navoiy davri o`zbek adabiy tili

DOC 64,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405684335_56256.doc navoiy davri o`zbek adabiy tili reja: 1. alisher navoiy ona tili uchun ko`rash bayroqdorlari. 2. alisher navoiyning adabiy tili haqida o`zbek adabiy tili tarixida xy asrning ikkinchi yarmi bevosita buyuk o`zbek shoiri va mutafakkiri alisher navoiyning ijodiy-ilmiy va ijtimoiy-siyosiy faoliyati bilan bog`liqdir. navoiy ijodida uning barcha asarlarida adabiy tilning yagona umumxalq me`yorlar, umumiy qoidalari to`la shakllanadi va qat`iy tarzda belgilanadi. tildagi barcha mantiqiy, uslubiy va ijtimoiy tarixiy qatlamlar umumxalq xususiyatlariga ega bo`lib bordi, yagona bir butunlikka birlashdi. shuni qayd qilish kerakki, bu davr adabiy tili faqat navoiyning adabiy-ilmiy va ijtimoiy faoliyati bilangina emas, balki navoiyning o`tmishdoshlari, zamondoshlari va izdoshlari faoliyat bilan ham uzviy ravishda bog`langan. o`zbek adabiy tilining tashkil topishi va rivojlanishida ular ham o`zlarining muayyan hissalarini qo`shdilar. o`zbek badiiy adabiyot tilining tashkil topishida, so`zlashuv adabiiy tili me`yorlarini ishlab chiqish va tartibga solish hamda adabiiy tilni jonli so`zlashuv tiliga yaqinlashtirish jarayonida xorazmiy, durbek, amiriy kabi adiblarning asarlari orqali zamin …

a o`z davri adabiy tili va adabiyotning xilma-xil uslublarini ishlab chiqdi. o`rta asrlarda, xiii-xv asrlar davomida yaqin va o`rta harq mamlakatlarida ikki il-din va ilm- fan sohasida arab tilini qo`llash hamda badiiy ijodda fors-tojik tilida asarlar yaratish an`anaga aylanib qolgan edi. xalqimiz orasida etishib chiqqan buyuk allomalar al-farobiy, abu rayxon beruniy, abu ali ibn sino, maxmud qoshg`ariy kabilar o`z asarlarini ona tilida emas, balki ana shu an`anaga ko`ra arab tilida yozdilar. badiiy adabiyotda esa fors-tojik adabiy tili an`analarining ta`siri ancha kuchli edi. bu an`ana navoiy yashagan davrlarda ham katta mavqega ega edi. uning ta`siri ostida hatto o`zbek xalqi orasidan etishib chiqqan shoir- yozuvchilar ham ona tiliga nisbatan noto`g`ri munosabatda bo`ldilar. ular turk-o`zbek tilini dag`al til, unda nozik his-tuyg`ularni nafiya tarzda ifodalab bo`lmaydi degan g`ayri ilmiy, noto`g`ri fikrlarni ilgari surar edilar. mana sshunday sharoitda alisher navoiy ona tilini himoya qilish uchun kurash bayroqdori, ona tilining boyligi va sofligi uchun tolmas kurashchi …

y- badiiy asarlarini yaratish jarayonida juda muhim va murakkab ikki vazifani- o`zbek adabiy tilini yuksak darajada rivojantirish va takomillashtirish, uning hozirgi o`zbek adabiy tiliga xos adabiy uslubiy me`yorlarini ishlab chiqish hamda tom ma`nodagi o`zbek adabiyotini yaratish, undan xalq ommasini bahramand qilish vazifalarini amalga oshirdi. turk- o`zbek adabiy tilini ijtimoiy-siyosiy jihatdan himoya qilish- navoiyning ona tili uchun, uning davlat tili bo`lishi uchun olib borgan kurashning ikkinchi yo`nalishini tashkil qilardi. navoiy ko`p yillar davomida xusayn boyqaro saroyida muhrdor, vaziri a`zam, amiri kabir singari mas`uliyatli lavozimlarda ishlagan, saroyda, devon va mahkamalarda rasmiy ish yuritilishi sohalariga rahbarlik qilgan. podshohlikning amiri kabiri sifatida davlat devonxonalarida rasmiy ish yuoiishda, noma, farmon va buyruqlar yozib tayyorlanda fors- tojik tili bilan birga o`zbek tilini ham keng qo`llagan, uni davlat tili darajasiga ko`tarish uchun juda ko`p kuch- g`ayrat sarfladi. «xalq bilan xalq tilida so`zlashish kerak», degan aqidaga amal qilgan navoiy, ayniqsa xusayn boyqaro va shaxzodalarga yozgan maktublariga, hokimlar, doruga …

