тартишиш майдонида эркин ҳаракат. учиш пайтида космик аппаратга (ка) таъсир килувчи кучлар. вазнсизлик. тортишишнинг марказий майдони. марказий майдонда жисмнинг харакати

DOC 80,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1662985130.doc тартишиш майдонида эркин ҳаракат. учиш пайитида космик аппаратга (ка) таъсир килувчи кучлар. вазнсизлиқ. тортишишнинг марказий майдони. марказий майдонда жисмнинг ҳаракати. р е ж а: 1. учиш пайтида жисмга таъсир килувчи кучлар: тортишиш кучи, атмосферанинг каршилиқ кучи, қуёш нурларининг босим кучи ва бошкалар. (. вазнсизлиқ . (.тортишишнинг марказий майдони. (.марказий майдонда жисмнинг ҳаракати (эллиптик траектория бўйича ҳаракат) учиш пайтида космик аппаратга (ка) таъсир килувчи кучлар. ()учиш пайтида ка ка таъсир киладиган асосий табиат кучларидан бири-бутун олам тортишиш кучи. моддий жисмлар орасидаги тортишиш кучи ньютон тарафидан орнатилган бутун олам тортишиш қонунига буйсинади. унинг математик ифодаси f=gm1mг/r2 бу ерда m1 ва m2 лар жисмлар массаси, r - улар орасидаги масофа. g=6,67 10-11н м2/кг2 –гравитацион доимийси. шуни айтиш керакки, ньютоннинг иккинчи қонунидаги (ф=mа) инерт массадан фарк килиб,бу ерда гап гравитацион (тортишиш) массаси устида боради. 2) ка нинг ҳаракати пайтида унга таъсир киладиган бошка бир куч- атмосферанинг каршилиқ кучи. учиш канча кичик баландлиқда (ер …
2
ъсир килади. вазнсизлик масалан, космик фазога эркин ҳаракатланаётган ка га белгили моментдан (разгон тамомланганда) илгарланма ҳаракат (айланишсиз) тамийиланади. бундай ҳаракатда, жисмнинг ҳамма нуқталари бир хил тезлиқ билан ҳаракатланишини тушиниш кийин эмас. энди космик кема турли алохида бўлимлардан тузилган деб ва ка га факат осмон жисмларининг тортишиш кучи таъсир этади деб фараз килинса, унинг ҳамма бўлимлари (деталлари)нинг тезлиги бир хиллиги билан колади, агарда узгарганда ҳам ҳаммасиники бир хил узгаради. чунки, гравитацион тезланиш ҳаракатланаётган жисмнинг узининг массасига боғлиқ болмайди: ад=gm/r2 бу ерда м- ка деталларини тортаётган жисмларнинг массаси (деталларники эмас), r- ка деталларин тортаётган (м) жисмден узоклиги бўлиб, уларнинг ҳаммаси учун бир хил деб караш мумкин. бу ердан ка деталларининг траекторияси бир хил бўлиб, фазода улар таркаб кетмаслигини кўрсатади. шундай килиб ка алохида деталлари орасида босим хосил болмайди, яъни бир-бирига нисбатан огирлиги йуқолади. космонавт узи утирган креслогани босмайди, осилган лампа шнурга серпимлилиқ бериб тортмайди, куйиб юборилган калом столга тушмай мувозанат холатда колади …
3
траекториясини урганаётган булсак, қуёшнинг унга беррётган тезланиши, қуёшнинг ерга берадиган тезланишига тенг бўлиб, ка нинг қуёшга нисбатан ҳаракати ўрганаётганда, албатта ҳисобга олиш керак бўлар эди. ликкин ка нинг ерга нисбатан ҳаракати урганаётганда, бу жуда кичик бўлиб, жисмнинг ерга нисбатан ҳаракатига сезиларли ўзгариш кирита олмайди. шунинг учун ҳам, космонавтикада, кўпчилик ҳолларда, нисбатан хисоблашларда, ка нинг ҳаракати, факат бир осмон жисмси таъсирида бўлади деб қаралиб урганилади, бошқача айтганда, ҳаракат чегараланган икки жисм рамкасида урганилади. бу ҳол орбиталарни хисоблашда катта кўлайлик туғдиради. осмон жисмини бир жинсли оддий шар деб қарайлик, ёки, энг камидамида, бир-бирига солинган бир жинсли сферик қатламлардан ташкил топган дейлик. бундай жисм, унинг бутун массаси марказида (катта кўринишида) тортиш хусусиятига эга бўлади. бундай тортиш майдони марказий ёки сферик майдон деб аталади. ка нинг марказий майдондаги харакатини урганамиз. бошланғич холда ка осмон жисмсидан r масофада v тезликга эга бўлсин. ногравитацион кучларни ҳисобга олмасак, тортиш майдони потенциал майдон бўлганидан, механик энергиянинг сақланиш қонунидан …
4
аранг) тортишиш марказий майдонида жисмнинг ҳаракати марказий майдонда кузатиладиган ка ҳаракат траекторияларини тўрт гуруҳга ажиратиш мумкин: 1.тўгри чизиқли ҳаракат. агар жисмнинг бошланғич тезлиги нольга тенг бўлса, у марказий майдон берувчи жисм маркази томон тик учади. жисмнинг бошланғич тезлиги марказга ёки унга карама-карши томонга (радиал) йуналганда ҳам унинг ҳаракати тўғри чизиқ бўйича кузатилади. бошқа ҳамма холларда жисмнинг тўғри чизиқ бўйича ҳаракатланиши кузатилмайди. 2. эллиптик траектория бўйича ҳаракат. агар ка нинг бошланғич тезлиги радиал тезланишдан фарқ қилса, у ҳолда унинг ҳаракат траекторияси, унинг тортишиши натийжасидан, албатта эгилади. бунда унинг йули ҳар доим бошланғич тезлик ва ер маркази орқали ўтувчи текисликда ётади. агар ка нинг бошланғич тезлиги, ернинг массаси ва радиуси билан боғлиқ тезликнинг белгили миқдоридан ошмайди, унинг траекторияси эллипсни беради(1-расм). бу эллипс тортишиш осмон жисмсининг юзпсини кесиб ўтмаса, ка бу жисмнинг суъний йулдошига, осмон жисми маркази бўлса, эллипс фокусларидан бирига айланади. эллипснинг фокуслари деб шундай нуқталарига айтилади, бу нуқталар билан эллипснинг ихтиёрий …
5
лиги қанча катта бўлса, орбитанинг катта ярим ўқида шунчалик катта бўлиши, шунингдек, даври ҳам ортиши маълум бўлади. марказий майдондан энг кичик ва энг катта масофадаги эллипс нукталари (1-расмда п ва а нукталари) мос равишда, перицентр ва апоцентр деб аталади. агар тортувчи жисм ер бўлса, ў нукталар перигей ва апогей деб, қуёш бўлса, перигелий ва афелий дейилади. ка нинг перигейдаги тезлиги (vр) максимум, апогейдегиси булса (va) минимум қийматга эга бўлади. бу икки тезлик ўзаро қўйидагича боғланган: vprp=vara=rkvkcosα (5) бу тенгликларнинг ҳар икки тамонини m ге купайтирсак, бу ҳаракат миқдори моментининг сақланиш қонунини беради: m0vprp=m0vara (6) бу ерда rp ва ra- перигей ва апогей нукталарининг ер марказидан узоклиги. агар марказий жисм (масалан ер) юзидан белгили h баландлиқда а нуктадан бошланғич горизонтал тезлик билан космик аппарат учирилса, а нуқта, бошланғич тезликнинг нисбатигагина мустақил равишда, перигей ёки апогейге (расмдаги 1- ва 2- орбита) айланади. тезликнинг белгили қийматларида у айлана бўйича ҳаракатланиб (2-расмда 4-орбита), айланба …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"тартишиш майдонида эркин ҳаракат. учиш пайтида космик аппаратга (ка) таъсир килувчи кучлар. вазнсизлик. тортишишнинг марказий майдони. марказий майдонда жисмнинг харакати" haqida

