хоразмшох маъмун-ii томонидан маъмун академиясини ташкил килиниши

DOC 49,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1403254393_43994.doc www.arxiv.uz хоразмшох маъмун - ii томонидан “маъмун" академиясини ташкил килиниши режа : 1. хоразмда академиянинг ташкил этилиши. 2. абу райхон берунийнинг фан тараккиётидаги урни. 3. улугбекнинг самарканддаги илмий мактаби - академияси. 4. расадхонага асос солиниши. "ал-маъмун ii" академияси хоразмда очилган булиб, у ерда хам жуд катта илмий меросга айланган ишлар олиб борилган. лекин бу академия чингизхон боскинида яксон этилди. лекин бу академияларда олиб борилган ишлар хозирга кадар турли макбаларда тилга олинади, бизга улмас мерос булиб кколганидан далолат беради. абурайхон беруний (абурайхон мухаммад ибн ахмад беруний) - (3.ix.973-11.xii.1048) - узбек халкининг буюк мутафаккир олими, энциклопедист, шаркда узининг астрономия, математика, география, химия, физика, минерология, тарих ва адабиёт каби фанларга кушган хиссаси билан машхур булган олим. у кадимги хоразмнинг пойтахти кот (киёт) шахри якинида тугилган. киёт - хозирги коракалпогистон ассрнинг беруний (шобоз) шахри хисобланади. беруний 0 олимнинг ттахауллуси булиб, беруний форсча "берун" ("ташкари") сузидан келиб чиккан. беруний сузи шахар ташкарисида яшовчи ёки …
2
омияга доир асарларини яратиш билан каноатлан-май, яна гелиоцентрик назарияни кувватлади хам, эклиптиканинг огма-лигини аниклаб, уни бир йилда 52 секундга камайишини (хозирги маълумотларга кура 47 сек.) аникланганда телескоп ишлатмаган эди, чунки унинг даврида хали телескоп ихтиро килинмаган эди, у квадрат, астролябияга ухшаш бир неча хил астрономик асбобларни ясаб, улар учун махсус методик кулланмалар хам ёзди, ер айланасини 40000 км га тенг дею топди. беруний минерология сохасида хам фанга анча диккатга сазовор хисса кушди : унинг "жавохирларни билишга оид маълумотлар туплами" номли асари бунга мисол була олади, бу асар 1048 йилда нашрдан чиккан, у икки кисмдан иборат : биринчи кисм 36 бобга булинган ва у кимматбахо тошларга багишланган; иккинчи кисми 12 бобга булинган булиб , металларга багишлангандир. беруний узининг физика сохасидаги ишларини физиканинг механи-ка, акустика, иссиклик, ёруглик, электрва магнетизм масалаларига багишланган эди. материя, улчов бирликлари, тезлик, чизикли ва бурчак тезлик, огирлик, солиштирма огирлик, туташ идишлар, водопровод, булоклар, фонтан, артезиан кудуклари, бушлик, атмосфера …
3
, сочга ухшаш енгил нарсаларни узига торта олиш хоссасини ифодалайди. берунийнинг физика сохасида олиб борган ишлари материя, хара-кат, ернинг тортиши, огирлик ва зичлик, жисмларнинг эркин тушиши ма-салалари, туташ идишлар, фонтанларнинг отилиш сабаблари, оддий механизмлар, конвекция, иссикликдан кенгайиш, ёругликнинг таркалиш тезлиги, синиши, линзалар ясаш ва уларнинг фокусларини аниклашга доир мулохазалар, ой ва куёш тутилиши: куёш нурларининг рангларга ажралиши, кахрабо терминини фанга киритиш сингари масалалар билан шугулланибгина колмай, ёруглик энергиясининг иссиклик энергиясига, магнит майдон энергиясининг механик энергияга, механик энергиянинг электр энергиясига ва аксинча, электр энергиясининг механик энергияга айланиши хакида юритилган мулохазалари ва утказган тажрибалари уз замонаси фанининг тараккиёти мазмунига хос белгилардан эканлиги берунийнинг олим сифатида буюк сиймо эканлигига далилдир. улугбек мухаммад тарагай (1397-14449) - машхур узбек астроно-ми ва математиги. амир темурнинг набираси. у 1409 йилда самарканд хокими булган, отаси шохрухнинг вафоти (1447) дан сунг темурийлар авлодининг бошлиги булди. у отасининг кутубхонасида узининг мустакил фанни урганиш ишини давом эттириб, поэзия, тарих, айникса, астрономия …
4
онини берадиган, бир йил давомида кечадиган астрономик процес-сларни ифодалайдиган каталог эди. улугбекнинг энг йирик илмий тадкикотлари унинг "астрономик жадвал" номли асарида баён килинган. бу асар кириш (назарий кисм) ва турт булимдан иборат булиб, биринчи булимда уйгурлар, хитойлар, эронлар ва юнонлар томонидан кабул килинган календарь баён этилади ва эра , йил, ой ва шунга ухшашларнинг маъноси тушунтирилади, турли хил календарларнинг узаро муносабатини ифодаловчи катталиклар берилади, иккинчи булимда тадбикий астрономия масалалари баён этилган. учинчи булим 13 кисмдан иборат иборат булиб, унда плане-талар назарияси берилган, туртинчи булим астрология масалаларига багишланган. унинг бу китоби лондонда уч марта (1650, 1652, 1665), парижда (1853), америкада (1917) нашр этилиб, улугбекнинг дунё фани олдидаги хизматлари аён булди. улугбек расадхонасида анча кулай, уз замонасининг ажойиб астрономия асбоблари мавжуд эди : масалан :квадрат, бу квадрат (секстантнинг диаметрли 50 метргача боради ёки аникроги 48 метр. маълумки, астрономияда ер экваторининг эклиптика текислигига ер экваторининг эклиптика текислигига (ер орбитаси текислигига) огиш бурчагини аниклашга …
5
хоразмшох маъмун-ii томонидан маъмун академиясини ташкил килиниши - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "хоразмшох маъмун-ii томонидан маъмун академиясини ташкил килиниши"

1403254393_43994.doc www.arxiv.uz хоразмшох маъмун - ii томонидан “маъмун" академиясини ташкил килиниши режа : 1. хоразмда академиянинг ташкил этилиши. 2. абу райхон берунийнинг фан тараккиётидаги урни. 3. улугбекнинг самарканддаги илмий мактаби - академияси. 4. расадхонага асос солиниши. "ал-маъмун ii" академияси хоразмда очилган булиб, у ерда хам жуд катта илмий меросга айланган ишлар олиб борилган. лекин бу академия чингизхон боскинида яксон этилди. лекин бу академияларда олиб борилган ишлар хозирга кадар турли макбаларда тилга олинади, бизга улмас мерос булиб кколганидан далолат беради. абурайхон беруний (абурайхон мухаммад ибн ахмад беруний) - (3.ix.973-11.xii.1048) - узбек халкининг буюк мутафаккир олими, энциклопедист, шаркда узининг астрономия, математика, география, химия, физика,...

Формат DOC, 49,0 КБ. Чтобы скачать "хоразмшох маъмун-ii томонидан маъмун академиясини ташкил килиниши", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: хоразмшох маъмун-ii томонидан м… DOC Бесплатная загрузка Telegram