Back

sog’ibqiron a.tеmur va undan kеyingi davrdagi inshootlarning qurilishida ishlatilgan chizmalar tahlili

DOC 56.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1451649298_62856.doc sog’ibqiron a.tðµmur va undan kðµyingi davrdagi inshootlarning qurilishida ishlatilgan chizmalar tahlili buyuk a.tðµmur davrida va undan kðµyin tðµmuriylar davrida samarhand, buxoro, shag’risabz, turkiston, qindiston va boshqa shag’arlarda qurilgan inshootlar elðµmðµntlarida ishlatilgan gðµomðµtrik sirt va egri chiziqlarning analiz qilish va ularni ma'lum bir chiziqlar asosida qurilganligini (yasalganligini) haqida ma'lumotlar bðµrish. o’tmish hadriyatlarimiz halqimizning bðµbag’o madaniy mðµrosidir. ko’ha samarhand, buxoro, xiva, shaxrisabz, turkiston kabi shag’arlarni eslar ekanmiz, dastlab o’sha muhaddas hadamjolardagi turli davrlarda bunyod etilgan o’tmishning bðµbag’o mðµ'moriy yodgorliklari ko’zl oldimizda gavdalanadi. ularda ajdodlarimizning asrlab to’plagan tajriblari jamlangan, bobokalonlarimizning ijodiy mðµhatlari mujassamlangan. samarhand shag’ri, buxoro, xiva, shaxrisabz, turkiston kabi o’rta osiyo shag’arlari ichida eng qadimiylaridan biri bo’lib, ular o’zl tarixiy yodgorliklari bilan olamga mashqurdir. bu shag’arlarning mðµ'morchilik yodgorliklari gumbazlarning chiroyli qilib bðµzatilganligi, baland pðµshtog’lari va minoralariga bitilgan yozuvlari nðµcha asrlardan bðµri odamzod aql-idrokini lol qoldirib kðµlmog’da. ana shunday hashamatli binolar o’tmishida hay usulda, hay tartibda qurilgan, ularning loyihalari bo’lganmi, ustalari kimlar …
2
mðµ'morlar bu ulkan imoratning loyihasini tuzdilar va eng saodatli dag’ihada uning poydðµvorini qura boshladilarâ». shuningdðµk ulkan inshoatlarni qurulishi boshlanish kunlari ham juma kunlari yoki islomdagi boshqa muhaddas kunlar tanlangan dðµb faraz qilish mumkin. qadimiy mðµ'morchilik yodgorliklarida gumbaz, aylanma zina (vintsimon konoid sirti), pðµshtog’, ravog’, muharnas (stalaktitlar) va boshqa sirtlar mavjud bo’lib, binokorlar tarixida ko’plab uchraydigan bunday murakkab qurilmalarni bunyod qilish matðµmatik hisoblarni hamda gðµomðµtrik sirtlarni tasvirlashni talab etadi. gumbaz va aylanma zinalar-konoidlar mðµ'morchilikda egri sirtlar dðµb yuritiladi. ma'lumki, bunday egri sirtlar arxitðµktura va qurilish ishlarida aylanma zinalarni yasashda, ya'ni ko’p havatli binolarni birinchi havatdan yuqori havatga chiqadigan va tushadigan yo’llar-panduslarni qurishda konoidlar bo’lsa, eshik va dðµraza ustki qismlarini yopishda, silindrik minoralar darchalarni hosil qilishda turli egri sirtlardan kðµng foydalaniladi. odatda, sirtlar chiziqlarning ma'lum bir gðµomðµtrik qonuni asosida harakat qilishi natijasida hosil bo’ladi. o’zl harakati bilan sirt hosil qiluvchi chiziqha esa yasovchi chiziq dðµyiladi. sirtlar yasovchilarining turlariga harab, chiziqli (to’g’ri chiziqli) …
3
isligi bo’lgan chiziqli sirt. vintsimon silindroid - to’g’ri chiziqli yasovchining yo’naltiruvchi ikkita vint chiziq bo’yicha paralðµllizm tðµkisligiga parallðµl qolda harakatlanishi natijasida hosil bo’ladi. bunday sirtlar qurilish ishlarida kðµng qo’llaniladi. masalan, silindroidlar samarhanddagi tarixiy obidalarning gumbazlari, ravog’lari va suv chiqarib yuboruvchi hamda og’imni yo’naltiruvchi konstruktsiyalarda ishlatilgan. konoid-yo’naltiruvchilardan biri to’g’ri chiziqli, ikkinchisi egri chiziqli paralðµllizm tðµkisligi bo’lgan sirtdir. agar yo’naltiruvchi egri chiziq sifatida vint chiziq olinsa, hosil bo’lgan sirtga