amir temur va temuriylar davri yozma manbalarida

DOC 49.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403170782_43669.doc www.arxiv.uz amir temur va temuriylar davri yozma manbalarida reja: 1. kirish 2. amir temur va temuriylar davri yozma manbalarida 2. nasaf va kesh taraqqiyoti. xii asrda naxshab (yoki nasaf) oârtacha kattalikdagi shahar, vohadagi ikkinchi mashhur joy - kesh esa, unga nisbatan kichik shaharcha boâlgan. zero, oâsha davrda yashagan marvlik olim va sayyoh abu saâd abdulkarim ibn muhammad as-samâoniy (1113-1167 yillar) â«kitob al-ansobâ» asarida nasaf shahri keshga qaraganda kattaroqligini, unda 3 mahalla, 4 koâcha, 2 masjid, 1 rabot, 1 minora boâlganligini yozadi (1, s. 100-109). xiii asrda moâgâullar movarounnahrga bostirib kirib, oâlkadagi yirik shaharlar qatori naxshab (nasaf) shahrini ham xarob qildilar va u yirik shahar maqomida qayta tiklanmadi (hozirgi vaqtda, uning oârni shulluktepa deb ataladi). moâgâullar hukmronligi davrida movarounnahr chigâatoy ulusi tarkibiga kiritildi va xiii asrning ikkinchi yarmidan boshlab, uning ulusdagi siyosiy mavqei kuchayib bordi. xiv asr birinchi-choragida esa, chigâatoy ulusining xoni kepekxon (1318-1325) movarounnahrda, aniqrogâi qadimiy naxshabdan taxminan 8 …

umlashtirilsa, â«qarshiâ» turkiy toponim ekanligi aniq boâladi. qarshi shahrining bunyod etilish yiliga kelsak, temuriylar davri yozma manbalari maâlumotlariga koâra, u kepekxon saltanatida, yaâni 1318-1325 yillar oraligâida qurilgan; biroq qaysi yilda qurilish boshlangani nomaâlum. xiv asrning boshlarida, aniqrogâi kepekxon hukmronligi zamonida, undan soâng tarmashirinxon (vafoti 1328 yil) saltanatida qarshi chigâatoy ulusining siyosiy-maâmuriy markazi boâlgan. mashhur arab sayyohi ibn battuta (1304-1369 yillar) ham tarmashirinxon huzuriga ana shu qarshi shahriga kelgan; oâz sayyohatnomasida u, jumladan, shunday yozadi: "soângra biz buxorodan chiqib ulugâ xudojoây sulton alouddin tarmashirin qarorgohi tomon yoâl oldik... naxshab mavzeidan oâtib bordik. naxshab bogâlar va ariqlar ila qurshalgan moâjaz shahardir. biz uning amirining shahardan tashqaridagi uyiga qoândik... men naxshabda qoldim. (ertasi yoâlga otlanib), kun botarda biz ismi-sharifi tilga olingan sultonning oârdasiga yetib keldik... bozorga yaqin joyda toâxtadik... sulton shikor (ov)da ekan. men sultonning noibi amir toq-bugâo bilan uchrashdim, u meni oâz masjidiga yaqin bir yerda joylashtirib, menga xobgoh berdi. bu ... …

r qazagâan hokimiyat uchun kurashib qozon sultonxonni oâldiradi va taxtni egallaydi; uning davrida (1346-1357) poytaxt soli-saroyda edi. â«amir qazagâan qish chogâi soli-saroyda yashardi, bahorda qoranavar gulzoriga qoânardi, yozda va kuzda esa munkda yashamoq bayrogâini tikardiâ»,-de6 yozadi. sharofiddin ali yazdiy (2, 94a varaq). amir qazagâan zamonida poytaxt soli-saroyga koâchirilib, bu ikkala shaharning siyosiy mavqei va istehkom qobiliyati ancha pasaydi; boz ustiga, ana shu davrda movarounnahrda hukm surgan feodal tarqoqlik ham, xoâjalik rivojiga, ayniqsa shaharlar ravnaqiga salbiy taâsir koârsatdi. amir qazagâanni 1357 yili ov chogâida kuyovi qutlugâ temur halok etadi va uning oârniga taxtga oâtirgan oâgâli amirzoda abdulloh samarqand shahrini oâziga poytaxt qiladi, chunki u otasi hayotligida shu shaharning hokimi boâlgan va bu joy unga yoqib qolgan edi (2, 94 b varaq). bu davrda qarshi viloyat mavqeidagi shahar sanalgan va unda amir temurning amakisi hoji barlos hokim edi. tugâluq temurxon 1360 yili movarounnahrni egallaganda, hoji barlos xurosonga qochadi. amir temur uni kuzatib …