osalar chiqardi. u o`ziga xos g`oyaviy teranlik bilan aniq va mukammal til vositalari asosida o`z davridagi adabiy til va badiiy adabiyotning, shuni ngdek keyingi davrlar adabiyotining ham xilma-xil uslublarini ishlab chiqdi. o`ziga qadar maydonga kelgan o`zbek xalq badiiy san`atining eng yaxshi uslubiy yutuqlarini o`z tiliga singdirib oldi, o`zbek xalq va mumtoz she`riyatning turlicha uslub va janrlarida ijod qildi, asarlar yozdi, uni yangi uslublar, vositalar bilan boyitdi va shu asosda o`zbek adabiy tili uslubiyatini ishlab chiqdi. navoiyning ona tili uchun olib borgan kurashlari osonlikcha kechmadi. bu yo`lda u katta qiyinchiliklarga, zodagonlar, bek-amaldorlarning qarashligiga o`z xalqi orasidan chiqqan forsiyparast shoir-yozuvchilarning ta`na-malomatlariga duch keldi. ammo navoiy o`zining haqligiga, o`zi olib borgan ishning muqaddas va murakkab ekanligiga to`la ishonar edi. bu ish o`z xalqining tarixi va taqdiri bilan bog`liq bo`lgan katta davlat, umumxalq ahamiyatiga ega ish ekanligini yaxshi bilar edi. uning orzusi o`z xalqining tilini yuksak daraja rivojlantirish, uning istiqbolini, kelgusi taraqqiyot yo`lini belgilash, …

a isbotladi, uni taraqqiy ettirdi. o`zbek adabiyotini fors-tojik tilidan yozilgan asarlar bilan musobaqa qila oladian bebaho asarlar bilan boyitdi. o`zbek adabiy tili, o`zbek adabiyotini rivojlantirish sohasida qo`ygan vazifalarni yuksak darajada ado etgan alisher navoiy o`z xalqi uchun, uning madaniyati uchun va umuman kelgusi ajdodlar uchun katta sharafli ishlarni amalga oshirdi, bu bilan farqlanib: turk nazmida chu tortib men alam, ayladim ul mamlakatni yakkalam. yoki: men ul menki, to turk bedodidur, bu til birla to nazm bunyodidur. falak kurmadi men kabi nodire, nizomi kabi nazm aro kodire. deb ajoyib faxrlanib yozadi. ona tili uchun tolmas kurashchi alisher navoiyning bu sohadagi buyuk xizmatlarini ulug` olim va yozuvchilar – fransiyalik dyu belli (xyi), italiyalik dante (xyiii-xix) hamda buyuk rus olimi m.lomonosov xizmatlari bilan tenglashtirish mumkin. bu yozuvchi va olimlar ham o`rta asrlarda adabiy til sifatida lotin va eski cherkov-slavyan tillari qo`llagan davrlarda o`z ona tillarining ravnaqi uchun, ularning adabiy tillar sifatida qo`llanishi uchun …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "navoiy davri o`zbek adabiy tili"

1405684335_56256.doc navoiy davri o`zbek adabiy tili reja: 1. alisher navoiy ona tili uchun ko`rash bayroqdorlari. 2. alisher navoiyning adabiy tili haqida o`zbek adabiy tili tarixida xy asrning ikkinchi yarmi bevosita buyuk o`zbek shoiri va mutafakkiri alisher navoiyning ijodiy-ilmiy va ijtimoiy-siyosiy faoliyati bilan bog`liqdir. navoiy ijodida uning barcha asarlarida adabiy tilning yagona umumxalq me`yorlar, umumiy qoidalari to`la shakllanadi va qat`iy tarzda belgilanadi. tildagi barcha mantiqiy, uslubiy va ijtimoiy tarixiy qatlamlar umumxalq xususiyatlariga ega bo`lib bordi, yagona bir butunlikka birlashdi. shuni qayd qilish kerakki, bu davr adabiy tili faqat navoiyning adabiy-ilmiy va ijtimoiy faoliyati bilangina emas, balki navoiyning o`tmishdoshlari, zamondoshlari va izdoshlari faol...

Формат DOC, 64,5 КБ. Чтобы скачать "navoiy davri o`zbek adabiy tili", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: navoiy davri o`zbek adabiy tili DOC Бесплатная загрузка Telegram