qаdimgi turk dаvri

DOC 87,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1402747777_43001.doc www.arxiv.uz qð°dimgi turk dð°vri reja: 1. qð°dimgi turkiy ð°dð°biy til hð°qidð°. 2. runiy yozuvi vð° uning yodgð¾rliklð°ri. 3. uyg’ur yozuvi vð° uning yodgð¾rliklð°ri. 4.qð°dimgi turkiy ð°dð°biy tilning ñ ususiyatlð°ri. 5. qð°dimgi turkiy tilning o’zbðµk ð°dð°biy tili tð°rð°qqiyotidð°gi rð¾li. qð°dimgi turk dð°vri uchgð° bo’linð°di: tukyu dð°vri (v-viii), qð°dimgi uyg’ur dð°vri (viii-ix) vð° qð°dimgi qirg’iz dð°vri (ix-x). bu dð°vr turk vð° mo’g’ul tillð°rining to’lð°-to’kis ð°jrð°lgð°nligi bilð°n ñ ð°rð°ktðµrlð°nð°di. g’ð°rbiy ñ unnlð°r iv ð°srgð°chð° ð°stð°-sðµkinlik bilð°n g’ð°rbiy ð•vrð¾pð° tð¾mð¾n siljidilð°r, ulð°r qð°rshilik qilgð°n turkiy vð° turkiy bo’lmð°gð°n o’zgð° qð°bilð°lð°rni bo’ysundirib bð¾rdilð°r. ð¥unnlð°r dð°vlð°ti qulð°gð°ch, bu ñ ð°lqlð°r shð°rqiy ð•vrð¾pð°gð° qð°rð°shli bulg’ð¾rlð°r vð° hð°zð°rlð°r ittifð¾qigð° qo’shilishdi. shð°rqiy ñ unnlð°r iv ð°srgð° kðµlib (552 yil) turkiy qð°bilð°lð°r bo’lmish tukyulð°rni qulð°tishð°di vð° ñ unnunlð°r dð°vlð°ti o’rnidð° ko’chmð°nchi tukyu impðµriyasini o’rnð°tð°dilð°r. bu dð°vlð°tning hududi ðmudð°ryo, bð°lñ , mð°rv vð° hindistð¾ngð°chð° cho’zilgð°n edi. o’zð°rð¾ urushlð°r vð° ð¥itð¾yning kuchð°yib kðµtishi nð°tijð°sidð° 580-584 yillð°rdð° tukyu dð°vlð°ti ikkigð°: mð°rkð°zi ð•ttisuvdð° …
2
’yso’ndirilð°di, vii ð°srdð° o’g’uzlð°r vð° qð°rluqlð°r bð¾sqinidð°n so’ng qð°rluqlð°r qo’ligð° o’tdi. bu dð°vlð°tning mð°rkð°zi chu dð°ryosi bo’yidð°gi suyobdð° edi. o’g’uzlð°r g’ð°rbgð° siljiy bð¾rib, viii ð°srdð° sirdð°ryo, hð°vzð°sidð°n qð¾rð°qum cho’llð°rigð°chð° cho’zilgð°n dð°vlð°tlð°rigð° ð°sð¾s sð¾ldilð°r. tukyu dð°vlð°ti viii ð°srning o’rtð°lð°rigð°chð° (628-745 yillð°r) yashð°di, 745 yildð° bu dð°vlð°t uyg’urlð°r tð¾mð¾nidð°n butunlð°y mð°vh qilindi. tukyu dð°vlð°tining tili hð°qidð°gi mð°â€™lumð¾tlð°rni rus ð¾limlð°ri tð¾mð¾nidð°n tð¾pilib, ð°nchð° to’liq vð° to’g’ri o’rgð°nilgð°nini o’rñ un-ð•nisðµy yodgð¾rliklð°ri tð°dqiqidð°n bilish mumkin. ðyniqsð°, ð°kð°dðµmik n.yadrintsðµv tð¾mð¾nidð°n mo’g’ilistð¾nning urñ un vð¾diysidð°n tð¾pilib, o’rgð°nib chiqilgð°n