амир темур салтанатида хавфсизлик хизмати

DOC 57.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1547451771_73880.doc амир темур салтанатида хавфсизлик хизмати соҳибқирон яратган махфий хизмат - разведка ва контрразведка масаласидир. соҳибқирон ҳаёти ва фаолиятидаги сирли воқеалар ана шу махфий хизмат билан боғлиқдир. биз унинг разведкаси ва контрразведкаси тузилиши, стратегияси ва тактикаси ҳақида аниқ маълумотларга эга эмасмиз. аммо амир темур ҳақида ёзилган китобларда бу ҳақда узуқ-юлук фикрлар берилган. фикримизча, амир темур махфий хизмати ҳақида энг холис маълумотларни соҳибқироннинг замондоши ибн арабшоҳ беради. унинг киноя ва ғаразга тўлиқ сатрларида амир темур махфий хизмати шахсий таркиби ҳусусида бебаҳо маълумотлар мавжуд. - у, - деб ёзади ибн арабшоҳ, - ерларининг барча томонларига ўз айғоқчиларини тарқатиб, колган мулкларига эса жосуслар кўйган эди. жосусларнинг буниси қоҳирада - муизияда бўлса. уни дамашқда. шамийсониядаги сўфийлардан бири эди. улардан бири чаканафуруш бўлса, иккинчиси йирик савдогар, бадҳулк полвон ва бузуки дорбоз, жафокор ва ҳунарманд, мунажжим ва ўз табиатича иш қиладиган, гапчинос қаландарлару саёқ дарвешлар, денгизчи маллоҳлару қуруқликдаги сайёҳлар, зарофатли мешкоблар. латофатли этикдўзлар, алвасти ва ҳийлакор …

тириб, уйлари ва диёрлари ўринларини чизиб кўрсатардилар, шулар орасида у жойларпиьп яқин ё узок. гор1 ёки кенглигини, шаҳарлар ва қишлокларнинг номларини. манзил ва паноҳ жойлар номларини, ҳар бир жойнинг аҳлию бошлиқлари, амирлари, улуғлари, фозиллари. шарифлари, бойларию фақирларини, уларнинг ҳар бири исм ва лақабини, шаҳрати ва насабини, ҳанари ва воситаларини баён қилардилар. натижада темур ўз фикри билан шу нарсаларни яққол кўриб, тафаккури воситасида ўз ерлари билан бирга хориж жойлар устидан ҳам тасарруф юритар эди. чиндан ҳам олганда ибн арабшоҳ ўз иқрорлари билан бошқа муаррихлардан қарама-карши ўлароқ, амир тсмур разводкаси ва контрразведкаси хусусида қизикарли фиклар билдиради. - темур аскарлари орасида. - деб ёзади ибп арабшоҳ,- бутпараст турклар, оловга сажда қилувчи мажусий ажамлар, коҳинлару сеҳиргарлар, золимлару мункиолатр бор эди. соҳибқирон ана шундай бағри кенг бўлгани ва шунинг учун унга мусулмонлардан ташқари, насронийлар. зардуштийлар, буддавий ва бошқа динларга мансуб кишилар садоқат ила хизмат килганини ибн арабшоҳ ажабланиш ила баён этади. - улар тангридан ташқари …

дир. "у (одамларни) чалғитиш қобилиятига эга бўлиб, ҳарактларида шиддатлик (асари) бор эди. агар унинг бошига бехосдан бир мушкул иш тушса. у ўзини гўё ушбу ишгалга маргуб кўрсатиб (аслида) уни даф қилишга киришарди. унинг (одамларни) чалкаштиришидан бир мисол шуки, агар унда бирор маконга нисбатан хоҳиш туғилса ёки бирор қавм майдогпп а тушишни истаб қрлса, хуфиялик ва бекинишга юз қўйиб, қалбаки ҳаракат ва ўзини гўлликка солишни талаб этарди." ибн арабшоҳ соҳибқироннинг разведка бобидаги маҳоратини тан олиб яна шуни ёзади: у ўз давлати арконларини, мамлакати аъёнларини, ўз мулохаза ва машварат эгаси бўлган кишиларининг бирортасини ҳам қолдирмай тўплардики. бола отанинг, ота эса боланинг ўрнини боса олмасди. сўнгра уларга махфий туггап масаласини зохир қилиб, қайси томонга юриш ҳақида (улардан) маслаҳат сўрар ҳамда гап жиловини уларга ташлаб кўйиб: "халқнинг хос қисми бу масалага чуқур караб. бир кун билан бир йил орасидаги ишлар оқибатини кўзлаб гапирса, унинг гуноҳи йўқ. майли, ҳар кимса хатонинг энг қуйисигача йиқилса ҳам …

