фразеология

DOC 50.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1402832517_43085.doc фразеология www.arxiv.uz фразеология режа: 1. фразеология ҳақида умумий маълумот. 2. фразеологик ибораларнинг структура ва маъно хусусиятига кўра турлари. 1. фразеология ҳақида умумий маълумот. тилнинг луғат таркибида худди сўз сингари мақсадга мувофиқ танлаб ишлатиш мумкин бўлган, шу тилда сўзлашувчи ҳар бир кишининг хотирасида бир бутун ҳолда сақланадиган тил бириктирмоқ, дили сиёҳ бўлмоқ, обрўси кўтарилмоқ, ноғорасига ўйнамоқ, кўнгли хира бўлди, кўз қирини ташлади, томдан тараша тушгандай, ёстиқдан бош кўтармоқ каби иборалар ҳам мавжуд. бу типдаги иборалар фразеологизмлар деб, уларни ўрганадиган соҳа фразиология деб аталади. фразеологик иборалар (фразеологизмлар) биринчидан, тилда кўп вақт бир қолипда ишлатилавериб, бўлинмайдиган (бир бутун) ҳолга келиб қолган бўлади. иккинчидан, ибора таркибида энг камида иккита сўз қатнашади. учинчидан, ибора ёки унинг бир қисми кўпинча кўчма маънода бўлгани учун образлиликка бой бўлади. тилнинг луғат составидаги сўзлар ҳам, фразеологик иборалар ҳам тил бирликлари саналади. шу жаҳатдан улар қуйидаги умумий хусусиятларга эга; 1. ибора бир бутун ҳолда бир умумий тушунчани билдиради, шунинг …

хамир каби). аммо фразиологизмлар таркибидаги айрим сўзлар турли грамматик шаклларда қўлланиши (кўнгли кўтарилди- кўнглини кўтарди, ноғорасига ўйнади- ноғорасига ўйнатди каби), баъзан сўзлар бошқа сўз билан алмаштирилиши (масалан, истараси иссиқ - юлдузи иссиқ, ичи ачиди – юраги ачиди каби). сўзлар орасига бошқа сўз киритилиш (масалан, кўнгли кўтарилди-кўнгли тоғда кўтарилди, тўнини тескари кийди – тўнини жуда тескари кийди) мумкин. 2. фразеологик ибораларнинг структура ва маъно хусусиятига кўра турлари. фразеологик иборалар тузилиши ва маъно хусусиятига кўра уч гуруҳга бўлинади: фразеологик қўшимчалар. фразеологик қўшимчаларнинг маъноси унинг таркибидаги сўзларнинг ўз ва кўчма маъноларидан келиб чиқади. масалан, гап ташламоқ, гап отмоқ (гап – ўз маъносида, ташламоқ, отмоқ-кўчма маънода), меҳри тушди (меҳр-ўз маъносида, тушди – кўчма маънода), оёғи тортмади (оёқ ўз маъносида, тортмади- кўчма маънода). фразеологик қўшилма таркибидаги сўзлар грамматик бирикиш усули жиҳатидан одатдаги сўз бирикмаларидан фарқ қилмайди. шунинг учун хам кули кўкка совурилди ибораси таркибидаги гап бўлакларини (эгақўрин ҳолиқкесим) ажратиш мумкиндек кўринса-да, аммо ибора таркибидаги сўзлар …

ади. масалан, хамма иш хамирдан қил суғургандан имим-жимида ҳал бўлди. (ш.р) бу турдаги ибораларда сўзлар орасидаги грамматик алоқа сезилиб турса-да, улар гап бўлакларига ажралмайди, балки бутун холда битта синтактик вазифа бажаради. масалан. юлдузни бенарвон урадиган йигитлар – ўшалар (о.) гапидаги юлдузни бенарвон урадиган ибораси тўлдирувчи, ҳол ва кесимга ажралмайди, балки бутун ҳолда битта бирикмали аниқловчи вазифасини бажаради. фразеологик бирлашмалар таркибидаги сўзлар орасига, баъзан сўз киритиш, таркибидаги сўзлар ўрнини ўзгартириш, сўзлардан бирини бошқа маънодаги сўз билан алмаштириш мумкин. масалан, юрагида кири йўқ қ кўнглида кири йўқ, қилдан қийиқ ахтармоқ - қилдан қийиқ қидирмоқ. 4. фразеологик чатишмалар. фразеологизмларнинг бу турида ҳам ибора бутун холда кўчма маънода қўлланилади, аммо унинг маъно таркибидаги сўзларнинг маъноси билан ўзаро боғланмайди. масалан, ўтакаси ёрилди ибораси бутун ҳолда кўчма маънони - қаттиқ қўрқди маъносини ифодалайди, аммо бу маъно ибора таркибидаги ўтака(си), ёрилди сўзларнинг на реал, на кўчма маънолари билан боғлиқ эмас. худди шу сингари, юзи шувут бўлди ибораси …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "фразеология"

1402832517_43085.doc фразеология www.arxiv.uz фразеология режа: 1. фразеология ҳақида умумий маълумот. 2. фразеологик ибораларнинг структура ва маъно хусусиятига кўра турлари. 1. фразеология ҳақида умумий маълумот. тилнинг луғат таркибида худди сўз сингари мақсадга мувофиқ танлаб ишлатиш мумкин бўлган, шу тилда сўзлашувчи ҳар бир кишининг хотирасида бир бутун ҳолда сақланадиган тил бириктирмоқ, дили сиёҳ бўлмоқ, обрўси кўтарилмоқ, ноғорасига ўйнамоқ, кўнгли хира бўлди, кўз қирини ташлади, томдан тараша тушгандай, ёстиқдан бош кўтармоқ каби иборалар ҳам мавжуд. бу типдаги иборалар фразеологизмлар деб, уларни ўрганадиган соҳа фразиология деб аталади. фразеологик иборалар (фразеологизмлар) биринчидан, тилда кўп вақт бир қолипда ишлатилавериб, бўлинмайдиган (бир бутун) ҳолга келиб қолган бўлад...

DOC format, 50.0 KB. To download "фразеология", click the Telegram button on the left.

Tags: фразеология DOC Free download Telegram