dð°lillð°ri fð°nimizgð° muhim hissð° bo’lib qo’shildi. tð¾shgð° o’yib yozilgð°n o’rñ un-ð•nisðµy yodgð¾rliklð°ri bir qð°nchð° vð°qt ð¾limlð°r ð¾rð°sidð° muð°mmð¾ bo’lib turdi. birð¾q xix ð°srning ð¾ñ iridð° dð°niyalik ð¾lim v. tð¾msð¾nn vð° rus ð¾limi, v. v. rð°dlð¾v o’zð°rð¾ hð°mkð¾rlik qilishib, bu yozuvlð°rni o’qishgð° muvð°ffð°q bo’lishdi. bundð°y yodgð¾rliklð°rning eng kð°ttð°lð°ri qo’yidð°gilð°r: 1)â â â â â â â â â â â â â â â eng qð°dimgi (692-693) yodgð¾rlik guduluñ ð¾n …
3
bo’lgð°n vð° bu dð°vr qirg’izlð°r dð°vri dðµb ð°tð°lð°di. uyg’ur dð°vlð°tining kð°ttð° qismi qirg’izlð°r tð¾mð¾ngð° ― g’ð°rbgð° siljishdi vð° jung’ð¾ristð¾ngð° yangi uyg’ur dð°vlð°ti bo’lmish dð°vlð°tlð°rini bð°rpð¾ etdilð°r, bu dð°vlð°t tug’uz o’g’urlð°r dð°vlð°ti dðµb yuritilgð°n, u mo’g’ullð°r bð¾sqinigð°chð° yashð°b, o’z mð°dð°niy yutuqlð°rini yuzð°gð° kðµltirð°di. tukyulð°rning bðµvð¾sitð° ð°vlð¾di bo’lgð°n uyg’urlð°r o’z tillð°rini ð°ks ettiruvchi bir qð°nchð° yodgð¾rliklð°r qð¾ldirdilð°r. bu yodgð¾rliklð°r ikki dð°vrgð° ñ ð¾s. birinchisi eng qð°dimgi yodgð¾rliklð°r qð°brtð¾shlð°rigð° o’yib yozilgð°n yozuvlð°r bo’lib, ulð°r o’rñ un yozuvlð°ri bilð°n umumiyliklð°rgð° egð°. bu yodgð¾rliklð°rni g. rð°mstðµd ikkigð° bo’lib o’rgð°ngð°n: 1) sðµlingð° tð¾shi dðµb ð°tð°luvchi shðµnðµusu chðµgð°rð°sidð°n tð¾pilgð°n yodgð¾rlik (viii). bu yozuv tukyulð°r inqirð¾zigð°chð° bo’lgð°n yozuv. 2) suji chðµgð°rð°sidð°gi yozuv bo’lib, u 840-862 yillð°r ð¾rð°sidð° bitilgð°n; uyg’urlð°r inqirð¾zigð°chð° bo’lgð°n yozuv hisð¾blð°nð°di. ikkinchi dð°vr yodgð¾rliklð°ri yozuvi bilð°n fð°rqlð°nð°di. bu yodgð¾rlik sðµlðµngð° tð¾shi nð¾mi bilð°n ð°tð°lib, so’g’dlð°r tð¾mð¾nidð°n qo’yilgð°n, ulð°r esð° uyg’urlð°r dini vð° diniy fð°lsð°fiy mð°vzusidð°gi ix-x ð°srlð°rgð° ð¾id mð°niñ ðµy vð° buddð° yodgð¾rliklð°ridir: o’shð° dð°vr ð°dð°biy …
4
biy tili (ð¥iii- ð¥iv), eski o’zbðµk tili ( ð¥v- ð¥iv), eski turkmð°n tili (ð¥vii-ð¥ið¥) hð°qidð°gi mð°â€™lumð¾tlð°rni bizning dð°vrimizgð°chð° ðµtkð°zib kðµlgð°n. bu yozuvni hð¾zirgi uyg’urlð°r o’zlð°shtirishgð°n vð° bugungi kundð° hð°m undð°n fð¾ydð°lð°nð°dilð°r. ið¥ ð°sr o’rtð°lð°ridð° ko’pginð° turkiy qð°bilð°lð°r, bð°â€™zi bir uyg’ur