Orqaga

o’zbеk xalqi va tilining shakllanishi

DOC 93,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1405745652_56428.doc o’zbðµk xalqi va tilining shakllanishi reja: 1. kirish 2. dastlabki yozma manbalar 3. mahmud koshg’ariy “qutadg’u bilig” asari 4. turkiy tillarning tarixiy taraqqiyot yo’llarini bðµlgilash turkiy xalqlar tarixi juda ham qadimiydir. biz bu bilan har qancha faxrlansak arziydi. bu qadimul avval tarixning raqamini hðµch kim bðµlgilab bðµrgan emas. uzoq yillar mobaynida olib borilgan arxðµologik izlanishlar (toshkðµnt, so’g’diyona-afrosiyob kabi), bobotog’ (surhondaryo, shðµrobod tumani), bitik chashma yodgorligi, tog’da topilgan uchqun (samalyot), rakðµta qanotlari, uning uchish maydonlari kabilar ajdodlarimizning g’oyat ishbilarmon, fan-tðµxnika ustasi, didli bunyodkor, uzoq kðµlajakni tasavvur eta oladigan kishilar bo’lganligidan dalolat bðµradi. bu yodgorliklar qoyalarda, odamzotning qo’li yðµtishi mushkul bo’lgan joylardagina saqlanib qolgan. kim biladi dðµysiz, pastliklardagi nodir yodgorliklar iskandar, chingizxon kabi bosqinchilar tomonidan yðµr bilan yakson qilib tashlangan bo’lishi mumkin. o’sha davrlardan buyon oradan qariyb 30 ming yil o’tgan dðµb taxmin qilinadi. ehtimol, bundan ham ko’proqdir. eng muhimi ana shunday dalilar, noyob yodgorliklar bizning ona diyorimiz, jonajon o’zbðµkiston rðµspublikasi …
2
haqda â«avðµstoâ» kitobida ham ma'lumotlar bor. dðµmak, tarixda uchraydigan targ’itoy, bilka xoqon–xooon, kultagin kabi shahzodalarning barchasi skif–massagðµtlar, qadimgi turkiy xalqlar ajdodlari tarixiga borib taqaladi. bu esa o’z navbatida turkiy urug’–qabilalarning qadimgi davrda ham kðµng joylarda hisob–chðµgarasiz makonlarda yashaganliklarini ko’rsatadi. bizning ajdodlarimiz hozir yashab turgan muhim joylarida, o’zlarining ayrim qismlari esa xitoy, pokiston, afg’oniston, eron, iordaniya, suriya, livan, saudiya arabistoni, aqsh va boshqa ko’pgina chðµt mamlakatlarida, sobiq ittifoqning turli joylarida hayot kðµchirmoqdalar. dastlabki yozma manba sifatida turkiy –rumik yoki o’rxun enasoy yozma yodgorliklari bilan mashhur bo’lgan durdona manba, mahmud qoshg’ariyning â«dðµvonu lug’atit turkâ» nomli asari, yusuf xos xojibning â«qutadg’u biligâ» nomi bilan mashhur bo’lgan ajoyib asari, shundan so’nggi davrdan alishðµr navoiy davrigacha yozilgan turkiy yozma yodgorliklar, bobokalonimizning umumshariy mðµrosi, abulg’ozi bahodirxonning yozgan qimmatli tadqiqotlari va nihoyat, kðµyingi davrga xos manbalarning barchasi turkiy xalqlar adabiyotlari, tillari va lavhalarini o’rganish, mutolaa qilish va tadqiq etishda asosiy manbalar hisoblanadi. dðµmak, turkiy xalqlar ham, ularning …
3
ida bir-ikki og’iz so’z aytsak. toshlardagi bitiklarning dalolat bðµrishicha, turkiy tillarning hukmron holatga ega bo’lishi v-vi asrlar bilan bog’liq. undan oldingi tarixi haqida aniq ma'lumot yo’q yoki bunday yozma manba bizgacha yðµtib kðµlmagan. har holda eramizgacha bo’lgan iv-iii asrlarda sibir va uning atroflarida turkiy halqlar o’troq hayot kðµchirib kðµlganlar. ular turkiy tarixiy davrlarda â«sabr turkiâ» dðµb atalgan hozirgi â«tyumðµnâ» dðµgan nom ham turkiy so’z bo’lsa ajab emas. â«tyumðµnâ» bilan bir qatorda, tobolsk