Back

o’rta paleolit ( must’e davri madaniyati )

DOC 5 pages 58.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 5
1403152014_43532.doc www.arxiv.uz o’rta paleolit ( must’e davri madaniyati ) r e j a: 1. must’e davrining boshlanishi. 2. olovning kashf etilishi va uning ahamiyati. 3. must’e davri yodgorliklari va ularni o’rganilishi. 4. dastlabki diniy tasavvurlar. must’e davri–asheldan keyingi, xronologik jihatdan muzlikning riss bosqichiga muvofiq keladigan davrdir. bu bosqich bir necha 10 ming yillar davom etgan bo’lib, taxminan 40 ming yillar burun tugagan va u frantsiyadagi must’e g’or-makoni nomi bilan atalgan. must’e madaniyati–neandertal odamlar hayoti, faoliyati, maishiy munosabatlarining aks etishidir. bu davrda neandertallar keng territoriyaga yoyilgan, tabiat bilan ilk paleolit odamlariga nisbatan faolroq munosabatga kirishgan. tabiiy sharoit sovub, evropa, osiyo, amerika shimoliy viloyatlarining katta qismini ulkan muzliklar qoplagan. sharqiy evropa hududlariga ham muz qatlamlari siljigan (uning markaziy skandinaviya bo’lgan) va qalinligi 2 km.ni tashkil etgan. xatto must’e bosqichida o’rta va xarbiy sibirni ulkan muzlik qatlami qoplagan. shimoliy-sharqda esa markazi chukotka bo’lgan muzlik qoplagan. umuman, million km2 ni muz qoplab, bu joy …
2 / 5
i o’zgarishlar va real voqealarcha munosabat borasida ma’lum fikrga kela boshladi. o’z faoliyati davomida bilimga ega bo’lish va fikrlash ko’nikmalarini sekin-asta egallanishi odamni (insonni) rivojlantiradi. natijada tabiatdagi voqealarning sehrli tuyulishi ta’sirida dastlabki diniy tasavvurlar paydo bo’ladi. ya’ni hayratlanish, o’zgarishlarni sehr sifatida idrok etilishi . . . murdalarni ko’mish – chuqur kovlash, murda yoniga uning qurollarini quyilishi... va hakozolar â«narigi dunyoâ» yoki ruh haqidagi tushunchalarni paydo bo’lganligidan dalolat beradi. must’e davrida tabiatning keskin o’zgarishi odamlar faoliyatida, hayotida katta muammolarni keltirib chiqardi. avvalgi issiq iqlim o’rniga muz sovug’i - havoning keskin o’zgarishi yashash zaruratini qiyinlashtirdi. ko’plab odamlar sovuqdan qirilib ketadi. tabiat bilan kurashib, mol terilaridan kiyimlar tikib, ochiq manzilgohlardan baland g’orlarga joylashgan odamlar jon saqlab yangi sharoitga ko’nika boshlagan. gorlarga joylashgan odamlarni uzoq vaqt kollektiv mehnat faoliyati bog’lab kelgan. ularning asosiy xo’jalik mashg’uloti – ovchilik bo’lib, u ehtiyojni qondirishdagi asosiga aylandi. odamlarning birgalikda yashashi va uning zaruriyatga aylanishi (â«kollektivdaâ» yoki g’or ichida) …
3 / 5
xnika usuli vositasi bilan hosil qilish mumkin bo’lmagan yupqa tosh parchalarini birin-ketin uchirib olishga imkon tug’ilgan. tosh parrakchalar uchirib olinib bo’lgach, nihoyat tosh bo’lagidan boshqa uchirib bo’lmaydigan, tashqarisi tarashlangan o’zak qolgan. bu o’zak nukleus bo’lib, urib uchirish uchun ishlatiladigan yaxlit tosh esa ushatgich deb atalgan. must’e uchun ikki asosiy qurol turi: o’tkir uchli qurollar va tarashlagichlar xarakterli bo’lib, ular uch burchakli plastinkalardan yasalgan; bu plastinkalar yangi sindirish texnikasini qo’llanib, disk (gardish) shaklidagi nukleuslarga (yadro) otboynik (tosh) bilan urib hosil qilingan. qisqa va keng qurollar tayyorlangan. o’tkir uchli qurolning asosiy ishni bajaradigan qismi-o’tkir cho’qqisi, tarashlagichning asosiy qismi esa–uch burchakli plastinkaning yoysimon tagidir. must’e davrida shakli jihatdan tarashlagichga o’xshab ketadigan bo’lsa ham, lekin ishni bajaradigan chetidagi chuqurchasi bilan farq qiladigan o’roq randa paydo bo’lgan. bu asbob bilan randalashgan, po’stloqni shilib olishgan. qurollar ko’pincha chetlari o’tkir, yupqa bo’laklarga yorilishi mumkin bo’lgan qattiq chaqmoqtoshdan yasalgan. tabiatda chaqmoqtosh keng tarqalgan. so’nggi must’eda ahyon-ahyonda istisno tariqasida …
4 / 5
e davriga qadar u faqat tabiiy olovdan foydalangan. olov turli yo’llar bilan uzoq vaqt o’chirilmay saqlangan. must’e davrida odamlar yog’ochni-yog’ochga ishqalash yo’li bilan sun’iy olov hosil qilgan. xatto qirish yoki tarashlash tufayli yog’och qipig’ini hosil qilishgan, qipik ishqalanish tufayli qizib, tutagan. uning ustiga tez o’t oladigan yog’och qovuqlari tashlanib, puflash orqali yondirilgan. ammo olov hosil qilishning qadimgi usuli katta bardoshni va ko’nikmani talab etgan. olov hosil qilish mahoratini hamma ham birday egallay olmagan. hatto o’z zamonidagi ibtidoiy qabilalar ham kerak bo’lganida har safar olov hosil qilishdan ko’ra uni saqlab turishni afzalroq ko’rganlar. olov hosil qilishning boshqa usullari (parmalash, chaqmoq toshdan o’t chiqarish va h.k.) ancha keyingi zamonlarga xos usullardir. must’e davridan ko’pgina gulxan qoldiqlari shu kungacha saqlanib qolgan, bu qoldiqlar o’sha zamonlarda olovdan keng foydalanilganini ko’rsatadi. olov odamlarni sovuqdan himoya qilish bilan birga ularni er yuzida keng o’rnashuviga imkon bergan olov odamlarning ovqatni qovurib va pishirib iste’mol qilishlariga imkoniyat tug’dirgan, …
5 / 5
udlarida must’e yodgorliklari mavjud. o’rta tosh asri-must’e davri arxeologik yodgorliklari o’zbekiston hududida ham mavjud bo’lib, bu davrda yashagan ajdodlarimiz antropogenez shajarasida neandertal odami nomi bilan ma’lumdir. o’zbekistonda must’e davri yodgorliklariga teshiktosh, obiraxmat, xo’jakent, amir temur g’ori, qizilqum, zirabuloq...kabi joy makonlarini kiritish mumkin. o’zbekistonda topilgan must’e davri yodgorliklari ichida teshiktosh g’ori alohida ahamiyatga ega. teshiktosh g’ori 1938 yilda a.okladnikov tomonidan o’rganilgan. teshiktosh g’oridan 9 yashar bolaning mozori - qabri topilgan. bola skleti chuqurcha qazib unga chalqanchasiga yotqizilgan. qabrning atrofi hayvon shoxlari (6 juft) bilan o’ralgan. gorda qalin kul qatlami mavjud bo’lib, uning orasidan turli hayvon suyaklari topilgan. gorda neandertal odamlari yashagan bo’lib, ularning asosiy mashg’uloti ovchilik bo’lgan. obiraxmat g’or makoni toshkentdan 100 km uzoqlikd, paltov soyining yuqori qismida joylashgan. gor yoysimon shaklda bo’lib, eni 20 metr kenglikda. undan 10 m qalinlikda 21 ta madaniy qatlam topiladi. madaniy qatlamlardan ohak toshli chaqmoqtoshdan yasalgan mehnat qurollari, nukleuslar, parrakchalar, qirg’ichlar... topilgan. 30 mingdan ortiq …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’rta paleolit ( must’e davri madaniyati )"