зулмат ўз чодирини бузиб, субҳ бошловчиси ўз байрокларини ёйгач ва жўнаш учун ногора чалиниб, одамлар ўз юкларини ортиб бо{ лшга келишилиб. амр қилинган томонга равона бўлганларида, темур ўз мулозимларини чақириб. улар ҳам ўз юкларини ортиб, жўнай бошлаганларидаи кейин - (одамлардан) ажралишларини ва бошқа томонга қараб юришларини амр киларди. масаланинг ойдинлиги (кайси томонга юришлик) жамоага фақат шу онда аён бўлар эди. одамлар у томонга кетса, темур бу томонга, аскарлар гарбга юрса, темур шарққа юрарди. муаррихнинг мазкур ёзганларидан шу нарса маълумки, соҳибқирон разведкани устомонлик билан йўлга қўйган. ибн арабшоҳ амир темурнинг контрразведкачилик маҳоратини ҳам эслатиб ўтади. "агар унинг аскари ичида (душманнинг) ҳабарчиси ёки аскарнинг бориш-келишини кузатиб юрувчи киши бўлса, у дарҳол аскарларнинг гокларини ортиб. кўзгалиб юра бошлаганини кўрган заҳотиёқ ўз махдумига караб (кушдай) учиб бориб, унга ўзига маълум бўлган хабарни - яъни иттифоқ бўлган томонга қараб темур аскарларининг отланиб жўнаганини ўз кўзи билан мушоҳада этганлигини изҳор қиларди. шунда аскарлар жўнаган томон аҳли …

итларидан бирида ички разведкага доир қизиқ мисол келтиради: "подшоҳ мажлис аҳлидан огоҳ ва ҳушёр бўлсинким, улар кўпинча айб ахтариб уни ташқарига ташийдилар. подшоҳнинг сўзидан, ишидан вазирларга, амирларга хабар бериб турадилар. масалан, шунга ўхшаш бир воқеа менинг ўзим билан рўй берганди, ўзимнинг хос мажлисимдаги бир қанча суҳбатдошларим вазирлар ва амирларимнинг жосуслари экан". амир темур разведка ва контрразведка накадар катта аҳамиятга эгалигини авлодларга ўз "тузуклари"да аник ҳаётий мисоллар билан тушунтирган: "давлат ишида талай олчоқ ёмон одамлар бордирки, давлат душманларини яхшилаб, унинг жон фидоларини турли макр-ҳийлалар гилан хароб қиладилар. чунончи. амир ҳусайн вазирларимдан бирини алдаб давлатимнинг таянчи икки қўли бўлмиш амир идику темур ва амир жокуни менга қарши қўймокчи бўлиб гап чиқарди. мен унинг ҳиёнатини фаросатим-ла сезиб қолдим, шуниш учун улар хусусида айтилган ҳамма гапларни эшитмаганга олдим". замонавий тилимизда иғвогарлик (провокация) ва ёлғон хабар тарқатиш (дезинформация) дейиладиган нарсалар амир темурнинг аччиқ тажрибасидан ўтган эди. "яқинларимдан баъзилари, - деб ёзади амир темур, - ёлғиз …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "амир темур салтанатида хавфсизлик хизмати"

1547451771_73880.doc амир темур салтанатида хавфсизлик хизмати соҳибқирон яратган махфий хизмат - разведка ва контрразведка масаласидир. соҳибқирон ҳаёти ва фаолиятидаги сирли воқеалар ана шу махфий хизмат билан боғлиқдир. биз унинг разведкаси ва контрразведкаси тузилиши, стратегияси ва тактикаси ҳақида аниқ маълумотларга эга эмасмиз. аммо амир темур ҳақида ёзилган китобларда бу ҳақда узуқ-юлук фикрлар берилган. фикримизча, амир темур махфий хизмати ҳақида энг холис маълумотларни соҳибқироннинг замондоши ибн арабшоҳ беради. унинг киноя ва ғаразга тўлиқ сатрларида амир темур махфий хизмати шахсий таркиби ҳусусида бебаҳо маълумотлар мавжуд. - у, - деб ёзади ибн арабшоҳ, - ерларининг барча томонларига ўз айғоқчиларини тарқатиб, колган мулкларига эса жосуслар кўйган эди. жосусларнинг буниси қо...

DOC format, 57.0 KB. To download "амир темур салтанатида хавфсизлик хизмати", click the Telegram button on the left.

Tags: амир темур салтанатида хавфсизл… DOC Free download Telegram