shahrida va sibirning boshqa joylarida o’zbðµklarning ham yashab kðµlayotganliklarini bilamiz. bu esa uzoq tarixni eslatadi. chunki, xvi asrda t. yermak sibirni bosib olib (1582 yil oktyabr oyi), uning poytaxti kashlikni egallaganda, u yðµrlar eskðµr (askar) nomi bilan mashhur bo’lgan turkiy davlatga birlashgan bo’lib, uning davlat boshqaruvchisi buxorolik murtazaxonning o’g’li ko’chimxon edi. ko’chimxon, dastlab t. yermakdan yðµngilgan bo’lsa ham, qaytadan kuch to’plab, u bilan shiddatli jang qiladi va dushman askarlarini qirib tashlaydi. rossiyadan qancha yordam kðµlmasin, t. yermak o’zini …
4
hni taqazo etadi. tarixiy yozma yodgorliklarga talabalarning qiziqishini orttirish, ularni mustaqil ravishda mutolaa qilishga odatlantirib borish har bir filologning, har bir talabaning muqaddas burchi dðµb qaralishi lozim. turkiy tillarni o’rganish va tadqiq etishning so’ngi bir asrlik tarixiy bosqichida mashxur turkologlar abdurauf fitrat, qozi olim yunusov, mamðµd og’a sheraliðµv, ulug’ tursunov, alibðµk rustamov kabi olimlarning qalamiga mansub asarlar, tadqiqotlar yaratishda, darslik va qo’llanmalar yozishda qo’l kðµlmoqda. shunday qilib, turkiy xalqlarning tarixi, kðµlib chiqishi, tomiri umumiydir. bundan qadimiy yozuvlarimiz, xalq og’zaki ijodi durdonalari ham guvohlik bðµradi. masalan, turkiyalik qarindoshlarimiz qadimgi sirdaryo vohasida yashaganlari bilan faxrlanadilar. ular turkistonni, o’zbðµkistonni ota yurtimiz, ona vatanimiz dðµb ataydilar. aytishlaricha, ularning haloskori, ustozi va dohiysi mustafo ota turk o’zining qabr yodgorligiga â«mðµning vatanim turkistondirâ» dðµb yozib qo’yishni vasiyat qilgan ekan. ma'lumki, o’zbðµk tilining qishloq lahjasi qozoq, qoraqalpoq, qirg’iz, tatar kabi tillar bilan aloqador bo’lsa, uning o’g’uz lahjasi turkman, ozarbayjon va turk singari tillar bilan umumiy tomonlarga ega. …
5
i davrlarda guruh-guruh, urug’-urug’ bo’lib yashaganlar. bulardan qabilalar va qabila ittifoqlari, so’ng esa xalq va millatlar paydo bo’lgan. har bir xalq yoki elatning o’ziga xos tillari mavjud edi. shðµvalarning paydo bo’lishi va rivojlanishi urug’ hamda qabilalarning, milliy tillarning yuzaga kðµlishi va taraqqiyoti esa qabilalar hamda qabila ittifoqlari va xalqlarning aniq tarixi bilan izohlanadi. turkiy tillarning tarixiy taraqqiyot yo’llarini bðµlgilashda, o’tmishdagi urug’, qabila va qabila ittifoqi tillarini o’rganishda mahmud qoshg’ariyning â«dðµvonu lug’atit turkâ» asari muhim ahamiyat kasb etadi. bu holni u o’z asarida alohida ta'kidlab ko’rsatgan â«har bir qabilaning sanoqsiz allaqancha urug’lari bor, mðµn bulardan asosini yozdim, shohobchalarni tashladimâ» (mahmud qoshg’ariy â«dðµvonu lug’atit turkâ» 1 tom t. 1960, 64-bðµt) kðµyinchalik esa qabilalarning bir-biri bilan aralashib, qo’shilib kðµtishlari natijasida, ularning tillari ham aralashi, qorishib kðµtgan. bunday birlashishlar qarindosh qabilalarning o’zaro qo’shiluvidan iborat bo’ladi va qabila ittifoqlarining a'zolari uchun umumiy bo’lgan tillari ham vujudga kðµladi. qabilalar o’zlarini tashqi dushmanlardan himoya qilish uchun birlashar …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o’zbеk xalqi va tilining shakllanishi" haqida

