ibtidoiy davrda tillar va etnoslar

DOC 47,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1491153230_67926.doc tillar va etnoslar reja: 1. etnik belgilar va etnosni shakllantiruvchi omillar. 2. tilshunoslik tadqiqotlari va jahon tillari etnos insoniyat jamiyati taraqqiyotining ma’lum bir bosqichida paydo bo’ladi. uning boshlanish nuqtasi qadim davrda yashagan etnosning "ajdodlari"ga borib taqaladi. etnograflar u yoki bu xalqning fizionomik, til va etnik ajdodlarini bir-biridan farqlash lozimligi uqtirishadi. agar ma’lum xalqning fakatgina fizionomik (yuz tuzilishiga qarab) ajdodi axtarilsa va uning uchun paleoantropologik materiallar etarli bo’lsa, u holatda ularni axtarib, insoniyat tarixining eng qadimgi bosqichlariga tushish mumkin. biroq, topilgan fizionomik ajdodlari u yoki bu xalq etnogeneziga bevosita aloqador deb qarab bo’lmaydi. til ajdodlarni axtarishda u yoki bu xalqlarning ajdodlarini tiliga qarab axtarish muvaffakiyatsizlikka uchrashi aniq. zero, insoniyat tarixining ilk boskichlarida ko’pchilik etnik birliklarni tili shakllanib ulgurmagan. shuni ham ta’kidlash joizki, etnos biologik emas, balki ijtimoiy hodisa bo’lib, u insoniyat taraqqiyotining ma’lum bir natijasidir. etnosning shakllanish davrida ham, keyinchalik ham qandaydir tarixiy sabablarga ko’ra uning tarkibiga yangi komponentlar kiradi. …

uning tarkibiga kirgan komponentlar uni to’la-to’kis shakllanish jarayoniga u qadar sezilarli ta’sir qilmaydi. masalan, o’zbek xalqining shakllanish jarayoni ix-xp asrlarga kelib yakunlanganidan keyin ham uning tarkibiga yangi komponentlar kelib qo’shilgan, ya’ni turkiy qabilalar kelib o’rnashgan. biror-bir xalqning etnik tarixini o’rganishda uning etnik belgilari va etnosni shakllantiruvchi omillarni to’g’ri aniqlash lozim. etnosning asosiy belgilari: til birligi, madaniyat birligi, etnik (milliy) o’z o’zini anglash birligi va boshqalar. arxeolog v.f.gening yozishicha, etnik belgilar etnosni shakllantiruvchi omillardan farqli ravishda aniq etnik mazmunga ega. etnosni shakllantiruvchi omillarga gening ob’ektiv omillarni - hudud birligi, ijtimoiy-iqtisodiy struktura yaxlitligini kiritadi. bular uning fikricha etnik munosabatlar va etnik o’z-o’zini anglashni yuzaga keltiradi. etnik birlikning shakllanishida til muhim shart hisoblanadi. ayrim etnograflar tilni etnosni shakllantiruvchi omil deb bilsalar, boshqalar tilni etnosni shakllantiruvchi omil deb hisoblamaydilar. etnik belgilar ichida etnik o’z-o’zini anglashga alohida e’tibor beriladi. v.movrodin fikricha, xalqni 2 nars belgilaydi: til birligi va shu tilda gaplashuvchi xalqlarning o’z-o’zini anglash birligi. …

nom ham beriladi. lingvistik (tilshunoslik) tavsif tarixiy qiyosiy o’rganish orqali aniqlandi. odatda kelib chiqishi bir bo’lgan xalqlarda til yaqinligi bo’ladi. etnograflar va etnologlar tilga etnogenezni o’rganishdagi muhim omil sifatida yondashgan holda etnogenetik tadqiqotlarda uni morfologik (so’z tuzilishi) va genealogik (genetik - kelib chiqishi) yaqinligi jihatlari asosida farqlaydilar. tillarni morfologik yaqinligi asosida farqlash tarkibiy ( qiyosiy - solishtirish) metodi asosida ajratish, ya’ni tillarning kelib chiqishidagi morfologik jihatlari (tuzilishi) asosida yagona tizimga (sistema) solishdir. tillarni genetik (kelib chiqishini) yaqinligi asosida farqlash (ajratish) tarixiy -qiyosiy metod asosida, tillarning kelib chiqishi va umumiy tomonlarini e’tiborga olgan holda bir biriga qardosh bo’lgan tillarni o’rganishdir. tillarni genealogik yaqinligi asosida farqlash etnogenezini o’rganishda muhim ahamiyat kasb etadi. chunki bir-biriga qardosh tilda so’zlashuvchi etnoslar, bu etnoslarning qadimda bir-biri bilan qardosh xalqlar bo’lganligi tillarning qardoshlik aloqalarini o’rganishga yordam beradi. bu esa shu tilda so’zlashuvchi etnoslarning o’zaro tarixiy yaqinligi darajasini va o’z navbatida ularning qon-qarindoshlik aloqalarini, munosabatlarini tiklashga imkon beradi. …

