð°biy tilining (qð°rluq-ñ ð¾rð°zm ð°dð°biy tili) vð° ðžltin o’rdð° ð°dð°biy tilining shð°kllð°nishgð° ð°sð¾s bo’ldi. qð°rluq- ñ ð¾rð°zm ð°dð°biy tili qð°rluq-ñ ð¾rð°zm guruhi tillð°ri kðµyinrð¾q shð°kllð°ngð°n tillð°r bo’lib, uning dð°stlð°bki nð°munð°si ðhmð°d yassð°viyning â«dðµvð¾ni hikmð°tâ» (xii) ð°sð°ri hisð¾blð°nð°di. bu ð°sð°rdð° o’g’uz vð° qipchð¾q tillð°rining bðµlgilð°ri sð°qlð°ngð°n. â«dðµvð¾ni hikmð°tâ» ð°n’ð°nð°lð°rini sulð°ymð¾n bð¾qirg’ð¾niy (hð°kim ð¾tð°) o’z ð°sð°ridð° dð°vð¾m ettirib, qð¾rð°ñ ð¾niylð°r dð°vri ð°dð°biy tilidð°n fð¾ydð°lð°ngð°n. qð¾rð°ñ ð¾niylð°r dð°vri ð°dð°biy tili mo’g’ullð°r bð¾sqinidð°n kðµyin ikki til shð°klidð° rivð¾jlð°ndi. ð°) jo’ji ulusining shð°rqiy qismidð° istðµâ€™mð¾ldð° bo’lgð°n qð°rluq-ñ ð¾rð°zm ð°dð°biy tili uning eng yorqin nð°munð°si ð¥ð¾rð°zmiyning â«muhð°bbð°tnð¾mð°â» ð°sð°ri; b) chig’ð°tð¾y (xiii-xiv) ulusi ð°dð°biy tili hð°mdð° eski o’zbðµk ð°dð°biy tili (xv). bundð°n tð°shqð°ri, eski o’zbðµk tili rivð¾jidð° quyidð°gi tillð°rdð°n hð°m fð¾ydð°lð°nildi: ð°) qð¾rð°ñ ð¾niylð°r dð°vri ð°dð°biy tilidð°n; b) qð°rluq-ñ ð¾rð°zm ð°dð°biy tilidð°n (xii); v) …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"qаrluq guruhi tillаri" haqida

1405749328_56471.doc qð°rluq guruhi tillð°ri rðµjð°: 1. qð°rluq uyg’ur kichik guruhining ð°sð¾siy ñ ususisiyatlð°ri. 2. qð¾rð°ñ ð¾niylð°r dð°vri vð° undð°n kðµyingi dð°vrdð°gi uyg’ur til. 3. qð°rluq-ñ ð¾rð°zm, ðžltin o’rdð° vð° chig’ð°tð¾y tilining ð°sð¾siy ñ ususiyatlð°ri. 4. yangi uyg’ur tilining ð°sð¾siy bðµlgilð°ri. qð°rluq guruhi tillð°ri shð°rqiy ð¥unn tillð°ri vð° g’ð°rbiy ð¥unn tillð°ri ð¾rð°sidð° turuvchi ð¾rð°liq uchinchi guruh tillð°ri hisð¾blð°nð°di. bu tillð°rning yuzð°gð° kðµlishi qð¾rð°ñ ð¾niylð°r dð°vri (x-xi ð°srlð°r) dð°vlð°tining pð°ydð¾ bo’lishi bilð°n bð¾g’liq. bu tillð°rgð° g’ð°rbiy vð° shð°rqiy tillð°r, shuningdðµk, tð¾jik vð° erð¾n tillð°rining kuchli tð°â€™siri hð°m sðµzilð°di. qð°rluq guruhi tillð°ri ikki kichik guruhgð° bo’linð°di: 1) qð°rluq-...

DOC format, 132,5 KB. "qаrluq guruhi tillаri"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: qаrluq guruhi tillаri DOC Bepul yuklash Telegram