utkir zaharlanishlarda tez yordam. zaharlanishning umumiy tavsifi

DOC 19 pages 46.0 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 46.0 KB

File type DOC

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

utkir zaharlanishlarda tez yordam. zaharlanishning umumiy tavsifi reja: · zaharsizlantirish va zaharni organizmdan chiqarishga saratilgan choralar · utkir zaharlanishni antidot (ziddizahar) bilan davolash asoslari · klinik retsepturadan namunalar hozirgi kunda ilmfan, texnika, kimyoning taraqqiy qilishi natijasida insonning kundalik hayoti davomida turli kimyoviy moddalar ta’siriga duch kelishi va ulardan zaharlanish xavfi oshib bormoqda. turli moddalarning organizmga tushigai hayot uchun xavfli o‘zgarishlarga (zaharlanishlarga) sabab bo‘lishi mumkin. zaharlanishning kelib chiqish soni va kechishiga qarab o‘tkir, surunkali va o‘rtacha zaharlanishlar farq qilinadi. utkir zaharlanish organizmga zahar tushgach daqiqalar, soatlar ichida uning simptomlari va belgilari yuzaga keladi. zaharli moddalar kam miqdorlarda organizmga qayta tushganda o‘rtacha kechadigan zaharlanish kuzatiladi. zaharning kam miqdorda uzoq vaqt davomida kirib turishi natijasida surunkali zaharlanish kuzatiladi. zaharlanish qaysi kimyoviy modda sababli kelib chiqqashshgi va qaysi vaziyatlarda ro‘y berganligiga qarab kasbga aloqador zaharlanish, uy sharoitida keng qo‘llaniladigan kimyoviy moddalardan zaharlanish, dorilardan zaharlanish; bilib turib yoki bilmasdan zaharlanish farq qilinadi. kasbga aloqador zaharlanish …

2 / 19

dalar, kasbga aloqador zaharlovchi moddalardan: benzin, kerosin, orgynik erituvchilar, kislota, ishqorlar, gazlar, bug‘is gazidan zaharlanish, dorilar ichida uxlatuvchi va tinchlantiruvchilar, og‘riq qoldiruvchi, dezinfeksiyalovchi va antiseptik moddalardan zaharlanish ko‘p uchratilmoqda. zaharlarni ta’siriga qarab, mahalliy va umumiy reflektor ta’sir qiladigan turlarga bo‘lish mumkin. mahalliy ta’sir qiluvchi moddalarga ko‘pincha kislotalar, ishqorlar va ularnint bug‘lari, ba’zi tuzlar kiradi. surma va simobning boshqa turlari, margimush va uning birikmalari, sirka va oksalat organik kislotalar, ftor va xlor saqlovchi birikmalar ko‘pincha mahalliy va umumiy ta’sir ko‘rsatadi. reflektor ta’sir qiluvchi moddalarga xlor, fosgen, xlorpikrin, ammiak bug‘lari reflektor yo‘l bilan kuchli bronxospazm, laringospazm, halqum shishiga sabab bo‘lib, inson hayoti uchun xavfli xolatlarga sabab bo‘ladi. zaharlarning qonga so‘rilgandan keyin chaqiradigan umumiy ta’siri organizmning turli tizilmalari yoki a’zolari tomonidan kuzatiladi. politrop — bir vaqtning o‘zida ko‘pgina organizm tizilmalariga (masalan, xinin, fosfororganik va boshqalar) ta’sir qiluvchi yoki biror tizilmaga tanlab ta’sir qiluvchi zaharlar (benzol, nitratlar, kumarin va boshqalar) bo‘lishi mumkin. buni bilish …

3 / 19

uchun zarur tizilmalarning normal ishlashini ta’minlashga qaratiladi. davolashning samaradorligi ko‘rsatilayotgan davolash choralarining tezlikda ko‘rsatilishiga bog‘liq. tez yordam choralari quyidagi maqsadlarni o‘z oldyga qo‘yadi; zaharning organizmga tushishini to‘xtatish; zaharning. qonga so‘rilib ulgurmagan qismini chiqarish; zaharni bog‘lab olish yoki uni zararsizlantirish, zahar so‘rilishiga to‘sqinlik qilish. anamnez, zaharlanish simptomlari, qusuq moddalarini kimyoviy analiz qilish, bemor chiqarayotgan havo tarkibida zahar hidi boryo‘qligiga asoslanib aniq tashxis qo‘yilgach tez yordam rejasini puxta tuzish kerak. zaharning organizmga qaysi yo‘l bilan tushganligini ko‘zda tutib bemorni bu holatdan qutqarish choralarini ko‘rish: havo yo‘llari orqali tushgan bo‘lsa, bemorni toza havoga chiqarish, teri orqali tushgan bo‘lsa, terini^suv bilan yuvish yoki 5—10% nashatir spirt yoki soda eritmasi, 2—5% xloramin eritmasida (fosfororganik moddalarni) yuvish. xlororganik moddalar esa teridan organik erituvchilar yordamida tozalanadi. zahar og‘iz orqali tushgan bo‘lsa, oshqozonni zond yordamida tozalash, qayt qildirish. ichakka o‘tgan zaharni (alkaloidlar, glikozidlar) faollangan ko‘mir yordamida so‘rib olish. buning uchun 1—2 osh qoshiqdagi faollangan yog‘och ko‘mirini 1 stakan …

