хуросон ва мовароуннахр кулёзмаларининг палеграфик хусусиятлари

DOC 54,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1402828386_43059.doc хуросон ва мовароуннахр қўлёзмаларининг хуросон ва мовароуннахр қўлёзмаларининг палеграфик хусусиятлари режа: 1. бу қўлёзмаларнинг материали. 2. ёзув қуроллари: қамишқалам, сиёх. 3. қўлёзмалар ёзилган хат турлари. 4. хуросон ва ўрта осиёда шаклланган бадиий санъат мактаблари 5. қўлёзманинг муқоваси. 6. хулоса. араб тилида битилган ва бизга етиб келган қўлёзмаларнинг барчаси қоғозга ёзилган. қоғоз тайёрланадиган ўрта осиёдаги асосий жой viii асрдан бошлаб, самарқанд ҳисобланган. кейинчалик қоғоз ишлаб чиқариш бухорада ҳам йўлга қўйилган. ўрта осиёда мустақил хонликлар вужудга келгач, қўқонда ҳам қоғоз ишлаб чиқариш вужудга келган. бу иш билан қўқоннинг чорсу ва қоғозгар деб аталган дахаларида шуғулланишган. бу шаҳарларда қоғоз асосан қўлда ишланган ва бунда сув тегирмонларидан фойдаланилган. қоғоз ишлаш учун қурилган тегирмонлар хиротда ва ўрта осиёнинг яна бошқа шаҳарларида ҳам қурилган. қўлёзмалар турли навдаги қоғозларга ёзилган. бу навлар ичида энг кўп тарқалгани «қоғози нимкатоний» деб аталган қоғоз навидир. қоғоз асосан каноп толасидан ишланган. қўлёзма ёзиш учун танланган қоғоз аввал ҳар хил рангларга …

и қия қилиб кесилган ва учи ўткирланган ҳамда қорни ёрилган. қамишни қирқиб, қалам шаклига келтириш учун қамиш тагига махсус суякдан ишланган тагликдан фойдаланишган ва у «найкат» ёки «қаламкат» деб аталган. безакли санъат қўлёзмаларини ёзиш учун қамишнинг учини тўғри чиқариш катта аҳамият касб этган. қамишқалам учи чиқарилиб, тайёр бўлганидан кейин уни ерга ишқашган. бу билан қамиш таркибидаги ёғни кеткизишган ва ёзиб кўришган. агар қалам билан ёзилган нуқта қоғозда тарқалиб кетмай, ромбик холини сақлаб турса, демак у ёзиш учун тайёр ҳисобланган. ўрта осий ва хуросондаги хаттотлар одатда қўлёзма учун туш ёки сиёх ишлатишган. тушни куя ва олчанинг суви аралашмасидан тайёрлашган. сиёх эса, аччиқтош ва мози (чернильнўй орешек) эритмасидан тайёрланган. узоқ вақт ўчмай сақланиб турадиган махсус қора ва рангли сиёхларнинг рецепти анча мураккаб бўлган ва турли моддаларни ўз ичига олган. масалан, суюқ қоғоз елим-сирач, мози, куйдирилган қоразак (купорос), суюқ хина, суюқ ўсма, сачратки илдизидан олинган суюқлик ва бошқалар. мутахассисларнинг айтишларича, бундай сиёхлар яқин-яқинларгача …

