фразеология

PPT 1,8 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1462806442_62798.ppt слайд 1 р е ж а: фразеология ҳақида умумий маълумот. фразеологик ибораларнинг структура ва маъно хусусиятига кўра турлари. ziyo kelajak © 2014 www.arxiv.uz www.arxiv.uz фразеология ҳақида умумий маълумот тилнинг луғат таркибида худди сўз сингари мақсадга мувофиқ танлаб ишлатиш мумкин бўлган, шу тилда сўзлашувчи ҳар бир кишининг хотирасида бир бутун ҳолда сақланадиган тил бириктирмоқ, дили сиёҳ бўлмоқ, обрўси кўтарилмоқ, ноғорасига ўйнамоқ, кўнгли хира бўлди, кўз қирини ташлади, томдан тараша тушгандай, ёстиқдан бош кўтармоқ каби иборалар ҳам мавжуд. бу типдаги иборалар фразеологизмлар деб, уларни ўрганадиган соҳа фразиология деб аталади. ziyo kelajak © 2014 www.arxiv.uz www.arxiv.uz фразеологик иборалар (фразеологизмлар) биринчидан, тилда кўп вақт бир қолипда ишлатилавериб, бўлинмайдиган (бир бутун) ҳолга келиб қолган бўлади. иккинчидан, ибора таркибида энг камида иккита сўз қатнашади. учинчидан, ибора ёки унинг бир қисми кўпинча кўчма маънода бўлгани учун образлиликка бой бўлади. тилнинг луғат составидаги сўзлар ҳам, фразеологик иборалар ҳам тил бирликлари саналади. шу жаҳатдан улар қуйидаги умумий хусусиятларга …

arxiv.uz www.arxiv.uz шу сабабли хам ибора таркибидаги сўзларнинг ўрнини алмаштириб бўлмайди. (масалан, хом чучварани санамоқ, патир учидан хамир каби). аммо фразиологизмлар таркибидаги айрим сўзлар турли грамматик шаклларда қўлланиши (кўнгли кўтарилди- кўнглини кўтарди, ноғорасига ўйнади- ноғорасига ўйнатди каби), баъзан сўзлар бошқа сўз билан алмаштирилиши (масалан, истараси иссиқ - юлдузи иссиқ, ичи ачиди – юраги ачиди каби). сўзлар орасига бошқа сўз киритилиш (масалан, кўнгли кўтарилди-кўнгли тоғда кўтарилди, тўнини тескари кийди – тўнини жуда тескари кийди) мумкин. ziyo kelajak © 2014 www.arxiv.uz www.arxiv.uz фразеологик ибораларнинг структура ва маъно хусусиятига кўра турлари ziyo kelajak © 2014 www.arxiv.uz фразеологик иборалар фразеологик қўшимчалар фразеологик бирлашмалар фразеологик чатишмалар www.arxiv.uz фразеологик қўшимчалар фразеологик қўшимчаларнинг маъноси унинг таркибидаги сўзларнинг ўз ва кўчма маъноларидан келиб чиқади. масалан, гап ташламоқ, гап отмоқ (гап – ўз маъносида, ташламоқ, отмоқ-кўчма маънода), меҳри тушди (меҳр-ўз маъносида, тушди – кўчма маънода), оёғи тортмади (оёқ ўз маъносида, тортмади- кўчма маънода). ziyo kelajak © 2014 www.arxiv.uz www.arxiv.uz …

чик ихлос билан унинг оғзига қарайди. (п.т) ziyo kelajak © 2014 www.arxiv.uz www.arxiv.uz фразеологик бирлашмалар фразеологизмларнининг бу турида ибора бутун холда кўчма маънода қўлланилади, аммо иборанинг умумий маъноси унинг таркибидаги сўзларнинг луғавий маънолари билан маълум даражада боғланган бўлади. масалан, ораларидан қил ўтмайди, тепа сочи тикка бўлди, оғзи қулоғига етди, пашшадан фил ясамоқ ва б. ziyo kelajak © 2014 www.arxiv.uz www.arxiv.uz бундай ибораларда муболаға, ўхшатиш каби тасвирий воситаларнинг қўлланиши унинг образлилигини, таъсирчанлигини оширади. масалан, хамма иш хамирдан қил суғургандан имим-жимида ҳал бўлди. (ш.р) . ziyo kelajak © 2014 www.arxiv.uz www.arxiv.uz бу турдаги ибораларда сўзлар орасидаги грамматик алоқа сезилиб турса-да, улар гап бўлакларига ажралмайди, балки бутун холда битта синтактик вазифа бажаради. масалан. юлдузни бенарвон урадиган йигитлар – ўшалар (о.) гапидаги юлдузни бенарвон урадиган ибораси тўлдирувчи, ҳол ва кесимга ажралмайди, балки бутун ҳолда битта бирикмали аниқловчи вазифасини бажаради ziyo kelajak © 2014 www.arxiv.uz www.arxiv.uz ziyo kelajak © 2014 масалан, юрагида кири йўқ кўнглида …

z www.arxiv.uz фразеологик чатишма таркибидаги баъзи сўзларнинг маъноси эскирган (ёки унутилган) бўлиши мумкин. масалан, гулнор доқиюнусдан қолган кавушини кийиб, чирик паранжига ўралиб, йўлчи билан жўнади. (о.). ушбу мисолда қўлланган фразеологик ибора таркибидаги доқиюнус сўзининг маъноси эскирган бўлиб, у қандай маънода ишлатилиши иборанинг умумий маъносидан англашилади. ади-бади айтишди, обрўсини бир пул қилди, бўйнидан соқит қилди, донг қотмоқ сўзлари ҳам шундай сўзлардандир. ziyo kelajak © 2014 www.arxiv.uz www.arxiv.uz

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "фразеология"

1462806442_62798.ppt слайд 1 р е ж а: фразеология ҳақида умумий маълумот. фразеологик ибораларнинг структура ва маъно хусусиятига кўра турлари. ziyo kelajak © 2014 www.arxiv.uz www.arxiv.uz фразеология ҳақида умумий маълумот тилнинг луғат таркибида худди сўз сингари мақсадга мувофиқ танлаб ишлатиш мумкин бўлган, шу тилда сўзлашувчи ҳар бир кишининг хотирасида бир бутун ҳолда сақланадиган тил бириктирмоқ, дили сиёҳ бўлмоқ, обрўси кўтарилмоқ, ноғорасига ўйнамоқ, кўнгли хира бўлди, кўз қирини ташлади, томдан тараша тушгандай, ёстиқдан бош кўтармоқ каби иборалар ҳам мавжуд. бу типдаги иборалар фразеологизмлар деб, уларни ўрганадиган соҳа фразиология деб аталади. ziyo kelajak © 2014 www.arxiv.uz www.arxiv.uz фразеологик иборалар (фразеологизмлар) биринчидан, тилда кўп вақт бир қолипда ишлатилав...

Формат PPT, 1,8 МБ. Чтобы скачать "фразеология", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: фразеология PPT Бесплатная загрузка Telegram