4 / 19

suv, sut yordamida erimaydigan albuminatlarga o‘tkazish mumkin. ba’zi metallar, metalloidlar oltin saqlovchi birikmalar yordamida metall sulfidlarga o‘tkaziladi. bu maqsadlarda natriy tiosulfat yoki magniy sulfat eritmalari yuboriladi. alkaloidlar va ba’zi metallar (masalan, rux) 1—3% tannin eritmasi bilan bog‘lanadi. bosforni 1 % li sulfat natriy, ftorni esa eruvchy kalsiy xlorid yordamida bog‘lanadi. turli organik moddalarni 0,25—1% kaliy permanganat (margansovka) eritmasi bilan oshqozonni yuvish yo‘li bilan oksidlab zararsizlantirish mumkin (masalan, morfin oksimorfinga o‘tadi). teri orqali tushgan iprit, lyuizit, ba’zi bir fosfororganik birikmalarni xloramin yordamida oksidlash (zararsizlantirish) mumkin. zaharning ichakdan ajralib chiqishini tezlashtirish uchun tuz surgilar (20—30 g magniy yoki natriy sulfatni 1 stakan suvda eritib) chiqariladi. zaharni neytrallash yoki uni biriktirib olishga xizmat qiladigan dorilar bilan bir qatorda zaharning salbiy ta’sirlarini kesuvchi fiziologik antidotlar (masalan, muxomordan zaharlanganda atropin) ham ishlatiladi, insulindan kelib chiqqan karaxtlikda glukoza eritmasi yuborish, qonni suyultiruvchi dorilardan zaharlanganda vikasol yuborish va boshqalar shular jumlasiga kiradi. shunday qilib, zaharga qarshi kurashishning …

5 / 19

organizm uchun yot bo‘lgan kimyoviy moddalarni kataliz qilish xosdir. zaharsizlantirish jarayoni zahar kimyoviy inert bo‘lmagan holatlarda oksidlanish, qaytarilish, gidroliz hamda sintez (konyugatsiyalanish) yo‘li bilan kechadi. ko‘pgina zaharlar oksidlanadi, masalan, metall guruhi karboksil guruhiga o‘tishi natijasida birlamchi yegshrt va aldegydgacha oksidlanadi. shu yo‘l bshsht spirt — aldegid bosqichi yordamida sirka kislotasiga, benzol, fenolga, gidroxinon, pirokatexin, ko‘proq esa tutilmagan mukon kislotasigacha parchalanadi. ba’zi bir organik moddalar is gazi va suvgacha parchalanadi. aromatik nitobirikmalar gidroksilaminlar va aminlarga qaytariladi; pikrin kislotasi — pikraminga, xloralgidrat — trixloretid spirtga qaytariladi. ayrim kimyoviy moddalar gidrolizga uchraydi. masalan, atsetilxolin organizmda xolinesteraza ta’sirida sirka kislotasi va xolingacha gidrolizlanadi. gidroksil, karboksil, amin va sulfgidril guruhlari saqlovchi kimyoviy moddalar sintetik jarayonlar natijasida konyugatsiyalanib ko‘shaloq metabolitlar hosil qilib organizmdan chiqib ketadi. ba’zi zaharli moddalar oksidlanish, qaytarilish, gidroliz jarayonlarini bosib o‘tgach, ikkinchi bosqichda konyugatsiyalanadi va chiqarib yuboriladi. sintetik jarayonlarning turlari: glyukuronlanish (gippur kislota, merkaptopur. va ornitur kislotalar) hosil bo‘lishi va sulfatlanish, atsetillanish va …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "utkir zaharlanishlarda tez yordam. zaharlanishning umumiy tavsifi"

utkir zaharlanishlarda tez yordam. zaharlanishning umumiy tavsifi reja: · zaharsizlantirish va zaharni organizmdan chiqarishga saratilgan choralar · utkir zaharlanishni antidot (ziddizahar) bilan davolash asoslari · klinik retsepturadan namunalar hozirgi kunda ilmfan, texnika, kimyoning taraqqiy qilishi natijasida insonning kundalik hayoti davomida turli kimyoviy moddalar ta’siriga duch kelishi va ulardan zaharlanish xavfi oshib bormoqda. turli moddalarning organizmga tushigai hayot uchun xavfli o‘zgarishlarga (zaharlanishlarga) sabab bo‘lishi mumkin. zaharlanishning kelib chiqish soni va kechishiga qarab o‘tkir, surunkali va o‘rtacha zaharlanishlar farq qilinadi. utkir zaharlanish organizmga zahar tushgach daqiqalar, soatlar ichida uning simptomlari va belgilari yuzaga keladi. zaharli mod...

This file contains 19 pages in DOC format (46.0 KB). To download "utkir zaharlanishlarda tez yordam. zaharlanishning umumiy tavsifi", click the Telegram button on the left.

Tags: utkir zaharlanishlarda tez yord… DOC 19 pages Free download Telegram