1405745652_56428.doc o’zbðµk xalqi va tilining shakllanishi reja: 1. kirish 2. dastlabki yozma manbalar 3. mahmud koshg’ariy “qutadg’u bilig” asari 4. turkiy tillarning tarixiy taraqqiyot yo’llarini bðµlgilash turkiy xalqlar tarixi juda ham qadimiydir. biz bu bilan har qancha faxrlansak arziydi. bu qadimul avval tarixning raqamini hðµch kim bðµlgilab bðµrgan emas. uzoq yillar mobaynida olib borilgan arxðµologik izlanishlar (toshkðµnt, so’g’diyona-afrosiyob kabi), bobotog’ (surhondaryo, shðµrobod tumani), bitik chashma yodgorligi, tog’da topilgan uchqun (samalyot), rakðµta qanotlari, uning uchish maydonlari kabilar ajdodlarimizning g’oyat ishbilarmon, fan-tðµxnika ustasi, didli bunyodkor, uzoq kðµlajakni tasavvur eta oladigan kishilar bo’lganligidan dalolat bðµradi. ...

DOC format, 93,5 KB. "o’zbеk xalqi va tilining shakllanishi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o’zbеk xalqi va tilining shakll… DOC Bepul yuklash Telegram

O'xshash fayllar

Bularni ham yoqtirishi mumkin

Hammasini ko'rsatish
o’zbek xalqi va uning nomlanish tarixi — DOC DOC
o’zbek xalqi va uning nomlanish tarixi
— 127,5 KB
o’zbek tilining o‘qitilishi — PPTX PPTX
o’zbek tilining o‘qitilishi
14 sahifa 1,2 MB
o’zbek tilining sohada qo’llanilishi — PPTX PPTX
o’zbek tilining sohada qo’llanilishi
15 sahifa 162,5 KB
o’zbek tilining taraqqiyot bosqichlari — PPTX PPTX
o’zbek tilining taraqqiyot bosqichlari
11 sahifa 74,3 KB
o’zbek adabiy tilining me’yorlari — PPTX PPTX
o’zbek adabiy tilining me’yorlari
12 sahifa 202,2 KB
o’zbek tilining nofaol leksikasi — DOCX DOCX
o’zbek tilining nofaol leksikasi
5 sahifa 27,5 KB
o’zbek tilining imlo qoidalari — DOCX DOCX
o’zbek tilining imlo qoidalari
7 sahifa 26,2 KB
o’zbek tilining izohli lug’ati — PPTX PPTX
o’zbek tilining izohli lug’ati
16 sahifa 4,0 MB
o’zbek tilining imlo qoidalari — DOCX DOCX
o’zbek tilining imlo qoidalari
7 sahifa 26,2 KB
o’zbek tilining nofaol leksikasi — DOCX DOCX
o’zbek tilining nofaol leksikasi
5 sahifa 27,5 KB
o'zbek millati va tilining shakllanishi — PPT PPT
o'zbek millati va tilining shakllanishi
— 567,0 KB
o’zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyoti — PPTX PPTX
o’zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyoti
20 sahifa 2,3 MB