iriga o’xshashligi ularning kelib chiqishi yagona ildizga ega ekanligidan dalolat beradi. tilshunoslar bir-biriga qardosh bo’lmagan tillardagi so’zlarning o’xshashligini o’rganar ekanlar ikki asosiy holatni ajratib ko’rsatadilar. a. 1-holat substrat bilan bog’liq, ya’ni hududga yangi kelgan etnos, o’zidan oldingi mahalliy aholining tilidan ba’zi so’zlarni oladi yoki aksincha superstrat-mahalliy aholi kelgindi aholining ba’zi so’zlarini o’zlashtiradi. b. 2-holat "tillar ittifoqi" ning ta’siri. aholi, ya’ni alohida olingan, geografik jihatdan bir butun hududni tashkil etgan o’lkada bir-biri bilan bog’liqdir. bunday "ittifoq"larning orasidagi til o’xshashligi mustahkam ildizga ega bo’lmay, bu tillarning alohida bo’g’inlariga o’z ta’sirini ko’rsatib, mazkur tilning fonetik, gramatik va leksik tuzilishini o’zgartira olmaydi. tilshunoslar dunyodagi mavjud eng katta til oilalari va guruhlarini quyidagi tartibda ajratadilar: hind-evropa oilasi, eng katta guruhlari- german, roman, hindoriy, slavyan, eroniy, semit - hamit (afrosiyob) oilasi: eng katta guruhlari semit, dravit; ural-oltoy (ba’zi hollarda ural va oltoy (turkiy) oilalari) ; tibet - xitoy, chjuan - dun (tayvan) oilasi; mon-kxmer (tayvan) oilasi; …

ого обвшества. - м.:наука, 1967. 3. алексеэв в.п. становлениэ человечества. - м.: висшая школа, 1984. 4. история первобггного обшества. эпоха первобитной родовой обвдини – м.:наука, 1988. 5. ibtidoiy jamoa tarixini o’rganishda sotsiologik-etnografik nazariya namoyandalari va ular ta’limotlari. 6. ibtidoiy jamoa to’g’risida neoevolyutsion nazariya mohiyati. 7. asqarov a. o’zbekiston tarixi. - t.o’qituvchi. 1994. o’zbekiston tarixi. - t. universitet. 1997. 8. теголко л.и, соливон и.и. основим современной антропологии. минск. 1989.

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ibtidoiy davrda tillar va etnoslar"

1491153230_67926.doc tillar va etnoslar reja: 1. etnik belgilar va etnosni shakllantiruvchi omillar. 2. tilshunoslik tadqiqotlari va jahon tillari etnos insoniyat jamiyati taraqqiyotining ma’lum bir bosqichida paydo bo’ladi. uning boshlanish nuqtasi qadim davrda yashagan etnosning "ajdodlari"ga borib taqaladi. etnograflar u yoki bu xalqning fizionomik, til va etnik ajdodlarini bir-biridan farqlash lozimligi uqtirishadi. agar ma’lum xalqning fakatgina fizionomik (yuz tuzilishiga qarab) ajdodi axtarilsa va uning uchun paleoantropologik materiallar etarli bo’lsa, u holatda ularni axtarib, insoniyat tarixining eng qadimgi bosqichlariga tushish mumkin. biroq, topilgan fizionomik ajdodlari u yoki bu xalq etnogeneziga bevosita aloqador deb qarab bo’lmaydi. til ajdodlarni axtarishda u yoki bu xalq...

Формат DOC, 47,5 КБ. Чтобы скачать "ibtidoiy davrda tillar va etnoslar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ibtidoiy davrda tillar va etnos… DOC Бесплатная загрузка Telegram