ик вакили, навоийнинг замондоши бўлган султонали машҳадийнинг номи билан боғлиқ (1432-1520). султонали машҳадий настаълиқ ёзувининг бебаҳо санъат намуналарини яратиши билан бирга, настаълиқ ёзувининг назарияси ва ёзилиш техникасига бағишланган илмий рисола ҳам ёзиб қолдирганки, бунинг натижасида дастлабки қимматбаҳо нақшинкор қўлёзмалар яратишга мўлжаллаб яратилган бу ёзув жуда қисқа муддат ичида бошқа барча ёзувларни сиқиб чиқарган ва асосий ёзув тури мақомини эгаллаган ва xv-xix асрларла ўрта осиё ва хуросонда яратилган қўлёзмаларнинг деярли барчаси мана шу настаълиқ ёзувида битилган. баддий жиҳатдан пишиқ қўлёзмалар албатта бадавлат кишиларнинг буюртмаси билан ёзилган ва бундай қўлёзманинг вужудга келишида уч мутахассис-хунарманднинг меҳнати сингиган: хаттот, миниатюрачи рассом ва муқавосоз. тарихдан маълумки, ўрта осиё ва хуросонда бир неча бадиий миниатюраси рассомлар мактаби мавжуд бўлган. булар ичида санъатнинг энг юқори чуққисига эришган мактаб султон хусайин бойқаро ҳукмронлиги даврида хиротда вужудга келган алишер навоийнинг ижоди билан ҳамнафас бўлган миниатюрачи рассомлар мактабидир. бу мактабга мансуб камолиддин бехзод, маҳмуд музаххиб кабиларнинг яратган санъат намуналари ҳозир …

картондан ишланган муқоваларни, чинор дарахти ёғочидан, қуйма кумушдан ишланган муқоваларни ва бошқа турдаги муқоваларни учратиш мумкин. лекин булар ичида энг кўп учрайдиган муқовалар чаримдан ишланган муқовалардир. чармдан ишланган муқовалар ҳам икки хил бўлган: 1. бир бутун чаримдан ишланган ва ҳамма томони чарм бўлган муқова; 2. қўлёзманинг тикиладиган жойи чарм бўлиб, қолган жойи бошқа материалдан бўлган муқова. иккинчи турдаги муқовалар ўрта осиёда кенг тарқалган. чарм муқоваларининг ранги ҳам турлича бўлган. лекин улар ичида кўп тарқалган зангор, қизил ва сариқ рангли муқовалардир. муқова қилиш учун картон оддий ёзув қоғозини бир-бирига ёпиштириш йўли билан тайёрланган. бундай картон мағзайи соҳта деб айтилган. картоннинг яна бир тури қўлёзманинг чеккаси қирқилганидан кейин ҳосил бўладиган қоғоз қийқимларини пресслаб қўйиш билан ҳосил қилинган ва бундай кортон мағзаи рихта деб айтилган. картон муқова тайёр бўлгач, уни ёғли бўёқ билан бўяшган ва устидан лак берилган. ўрта осиёда муқовасозликнинг марказлари бухоро, самарқанд, қўқон, тошкент, хива шаҳарлари ҳисобланган. xix асрнинг иккинчи ярмида …

хуросон ва мовароуннахр кулёзмаларининг палеграфик хусусиятлари - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "хуросон ва мовароуннахр кулёзмаларининг палеграфик хусусиятлари"

1402828386_43059.doc хуросон ва мовароуннахр қўлёзмаларининг хуросон ва мовароуннахр қўлёзмаларининг палеграфик хусусиятлари режа: 1. бу қўлёзмаларнинг материали. 2. ёзув қуроллари: қамишқалам, сиёх. 3. қўлёзмалар ёзилган хат турлари. 4. хуросон ва ўрта осиёда шаклланган бадиий санъат мактаблари 5. қўлёзманинг муқоваси. 6. хулоса. араб тилида битилган ва бизга етиб келган қўлёзмаларнинг барчаси қоғозга ёзилган. қоғоз тайёрланадиган ўрта осиёдаги асосий жой viii асрдан бошлаб, самарқанд ҳисобланган. кейинчалик қоғоз ишлаб чиқариш бухорада ҳам йўлга қўйилган. ўрта осиёда мустақил хонликлар вужудга келгач, қўқонда ҳам қоғоз ишлаб чиқариш вужудга келган. бу иш билан қўқоннинг чорсу ва қоғозгар деб аталган дахаларида шуғулланишган. бу шаҳарларда қоғоз асосан қўлда ишланган ва бунда сув тегирмон...

Формат DOC, 54,5 КБ. Чтобы скачать "хуросон ва мовароуннахр кулёзмаларининг палеграфик хусусиятлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: хуросон ва мовароуннахр кулёзма… DOC Бесплатная загрузка Telegram