аклан заиф укувчилар нуткининг лексик томони устида олиб бориладиган ишлар тизими

DOC 64,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1403349584_45077.doc аклан заиф укувчилар нуткининг лексик томони устида олиб бориладиган ишлар тизими режа. 1. лексик компонет. 2. лексик компонет устида ишлаш йуллари. 3. суз маъноси устида ишлаш. 4. гап тузиш махоратини кенгайтириш. ёрдамчи мактабда укувчиларнинг суз бойлигини ошириш, нуткининг лексик компоненти устида ишлаш мураккаб жараёни булиб, куйидаги йуллар билан амалга оширилиши мумкин: 1. укувчиларни уларга нотаниш суз ва иборалар билан таништириш; 2. укувчиларни сузнинг янги маънолари билан таништириш; 3. укувчи нуткидаги кам истеъмол килинадиган сузларни истеъмолли сузларга айлантириш; 4. укувчи нуткидаги кам истеъмол сузларни бартараф этиш; суз товуш ёки товушлардан иборат бирор маъно билдирувчи нутк бирлиги, гап булагидир. суз ёрдамида биз аник ва мавхум тушунчаларни ифодалаймиз, фикримизни баён киламиз. “лексикология” булими сузнинг уз ва кучма маъноси, маънодош (синоним) сузлар, шаклдош( омоним) сузлар, талаффузи якин, маъноси фарк килувчи (пароним) сузлар, тарихий сузлар, янги ва эскирган сузлар, касб хунарга оид сузлар, шевага оид сузлар, атамалар, олинма сузлар ибора ва тасвирий ифодаларга оид …
2
мустахкамланиб бароди. 2. бу фаолият инсоннинг турли сохаларидаги фаолияти жараёнида пайдо буладиган мулокат эхтиёжини кондирувчи восита шаклланади. нутк фаолиятининг кундалик мулокатни амалга ошириш учун зарур булган кобилиятлар соглом болаларда табиий шароитда хам етарли даражада ривожланмаган булади. аммо нутк фаолиятини инсоннинг турли сохалардаги фаолияти, айникса, аклий мехнат жараёнида юзага келадиган мулокатни таъминлай оладиган даражага етказиш учун махсус нутк устириш дарсларини, махсус таълимни жорий килиш зарурати тугилади. инсоннинг муайян фаолияти унинг нутк фаолияти учун табиий асос булиб хизмат килади. афсуски, она тили дарсларида бундай кучли ва таъсирчан омилдан тулик фойдаланишнинг имкони йук. дарсларда укувчилар томонидан амалга ошириладиган хар кандай фаолият укитувчининг режаси буйича утказиладиган таълимий укилганлар билан чекланган бир тарафлама фаолиятдир. шу сасбли нутк фаолияти учун зарур булган барча рухий кечинмалар укитувчи томонидан турли таълимий усул ва воситалар ёрдамида сунъий равишда юзага келтирилади. бундай таълимий усул ва воситалар укувчининг онгига ташкаридан таъсир этишга мулжалланганлиги учун улар хар доим хам керакли рухий кечинмани …
3
дарсларида изчил равишда куллаш учун аввало анъанавий укитиш усуллари ва укув воситаларини тахлил килиб, уларни куллаш пайтида табиий нуткга хос булган рухий жараёнлар кай даражада таъминланишини аниклаш талаб этилади. укувчиларнинг суз бойлигини устиришда куйидаги анъанавий усуллардан фойдаланиш укилганга мувофик: 1.суз маъноларини изохлаб бериш, таккослаш ва шархлаш. бу усул купрок маъноси ва шакли бир-бирига якин ёки кескин фарк киладиган сузларни изохлашда кул келади. нуткимизда бундай сузлар анчагина кисмни ташкил этади. масалан, -и, -у товуш (харф)ларининг талаффузи ва имлоси урганилар экан, уруш-уруш тушум-тушум сингари сузларни таккослаш оркали уларнинг маъноси талаффузи имлосини шархлаш мумкин. кушма отлар ва уларнинг имлоси хакида гап кетганда пахтагул, гулбозор сингари кушма отларни пахта гули, бош огриги, гул бозори сингари суз бирикмалари билан таккослаш мумкин. 2. сузларни кузатиш. кузатиш хам таккослаш каби кенг кулланиладиган аклий фаолият булиб, унга асосланган топшириклар укувчиларнинг фикрлаш фаолиятини ривожлантиришга самарали таъсир курсатади. бундай топшириклардан дарснинг хар кандай боскичида хам фойдаланиш мумкин. укувчилар берилган суз …
4
уларга маълум бир гурухдаги сузлар лугатини тузишни топшириш мумкин. маълум бир мавзу урганилгандан кейин мустакил иш сифатида топширик бериш мумкин. она тили дарсларида маълум бир сузнинг маъносини шархлаш, сузлар руйхатини тузиш каби амалий ишларга тез-тез мурожаат килишга тугри келади. она тили машгулотларида нутк устириш борасида укувчилар нуткини куп маъноли сузлар, маънодош ва карама-карши маъноли сузлар, уядош сузлар, тасвирий ифода ва иборалар билан бойитишга алохида эътибор бериш керак. чунки бу сузлар тилимизнинг лексик бойлиги, фикрни бадиий ифодалашнинг энг асосий воситасидир. шундай килиб ёрдамчи мактабда нутк устириш жараёнида болалар нуткини ривожлантириш биринчи навбатда уларнинг суз бойлигини лексик компонентини ошириш такозо этади. укувчиларни доимий равишда улар биринчи марта дуч келаётган янги сузлар билан таништириб бориш, сузларнинг янги маъно кирраларини очиб бериш, нуткдаги кам истеъмол сузларни сер истеъмол сузларга айлантириш, адабий тил учун зид булган сузларни укувчилар нуткидан чикариб ташлаш факат она тили фанининг эмас, балки мактабда укитиладтган барча фанларнинг, шунингдек оила ва жамоатчиликнинг …
5
нутк ташкил этади. гап- фикрни огзаки ва ёзма ифода этишнинг ягона формаси. шунинг учун нуткнинг синтактик томони устида ишлаш жараёнида укувчиларнинг фикрлаш кобилиятини устириш, билиш фаолиятидаги камчиликларни коррекциялаш асосий вазифа хисобланади. гап- фикрнинг энг кичик булаги. укувчи гап оркали кузлаган укилгани хакида хабар бериши, тингловчидан бирор вокеа ходисани сураши, хис хаяжон ва буюриш каби мазмунни ифодалаши мумкин. маълумки, тилнинг курилиши, унинг таянч воситалари боланинг онгида шаклланган булиб, соглом бола гапдан бемалол фойдаланиш куникмаларига эгадир. она тилининг грамматик курилишидан тамомила бехабар киши хам гапни грамматик жихатдан тугри тузади. мактаб болаларининг гап куриш махоратини кенгайтиради ва такомиллаштиради. грамматика орфография дарсларида ёрдамчи мактаб укувчилари гапнинг бош булаклари: эга ва кесим; иккинчи даражали булаклари аникловчи, тулдирувчи, изохловчи: гапнинг ифода укилганига кура турлари: содда ва кушма гаплар каби зарурий материаллар билан танишадилар ва бу шубхасиз, уларнинг гап куриш махоратини анча кенгайтиради. она тилининг изчил курсини урганишда укувчилардаги мавжуд малак ва куникмалар ривожлантирилади. улар гап оркали …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "аклан заиф укувчилар нуткининг лексик томони устида олиб бориладиган ишлар тизими"

