puni urushlari

DOC 58,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1353496203_40043.doc : пуни урушлари www.arxiv.uz reja: 1. urushning sabablari. 2. birinchi puni urushi. 3. ikkinchi puni urushi. 4.rimning sharqiy o`rta yer dengizidagi istilolari. apennin yarim orolida tashkil topgan rim davlati miloddan avvalgi iii asr o`rtalarigacha butun italiyani istilo qilib, o`rta yer dengizi bo`ylarini ham o`ziga qaratib olish uchun yangi harakatlar boshladi. biroq bu zamonda o`rta yer dengizining g`arbiy qismida boshqa bir quldorlik davlati – karfagen hukmronlik qilar edi. karfagen afrikaning shimoliy sohillari, malta, sardiniya, korsika, balear orollari, sitsiliyaning g`arbiy qismini o`z ichiga olgan qadimiy quldorlik davlati edi. karfagen bu quldorlik davlatining markaziy shahri bo`lgan. bu shahar katta va o`ziga xos bo`lib, shimoliy afrika sohilidagi kichik yarim orolda joylashgan. u finikiyaning koloniyasi bo`lib, finikiyaliklar uni kar. xadashiy –«yangi shahar» der edilar. shahar geografik jihatdan g`oyat qulay yerda joylashgan. miloddan avvalgi ix asrda finikiyaning tir shahri bu yerda o`z koloniyasini tashkil etgan bo`lib, v asr o`rtalarida karfagen katta bir davlatning markaziga aylangan. …

tsiliya va boshqa joylarda o`z mavqelarini mustahkamlashni talab qilganlar. bu hol karfagen va rim respublikasi o`rtasida o`rta yer dengizida hukmronlikni qo`lga kiritish uchun kurash boshlanishiga olib kelgan. rimliklar karfagenni puni deb atar edilar. shuning uchun bu urushlar puni urushlari deb nom olgan. birinchi puni urushi rim bilan karfagenning sitsiliya oroli uchun olib borgan kurashidan boshlangan. sitsiliya orolining kichik sharqiy qismi sirakuza podsholigiga qarar, katta g`arbiy qismi esa karfagen ixtiyorida edi. sirakuza shohi vafot etgach, uning xizmatida bo`lgan kampaniyalik yollanma askarlarning sitsiliyaning shimoli-sharqiy burchagida joylashgan messanani bosib olishlari urushning boshlanishiga bahona bo`lgan. sirakuzaning yangi hukmdori giyeron ii messanani qamal qilib, kampaniyalik yollanma qo`shinlarga qarshi chiqqan. yollanma qo`shinlarning bir qismi karfagenga bir qismi rimga yordam so`rab murojaat qilganlar. rimliklar yollanma qo`shinga yordamga kelib, karfagenga urush e`lon qiladilar. rim-karfagen urushi miloddan avvalgi 264-241 yillarda bo`lib o`tadi. har ikki tomon ham dengizda, ham quruqlikda urush olib boradi. rim qo`shinlari sitsiliyaga tushib tez orada messanani …

ilar. rim qo`shinlarining bir qismi behisob o`lja va asirlarni olib rimga qaytadi. ammo ular qaytishda dengiz dovuliga uchrab butunlay halok bo`ladilar. 255 yilda karfagenning yollanma qo`shinlari karfagenda qolgan rimlik qo`shanlarni tor-mor etadilar. rim sarkardasi asir tushib, asirlikda vafot etadi. urush harakatlari yana sitsiliyaga ko`chadi. karfagen qo`shiniga gamilkar barka lashkarboshi bo`lgach, karfagen qo`shinlari sitsiliyaning ko`p joylarini qaytadan ishg`ol qiladi. rimliklar yangidan flot tuzib, egata oroli yonidagi jangda karfagen flotini qattiq mag`lubiyatga uchratadi. miloddan avvalgi 241 yilda birinchi puni urushi sulh shartnomasi bilan yakunlanadi. sulhga ko`ra karfagen rimga katta tovon to`lab, sitsiliyadagi o`z mulklarini ham rim hokimiyatiga topshiradi. birinchi puni urushidan keyin karfagenda ahvol og`irlashgan. iqtisodiy qiyinchilik yollanma qo`shin, liviya qishloq ahli va qullarning borlashib qo`zg`olon ko`tarishlariga olib keladi. gamilkar barka boshliq qo`shin qo`zg`olonni bostirib, qo`zg`olonchilarni qirib tashlaydi. rimliklar karfagenning zaifligidan foydalanib, miloddan avvalgi 238 yilda sardiniya va korsika orollarini bosib olganlar. karfagenliklar rimga qarshi yangidan kurashga tayyorlanish uchun iberiyani tanlaganlar. miloddan …

