fe’lning tuslanishli va tuslanishsiz formalari

PPT 350,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1461478730_62419.ppt слайд 1 fe’lning tuslanishli va tuslanishsiz formalari tuslanish sistemasiga bulgan munosabatiga qarab fe’llar ikki asosiy gruppaga bo’linadi: tuslanishli fe’llar tuslanishsiz fe’llar www.arxiv.uz www.arxiv.uz tuslanishli fe’llar shaxs-son, zamon va mayl kategoriyalari fe’llarga xos asosiy grammatik kategoriyalardan hisoblanadi. bu grammatik kategoriyalarning har biri birdan ortiq grammatik ma’noga va shu ma’noga xos grammatik formalarga ega. masalan, shaxs-son formalari: yozyapman, yozyapsan, yozyapti; yozyapmiz, yozyapsiz, yozyapti (lar). zamon formalari: yozdim, yozyapman, yozaman, yozarman va b. www.arxiv.uz www.arxiv.uz fe’lning ana shunday zamon, shaxs-son, mayl formalari bilan o’zgarishi tuslanish va bunday formalarni hosil qiluvchi affikslar tuslovchilar deyiladi. demak, tuslanish sistemasidagi fe’l mayl, shaxs-son, zamon jihatdan shakllangan bo’ladi. lekin bundan tuslanishli fe’lning asosiy belgisi doim mayl, zamon va shaxs-son jihatdan shakllangan bo’lishi kerak degan xulosa chiqmaydi. bunda quyidagi holatlarni ta’kidlab o’tish kerak bo’ladi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz mayl turlaridan faqat ijro mayligina harakatni zamon bilan bog’liq holda ifodalaydi va ijro maylidagi fe’llargina har uch zamon (o’tgan zamon, hozirgi zamon …

va shaxs-son affikslari yordamida shakllanadi: 1) yozsam, yozsang, yozsa; yozsak, yozsangiz, yozsa(lar); 2) yozar edim, yozar eding, yozar edi, yozar edik, yozar edingiz, yozar edi (lar); yozmoqchiman, yozmoqchisan, yozmoqchi, yozmoqchimiz, yozmoqchisiz, yozmoqchi(lar), www.arxiv.uz www.arxiv.uz tuslanish sistemasidagi fe’llar barcha mayl doirasida ham shaxs-son bilan albatta shakllangan bo’ladi: yozdim, yozsam, yozsin, yozmoqchiman va x. ba’zi mayl turlarida ikkinchi yoki uchinchi shaxsda maxsus grammatik ko’rsatkich bo’lmasligi mumkin masalan, yoz-buyruq mayli, ikkinchi shaxs, birlik; yozdi — ijro mayli, o’tgan zamon, uchinchi shaxs, birlik. lekin bo’lar fe’lning o’zak yoki negizi emas, balki maxsus shakli (formasi) hisoblanadi. bunday hollarda maxsus ko’rsatkichning yo’qligi ham shaxs-son bilan tuslanishning aloxida ko’rinishi hisoblanadi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz xullas, tuslanishli fe’llar hamma vaqt mayl va shaxs-son jihatdan shakllangan bo’lishi shart. lekin hamma vaqt shaxs-son ko’rsatkichlariga ega bo’laverishi shart emas. tuslanishli fe’llardan faqat ijro maylidagi fe’llargina zamon ma’nosiga ega bo’ladi va zamon ma’nosining ifodalanishida shu ma’noni ifodalovchi formant albatta qatnashadi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz o’zbek tilida …

uzlar ko’zni qamashtirguday (j. abdullaxonov). www.arxiv.uz www.arxiv.uz tuslanishli formadagi fe’l shaxs-son ma’nosidan tashqari, albatta, mayl ma’nosiga, ijro mayli doirasida esa zamon ma’nosiga ham ega bo’ladi. demak, tuslanishli fe’l albatta shaxs-son jiqatdan shakllangan bo’ladi. lekin shaxs-son ko’rsatkichlariga egalikning o’zi tuslanishli fe’l deyish uchun asosiy belgi bo’la olmaydi. maylning biror turiga mansub bo’lishlik tuslanishli fe’lning asosiy belgisidir. tuslanishli formadagi fe’l gapda kesim vazifasida keladi. bunday fe’llar shaxs ma’nosiga egaligi tufayli yakka holda ham (ega ifodalanmagan hollarda ham) mustaqil gapni tashkil eta oladi: keldi (u keldi). shu xususiyatiga ko’ra tuslanishli fe’llar predikativlikka moslashgan fe’l shakli hisoblanadi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz tuslanishsiz fe’llar ayrim fe’llar mayl, shaxs-son, zamon ma’nolarini ifodalay olmaydi va shu ma’nolarni ifodalovchi formalarga ham ega bo’lmaydi. demak, ular tuslanish sistemasiga ega bo’lmaydi — tuslanishsiz fe’l hisoblanadi. bular harakat nomi, sifatdosh va ravishdosh formalaridir. shu formalar fe’lning ot, sifat va ravishga xos ma’no va vazifalarda qo’llanishga moslashgan formalaridir. harakat bildirishi jixatidan ular tuslanishli fe’llardan …

fe’lning tuslanishli va tuslanishsiz formalari - Page 4

fe’lning tuslanishli va tuslanishsiz formalari - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "fe’lning tuslanishli va tuslanishsiz formalari"

1461478730_62419.ppt слайд 1 fe’lning tuslanishli va tuslanishsiz formalari tuslanish sistemasiga bulgan munosabatiga qarab fe’llar ikki asosiy gruppaga bo’linadi: tuslanishli fe’llar tuslanishsiz fe’llar www.arxiv.uz www.arxiv.uz tuslanishli fe’llar shaxs-son, zamon va mayl kategoriyalari fe’llarga xos asosiy grammatik kategoriyalardan hisoblanadi. bu grammatik kategoriyalarning har biri birdan ortiq grammatik ma’noga va shu ma’noga xos grammatik formalarga ega. masalan, shaxs-son formalari: yozyapman, yozyapsan, yozyapti; yozyapmiz, yozyapsiz, yozyapti (lar). zamon formalari: yozdim, yozyapman, yozaman, yozarman va b. www.arxiv.uz www.arxiv.uz fe’lning ana shunday zamon, shaxs-son, mayl formalari bilan o’zgarishi tuslanish va bunday formalarni hosil qiluvchi affikslar tuslovchilar deyila...

Формат PPT, 350,5 КБ. Чтобы скачать "fe’lning tuslanishli va tuslanishsiz formalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: fe’lning tuslanishli va tuslani… PPT Бесплатная загрузка Telegram