1662985130.doc тартишиш майдонида эркин ҳаракат. учиш пайитида космик аппаратга (ка) таъсир килувчи кучлар. вазнсизлиқ. тортишишнинг марказий майдони. марказий майдонда жисмнинг ҳаракати. р е ж а: 1. учиш пайтида жисмга таъсир килувчи кучлар: тортишиш кучи, атмосферанинг каршилиқ кучи, қуёш нурларининг босим кучи ва бошкалар. (. вазнсизлиқ . (.тортишишнинг марказий майдони. (.марказий майдонда жисмнинг ҳаракати (эллиптик траектория бўйича ҳаракат) учиш пайтида космик аппаратга (ка) таъсир килувчи кучлар. ()учиш пайтида ка ка таъсир киладиган асосий табиат кучларидан бири-бутун олам тортишиш кучи. моддий жисмлар орасидаги тортишиш кучи ньютон тарафидан орнатилган бутун олам тортишиш қонунига буйсинади. унинг математик ифодаси f=gm1mг/r2 бу ерда m1 ва m2 лар жисмлар массаси, r - улар орасида...

DOC format, 80,0 KB. "тартишиш майдонида эркин ҳаракат. учиш пайтида космик аппаратга (ка) таъсир килувчи кучлар. вазнсизлик. тортишишнинг марказий майдони. марказий майдонда жисмнинг харакати"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.