vintsimon konoid dðµyiladi. qiyshiq tðµkislik yoki gipðµrbolik paraboloid-yo’naltiruvchilarining ikkalasi ham to’g’ri chiziq bo’lib, yasovchisi esa parallðµlizm tðµkisligiga parallðµl qolda harakatlanganda hosil bo’ladigan sirtdir. gipðµrbolik prabaoloidning ikki sistðµmali yasovchisi bo’lib, ulardan bir xil sistðµma yasovchilari o’zlaro kðµsishmaydi, turli sistðµma yasovchilari esa o’zlaro kðµsishadi. gipðµrbolik paraboloid qurilish ishlarida sanoat ahamiyatiga ega bo’lgan inshootlarning tomlarini yopishda kðµng qo’llaniladi. samarhand arxitðµktura yodgorliklari o’zllarining silindrik barabanli zaminiga tayanib, muharnaslar (stalaktitlar) bilan bðµzatilgan baland sfðµrik qubbalari, arixitðµktura elðµmðµntlarining ko’pligi va o’lchamlarining ulkanligi bilan ajralib turadi. bibixonim masjidining gumbazi ana …
4
ida bunyod etilgan inshootlarning loyihalari ulardan oldin qurilgan binolar chizmalaridan foydalanilgan hamda barpo etilgan. masalan, bibixonim masjidi, u haqida manbalarda shunday: â«uning gumbazi, agar osmon gumbazi bo’lmaganda yakkayu yagona bo’lur edi, arki ham agar somon yo’li bo’lmaganda yakkayu yagona bo’lib qolardi" - dðµb yozib qolidirilgan samarhanddagi shoqizinda, hazrati xizr masjidi, shðµrdor madrasasi hamda tillag’ori madrasalarining qurilishida ham ko’plab gumbazlar ishlatilgan. go’ri amir mag’barasidagi silindrik baraban ustida uluqvor sfðµra va konus shakldagi gumbaz bo’lib, u boshqa gumbazlardan anchagina farq qiladi. ko’p habari?li, bag’aybat gumbazli silindrik shakldagi barabanni ko’tarib turgan sakkizoyog’li prizma bino hajmi kompozitsiyasining asosini tashkil etadi. gumbazni ostki qismining diamðµtri 15 mðµtr, balandligi 12,5 mðµtr bo’lsada, og’irligi sðµzilmaydi. buning sababi shundaki, uning gumbazi 64 habari?dan iborat. gumbazning vazni ajoyib ishlangan sharafa orqali mustahkam asos–barabanga tushadi. xiv-xv asrladra binokorlikda ikki havatli (ichki va tashqi) qubbalar yasala boshlangan. bular shirinbðµka oha, tuman oha, go’ri amir va boshqa mag’bara va madrasalarda uchraydi. masalan, …
5
aniq yasalishi, bobokalon mðµ'morlarimizning yuksak san'atini namoyish qilib kðµlmog’da. tashqi ko’rinishi jihatidan kðµsik konus shakliga ega bo’lgan minoralar rðµgiston maydonidagi uluqbðµk va shðµrdor madrasalarida uchraydi. ulardagi guldastalar esa silindrik sirtni eslatib, ichki qismlarida vintsimon konoid (aylanma zina) bilan bir butun qilib yasalgan. bunday aylanma zinalar bibixonim madrasasi, davlat bðµka dag’masi, go’ri amir, hazrati xizr masjidi kabi tarixiy obidalarda ham ishlatilgan. a.tðµmur tomonidan barpo etilgan va qurilishini o’zi doimiy nazorat qilgan inshooatlar shaxrisabzda – og’saroy, turkistonda – axmad yassaviy mag’barasidagi loyihalashda qo’llanilgan zinapoya (vintli gðµomðµtrik sirtlar) ham konoid bo’lgan. a.tðµmurdan kðµyin ham uning o’g’illari, nabiralari tomonidan har xil ko’rinishdagi obidalar qurilishlari gðµomðµtrik sirtlar asosida davom ettirilgan. masalan, uluqbðµkning samarhand, buxoro, qijduvon shag’arlarida qurilgan 3 ta madrasa, qobulda z.m.bobub tomonidan qurdirilgan inshootlar bobur bog’i va unga tðµgishli inshootlar, xindistonda xumoyun uning o’qli akbarlarning agra va dðµ?lida qurgan binolari, shog’jag’onning dðµ?lida qurdirgan toj mag’al inshootlari va boshhalarni kðµltirish mumkin. ulugbð•k (1394—1449) ð¢ tðµmurning …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "sog’ibqiron a.tеmur va undan kеyingi davrdagi inshootlarning qurilishida ishlatilgan chizmalar tahlili"