1403349584_45077.doc аклан заиф укувчилар нуткининг лексик томони устида олиб бориладиган ишлар тизими режа. 1. лексик компонет. 2. лексик компонет устида ишлаш йуллари. 3. суз маъноси устида ишлаш. 4. гап тузиш махоратини кенгайтириш. ёрдамчи мактабда укувчиларнинг суз бойлигини ошириш, нуткининг лексик компоненти устида ишлаш мураккаб жараёни булиб, куйидаги йуллар билан амалга оширилиши мумкин: 1. укувчиларни уларга нотаниш суз ва иборалар билан таништириш; 2. укувчиларни сузнинг янги маънолари билан таништириш; 3. укувчи нуткидаги кам истеъмол килинадиган сузларни истеъмолли сузларга айлантириш; 4. укувчи нуткидаги кам истеъмол сузларни бартараф этиш; суз товуш ёки товушлардан иборат бирор маъно билдирувчи нутк бирлиги, гап булагидир. суз ёрдамида биз аник ва мавхум тушунчаларни ифодал...

Формат DOC, 64,0 КБ. Чтобы скачать "аклан заиф укувчилар нуткининг лексик томони устида олиб бориладиган ишлар тизими", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: аклан заиф укувчилар нуткининг … DOC Бесплатная загрузка Telegram