ari ham tan berganlar. qadimgi rim tarixchilaridan biri: «gannibal xavf-xatarga tashlaganda qanchalik jasur bo`lsa, shu xavf-xatar ostida qolganda shunchalik ehtiyotkorlik bilan ish ko`rar edi. u mehnat qilganda a`zoyi badani sira charchash bilmas va aslo ruhi tushmas edi. u jazirama issiqqa ham, sovuqqa ham bardosh berardi. u yumshoq o`rinda yotmasdi, harbiy chakmonga o`ralib olib, qorovullikda turgan jangchilar orasida uxlardi. u birinchi bo`lib jangga otilar va jangdan maydonidan eng keyin chiqar edi. jangchilar gannibal boshchiligida o`z kuchlarga shunchalik qattiq ishonganlarki va shunchalik mard bo`lganlarki, boshqa hech bir kishi boshchiligida bunday bo`lmas edi», - deb yozgandi. rim bilan karfagen o`rtasidagi ikkinchi puni urushi miloddan avvalgi 218–201 yillarda bo`lib o`tadi. karfagen qo`shinlarining yangi sarkardasi gannibal miloddan avvalgi 219 yili rim bilan ittifoqda bo`lgan iberiyaning sagnut shahrini qilib, uni tor-mor keltirgan, shahar aholisini qo`l qilib sotib yuborgan. bundan norozi bo`lgan rim yangi karfagenga elchilar yuborib, gannibalni rim qo`liga topshirishni talab qiladi. miloddan avvalgi 218 yilning …

inlarini navbatma-navbat tor-mor qilib, janub tomon qo`shin tortadi. miloddan avvalgi 217 yilda rimliklar etruriyadagi arritsiy shahri yonida gannibalning yo`lini to`sganlar. lekin gannibal qo`shinlari rimliklar kutmagan botqoqlikdan kun davomida kechib o`tib, ularning orqa tomonida paydo bo`lganlar. kechib o`tish vaqtida gannibal ko`zidan ajralagan, u minib yurgan yagona fil ham halok bo`lgan. gannibal qo`shinlari rim qo`shinlariga orqa tomonidan hujum qilib, traziman ko`li yonida rim qo`shinlarining ko`p qismini qirib tashlaganlar. miloddan avvalgi 216 yilda gannibal rimliklarning ayrim hujumlarini qaytarib, rimni chetlab o`tib, janubiy italiyaga yo`l olgan. chunki gannibal u yerda janubiy italiya aholisidan va karfagenda madad olishi mumkin edi. u o`tish davrida rimliklarning ko`plab qishloqlarini vayron qilgan. gannibal rimga dushman, tobe qabilalarni o`ziga og`dirib olishni ko`zda tutib, ularni o`ldirmaslik haqida buyruq beradi. miloddan avvalgi 216 yili gannibal qo`shinlari italiya janubidagi kanna qishlog`iga kirib kelganida uning 40 ming piyoda jangchisi va 10 mingga yaqin otliq askarlari bor edi. rim qo`shinida esa 80 ming piyoda va …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "puni urushlari"

1353496203_40043.doc : пуни урушлари www.arxiv.uz reja: 1. urushning sabablari. 2. birinchi puni urushi. 3. ikkinchi puni urushi. 4.rimning sharqiy o`rta yer dengizidagi istilolari. apennin yarim orolida tashkil topgan rim davlati miloddan avvalgi iii asr o`rtalarigacha butun italiyani istilo qilib, o`rta yer dengizi bo`ylarini ham o`ziga qaratib olish uchun yangi harakatlar boshladi. biroq bu zamonda o`rta yer dengizining g`arbiy qismida boshqa bir quldorlik davlati – karfagen hukmronlik qilar edi. karfagen afrikaning shimoliy sohillari, malta, sardiniya, korsika, balear orollari, sitsiliyaning g`arbiy qismini o`z ichiga olgan qadimiy quldorlik davlati edi. karfagen bu quldorlik davlatining markaziy shahri bo`lgan. bu shahar katta va o`ziga xos bo`lib, shimoliy afrika sohilidagi kichik ya...

Формат DOC, 58,0 КБ. Чтобы скачать "puni urushlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: puni urushlari DOC Бесплатная загрузка Telegram