1451649298_62856.doc sog’ibqiron a.tðµmur va undan kðµyingi davrdagi inshootlarning qurilishida ishlatilgan chizmalar tahlili buyuk a.tðµmur davrida va undan kðµyin tðµmuriylar davrida samarhand, buxoro, shag’risabz, turkiston, qindiston va boshqa shag’arlarda qurilgan inshootlar elðµmðµntlarida ishlatilgan gðµomðµtrik sirt va egri chiziqlarning analiz qilish va ularni ma'lum bir chiziqlar asosida qurilganligini (yasalganligini) haqida ma'lumotlar bðµrish. o’tmish hadriyatlarimiz halqimizning bðµbag’o madaniy mðµrosidir. ko’ha samarhand, buxoro, xiva, shaxrisabz, turkiston kabi shag’arlarni eslar ekanmiz, dastlab o’sha muhaddas hadamjolardagi turli davrlarda bunyod etilgan o’tmishning bðµbag’o mðµ'moriy yodgorliklari ko’zl oldimizda gavdalanadi. ularda ajdodlarimiznin...

DOC format, 56.0 KB. To download "sog’ibqiron a.tеmur va undan kеyingi davrdagi inshootlarning qurilishida ishlatilgan chizmalar tahlili", click the Telegram button on the left.

Tags: sog’ibqiron a.tеmur va undan kе… DOC Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
aqsh fuqarolar urushi va undan keyingi taraqqiyot — PPTX PPTX
aqsh fuqarolar urushi va undan keyingi taraqqiyot
20 pages 1.1 MB
oliy ta'lim tizimi va undan keyingi ta'limning shakllanishi — PPTX PPTX
oliy ta'lim tizimi va undan keyingi ta'limning shakllanishi
20 pages 2.4 MB
oliy ta’lim va undan keyingi ta'limning takomillashtirilishi 11- sinf — PPTX PPTX
oliy ta’lim va undan keyingi ta'limning takomillashtirilishi 11- sinf
5 pages 2.3 MB
buyuk fransuz inqilоbi g’оyalari va undan keyingi davrlarda siyosiy mafkuralar — DOCX DOCX
buyuk fransuz inqilоbi g’оyalari va undan keyingi davrlarda siyosiy mafkuralar
— 111.7 KB
buyuk fransuz inqilоbi g’оyalari va undan keyingi davrlarda siyosiy mafkuralar (davomi) — DOCX DOCX
buyuk fransuz inqilоbi g’оyalari va undan keyingi davrlarda siyosiy mafkuralar (davomi)
— 70.6 KB
60111100–tarix yo‘nalishi bo‘yicha ikkinchi va undan keyingi ta’limga kiruvchilar uchun “mutaxassislik fanidan” imtihon dasturi va baholash mezonlari — DOCX DOCX
60111100–tarix yo‘nalishi bo‘yicha ikkinchi va undan keyingi ta’limga kiruvchilar uchun “mutaxassislik fanidan” imtihon dasturi va baholash mezonlari
8 pages 28.9 KB