1403152014_43532.doc www.arxiv.uz o’rta paleolit ( must’e davri madaniyati ) r e j a: 1. must’e davrining boshlanishi. 2. olovning kashf etilishi va uning ahamiyati. 3. must’e davri yodgorliklari va ularni o’rganilishi. 4. dastlabki diniy tasavvurlar. must’e davri–asheldan keyingi, xronologik jihatdan muzlikning riss bosqichiga muvofiq keladigan davrdir. bu bosqich bir necha 10 ming yillar davom etgan bo’lib, taxminan 40 ming yillar burun tugagan va u frantsiyadagi must’e g’or-makoni nomi bilan atalgan. must’e madaniyati–neandertal odamlar hayoti, faoliyati, maishiy munosabatlarining aks etishidir. bu davrda neandertallar keng territoriyaga yoyilgan, tabiat bilan ilk paleolit odamlariga nisbatan faolroq munosabatga kirishgan. tabiiy sharoit sovub, evropa, osiyo, ame...

This file contains 5 pages in DOC format (58.0 KB). To download "o’rta paleolit ( must’e davri madaniyati )", click the Telegram button on the left.

Tags: o’rta paleolit ( must’e davri m… DOC 5 pages Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
must’e davri yodgorliklari — PPT PPT
must’e davri yodgorliklari
22 pages 7.7 MB
o’rta asrlar davri madaniyati — PPTX PPTX
o’rta asrlar davri madaniyati
21 pages 1.5 MB
o’rta asrlar davri madaniyati — PPTX PPTX
o’rta asrlar davri madaniyati
32 pages 6.0 MB
o’rta asrlar davri madaniyati — PPTX PPTX
o’rta asrlar davri madaniyati
30 pages 1.6 MB
o’rta asrlar davri madaniyati — PPTX PPTX
o’rta asrlar davri madaniyati
27 pages 3.1 MB
o’rta asrlar davri madaniyati — PPTX PPTX
o’rta asrlar davri madaniyati
71 pages 9.3 MB
o’rta asrlar davri madaniyati — DOCX DOCX
o’rta asrlar davri madaniyati
39 pages 81.9 KB
paleolit davri — PPT PPT
paleolit davri
12 pages 700.5 KB
o’rta osiyo arxeologiyasi paleolit davri arxeologiyasi. — PPTX PPTX
o’rta osiyo arxeologiyasi paleolit davri arxeologiyasi.
20 pages 415.2 KB
paleolit davri arxeologiyasi — PPT PPT
paleolit davri arxeologiyasi
24 pages 300.0 KB
paleolit davri arxeologiyasi — PPTX PPTX
paleolit davri arxeologiyasi
25 pages 89.4 KB
paleolit davri tarixi — DOCX DOCX
paleolit davri tarixi
12 pages 54.0 KB