zrat (sohibqiron) oâsha yerda toâxtamoqni ixtiyor etdi va qarshi hisorini tiklamoqqa farmon berdi. kundan-kun ortib borayotgan davlat ulugâvorligi tufayli oâsha qishning oâzidayoq (bu qurilish) nihoyasiga yetdiâ» (2, 114 a varaq). bu qoârgâon haqida sharofiddin ali yazdiy â«zafarnomaâ»sida 767(1365-1366) yili sohibqiron katta harbiy mahorat bilan amir husayn qoâshinlari ustidan gâolib kelib, qarshi shahrini egallagani voqealari bayonida ham baâzi tafsilotlar berilgan. qoâyida ushbu yurish tarixini bir muncha qisqartirib bayon qildik (2,118b-121b varaqlar; 6,135-146 betlar): â«sohibqironning qarshi tomon yurishi haqida soâzâ». hazrat sohibqiron saodat va iqbol ila otlanib, mubashshir bilan abdullohni oâziga mulozim qilib oldi va koâzni olguvchi yashindek qarshiga ot surdi. (yetib kelgach), qalâa xandaqi(7) oldiga tushdi, xandaqda suv koâp edi. .otlarni mubashshirga topshirib, oâzi esa, xandaq ustiga qurilgan va undan qalâaga suv oqib kiradigan tarnovning novidan tizza boâyi keladigan suvga kirdi va kichkina suvda xuddi dengiz kabi borib, xokrezga(8) koâtarildi. abdulloh ham tezda orqadan yetib borib, olam yagonasining ikkinchisi boâldi. ular …

yga koâra qoârgâon xokreziga chiqib olgan botirlar, (sohibqiron ilgariroq) abdullohga koârsatgan joyga narvonlarni qoâyib, boru ustiga koâtarildilar va qilichlarni yalangâochlab darvoza tomon yugurdilar. u yerga yetib kelganlarida, soqchilarni maâshuqaning koâzidek mast va oshiqning dilidek xarob ahvolda topdilar. ulardan tigâni darigâ tutmadilar va birortasini tirik qoldirmadilar. darvesh-bukka darvoza qulfini bolta bilan sindirdi va (shu payt) hazrat sohibqiron farmoni bilan burgâu( 10) chaldilar. oâsha ondayoq sipoh bilan qalâaga yopirilib kirdilar va olomon baqiriq-chaqiriqlar qilib ul qoârgâonni larzaga keltirdilar. qarshi aholisi karnay-surnay (ovozi)dan koâzidan uyqu oâchib, boshini hayrat tutuni qopladi va oâlkani zabt aylaguvchi sohibqironning tadbir oâqi zafar nishoniga tegdi. gâolib lashkar qalâani egallash bilan mashgâul boâlib, amir musoning xotini, farzandi va qoâl ostidagilarini qoâlga oldilar; erkaklarni choh va zindonga qamadilar. hazrat sohibqiron amir musoning oâgâli yoshi kichik muhammadbek uchun, keyinroq u bilan qarindoshlik barpo boâlishi sharofati tufayli, sezdirmay qochishga imkon yaratsinlar, deb buyurdi va otasi oldiga yetib borsa, uning lashkari qoârquv-vahimadan toâzib …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "amir temur va temuriylar davri yozma manbalarida"

1403170782_43669.doc www.arxiv.uz amir temur va temuriylar davri yozma manbalarida reja: 1. kirish 2. amir temur va temuriylar davri yozma manbalarida 2. nasaf va kesh taraqqiyoti. xii asrda naxshab (yoki nasaf) oârtacha kattalikdagi shahar, vohadagi ikkinchi mashhur joy - kesh esa, unga nisbatan kichik shaharcha boâlgan. zero, oâsha davrda yashagan marvlik olim va sayyoh abu saâd abdulkarim ibn muhammad as-samâoniy (1113-1167 yillar) â«kitob al-ansobâ» asarida nasaf shahri keshga qaraganda kattaroqligini, unda 3 mahalla, 4 koâcha, 2 masjid, 1 rabot, 1 minora boâlganligini yozadi (1, s. 100-109). xiii asrda moâgâullar movarounnahrga bostirib kirib, oâlkadagi yirik shaharlar qatori naxshab (nasaf) shahrini ham xarob qildilar va u yirik shahar maqomida qayta tiklanmadi (h...

DOC format, 49.0 KB. To download "amir temur va temuriylar davri yozma manbalarida", click the Telegram button on the left.

Tags: amir temur va temuriylar davri … DOC Free download Telegram