taqvimlar

DOC 58.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1663000690.doc 33 622 x x ã - + = 32 / ) 622 ( 622 - + - = ã ã x taqvimlar reja: 1. quyosh taqvimlari. 2. oy taqvimlari 3. oy - quyosh taqvimlari. 4. yulian kunlari 1. quyosh taqvimlari uzoq vaqtlarni ma’lum davrlarga bo’lib (yil, oy, kunlarga) o’lchash sistemasiga taqvim deyiladi. insoniyat tarixida juda ko’p taqvimlar ishlatilgan bo’lib, ularni uchta guruhga, quyosh taqvimlari, oy taqvimlari va oy - quyosh taqvimlariga ajratish mumkin. quyosh taqvimi asosida tropik yil davomiyligi, oy taqvimi asosida sinodik oy davomiyligi yotib, oy - quyosh taqvimi esa shu ikkala davrga asoslangandir. hozirgi paytda ko’p mamlakatlarda qabul qilingan taqvim quyosh taqvimidir. quyosh taqvimida quyoshning ikki marta ketma-ket ( nuqtada bo’lishi orasidagi vaqt tropik yil davomiyligi (365,2422 sutka) asos qilib olingan. yil davomiyligini tropik yil davomiyligiga yaqin qilib olish va undagi sutkalar sonini butun qilib olish zaruriyati bir necha taqvimlarni keltirib chiqarilgan. miloddan avval 46 yilda ishlab …

i deb hisoblamaslik taklif etiladi. grigoriy taqvimi rossiyada faqatgina 1918 yildagina kiritildi. 1918 yili chiqarilgan dekretga ko’ra 1918 yili 1 fevral o’rniga 14 fevral deb hisoblash kiritildi. chunki xx asrga kelib yulian va grigoriy taqvimlari orasidagi farq 13 kunga tengdir. shunday qilib, hozirgi vaqtda yulian taqvimi bilan bizda qo’llanilayotgan grigorian taqvimi orasida 13 sutka farq bor. yillar hisobining boshlanish vaqti - taqvim erasi shartli qabul qilingan tushuncha. qadimgi misrda yillarni fir’avnlarning taxtga chiqish paytidan boshlab hisoblaganlar. rimliklar ko’p vaqtlargacha rim shahrining qurilgan yili deb hisoblangan vaqtdan yil hisobini boshlaganlar. 2. oy taqvimlari oyning turli shakllarga ega bo’lib ko’rinishiga oy fazalari deyiladi. yangi oy, birinchi chorak, to’linoy va oxirgi chorak oyning to’rtta asosiy fazasi hisoblanadi. bu fazalar bir-biridan taxminan bir hafta bilan farqlanadi. ikkita bir xil fazada oy ko’rinishi orasidagi vaqt mobayniga sinodik oy deyiladi. sinodik oy davomiyligi, oy taqvimiga asos qilib olingan, sinodik oy 29,53 o’rtacha quyosh sutkasiga tengdir. oy …

arigi kunlariga to’g’ri keladi. bu esa abadiy taqvimini tuzish imkonini beradi. arabiy siklda 30 oy yilining 19 tasi oddiy (354 sutkalik) 11 tasi kabisa (355 sutkalik) yillar hisoblanadi. bunda oy va yilning birinchi kuni oy boshiga to’g’ri kelishi uchun 2,5,7,10,13,16,18,21,24,26,29 yillarni qabisa deb hisoblash maqsadga muvofiq deb topilgan. 3. oy - quyosh taqvimlari musulmon mamlakatlarida quyosh taqvimi bilan, oy taqvim sistemasi qamariy yil hisoblashdan foydalanadilar. qamariy yil hisobida 12 oy (muharram, safar, robi al-avval, robi-all soni, jumada-al-avval, jumada-al soni, rajab, shabon, ramadan, shavval, zu-al-kaada, zu-al-xijja) bo’lib qabisa yillar turkiy yoki arabiy siklga muvofiq takrorlanadi. qabisa yili zu-al-xijja oyiga bir kun kushiladi va u 30 kunli bo’ladi. qamariy yil quyosh taqvim yili shamsiy yildan taxminan 11 sutkaga qisqa bo’lganidan, qamariy yil hisobida yil boshi muharram oyining birinchi kuni taxminan 11 sutkaga oldingi sanalarga siljib turadi. musulmon mamlakatlarida oy taqvimi buyicha yil hisoblash muhammad payg’ambar boshlik musulmonlarning makkadan madinaga ko’chishi (xijr) - …

sutka) qabisa yillarda esa 13 oy (383,384,385 sutkadan) iboratdir. 4. yulian kunlari astronomiyada taqvimlar bilan birgalikda uzoq vaqtlarni hisoblashda yulian kunlaridan foydalanadilar. masalan, yulduzlar o’zgaruvchilarini o’rganishda. bizning eramizgacha 1 yanvar 4713 yildan boshlab uzluksiz hisoblab kelayotgan kunlarga yulian kunlari deyiladi. har bir yulian kunini boshi grinvichni o’rtacha kunini tushiga mos keladi. maxsus astronomiya jadvallarida yulian kunlarini butun soni beriladi. masalan 10 yanvar 1980 yili grinvichni o’rtacha kunini tushi 2444249 yulian kuniga tengdir. _1354605900.unknown _1354605997.unknown

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "taqvimlar"

1663000690.doc 33 622 x x ã - + = 32 / ) 622 ( 622 - + - = ã ã x taqvimlar reja: 1. quyosh taqvimlari. 2. oy taqvimlari 3. oy - quyosh taqvimlari. 4. yulian kunlari 1. quyosh taqvimlari uzoq vaqtlarni ma’lum davrlarga bo’lib (yil, oy, kunlarga) o’lchash sistemasiga taqvim deyiladi. insoniyat tarixida juda ko’p taqvimlar ishlatilgan bo’lib, ularni uchta guruhga, quyosh taqvimlari, oy taqvimlari va oy - quyosh taqvimlariga ajratish mumkin. quyosh taqvimi asosida tropik yil davomiyligi, oy taqvimi asosida sinodik oy davomiyligi yotib, oy - quyosh taqvimi esa shu ikkala davrga asoslangandir. hozirgi paytda ko’p mamlakatlarda qabul qilingan taqvim quyosh taqvimidir. quyosh taqvimida quyoshning ikki marta ketma-ket ( nuqtada bo’lishi orasidagi vaqt tropik yil davomiyligi (365,2422 …

DOC format, 58.0 KB. To download "taqvimlar", click the Telegram button on the left.

Tags: taqvimlar DOC Free download Telegram