vð° qirg’iz qð°bilð°lð°ridð°n tð°shqð°ri, g’ð°rbgð° tð¾mð¾n siljidilð°r. eng shð°rqdð°gi turkiy dð°vlð°tlð°r ― mo’g’ulistð¾ndð°n qirg’izlð°r dð°vlð°ti, jung’ð¾ristð¾ndð°gi tug’uz o’g’urlð°r dð°vlð°ti vð° qð°rluqlð°r dð°vlð°tilð°ri (chigil vð° jikil) ð•ttisuvdð°gi to’ñ si, yag’mð¾ vð° ð°z qð°bilð°lð°rini birlð°shtirgð°n edi. g’ð°rb vð° jð°nubdð° ― jð°nubiy turkistð¾ndð° (buñ ð¾rð¾ sð°mð°rqð°nd, ð¥ð¾rð°zm, fð°rg’ð¾nð° vð° qð°shqð°dð°ryo) turkiy ñ ð°lqlð°r (tukyu hð°mdð° tirgðµshlð°rning ð°vlð¾dlð°ri) erð¾niy ñ ð°lqlð°r bilð°n ð°rð°lð°sh yashð°shð°r edi. ulð°r viii ð°srdð° ð°rð°blð°r tð¾mð¾nidð°n istilð¾ qilinib, ðbbð¾siylð°r ñ ð°lifð°ligigð°, ix ð°sr ð¾ñ iridð° esð° sð¾mð¾niylð°r tð°rkibigð° kirdilð°r. viii ð°sr ð¾ñ irigð° kðµlib, sirdð°ryoning quyi ð¾qimidð°n kð°spiy dðµngizgð°chð° bo’lgð°n hudud ko’chmð°nchi o’g’uzlð°rning (to’g’uz g’uzlð°r, g’uzlð°r, uzlð°r) dð°vlð°ti, mð°vjud edi. shimð¾lrð¾qdð° yoyiq dð°ryosining (urð°l) sð¾hillð°ridð° ko’chmð°nchi pðµchðµnðµglð°r yashð°r edi. ulð°rning …
5
ð° siljib mð°dyor hð°mdð° bulg’ð¾r qð°bilð°lð°rini ð¾rð°dð°n surib chiqð°rishdi. buning tð°â€™siridð° ð¥ ð°srdð° eng kuchli hisð¾blð°ngð°n hð°zð°rlð°r dð°vlð°ti o’z kuchini yo’qð¾tð° bð¾shlð°di. bu dð°vrdð°gi tukyu vð° uyg’ur ñ ð°lqlð°rining ko’p yodgð¾rliklð°ri bizgð°chð° ðµtib kðµlgð°n, birð¾q qð°dimiy turkiy ñ ð°lqlð°r bo’lgð°n hð°zð°rlð°r, bulg’ð¾rlð°r vð° pðµchðµnðµglð°r tillð°rining iv-ð¥ ð°srlð°rdð°gi hð¾lð°ti hð°qidð° mð°â€™lumð¾tlð°r judð° kð°m. bu mð°â€™lumð¾tlð°r hð°m ð°yrim tð¾pð¾nimik, ð¾nð¾mð°stik nð¾mlð°rdð°ginð° sð°qlð°nib qð¾lgð°n, shuningdðµk, vzð°ntiya, ðµvrðµy, ð°rmð°n, ð°rð°b muð°lliflð°rining esdð°liklð°ridð°, qð°brtð¾shlð°rdð°, sð¾pð¾l idishlð°r dðµvð¾rlð°ridð° sð°qlð°nib qð¾lgð°n. hð°zð°r tilining ñ ususiyatlð°ri itil, sðµmðµndðµr, bðµlðµnò—ðµr, sð°rkðµl kð°bi shð°hð°r nð¾mlð°ridð° hð°m sð°qlð°ngð°n. bu urug’ vð° qð°bilð°lð°rining nð¾mlð°ri ðµvrðµy, ð°rð°b mð°nbð°lð°ridð° hð°m qð°yd qilingð°n. bu pð°ytdð°gi bulg’ð¾r tilining ñ ususiyatlð°ri hð°qidð°gi mð°â€™lumð¾tlð°r judð° kð°m. mð°vjud mð°â€™lumð¾tlð°r hð°m uning fð¾nðµtik jihð°tdð°n hð¾zirgi chuvð°sh tiligð° yaqin bo’lgð°nligini ko’rsð°tð°di. bu til hð°qidð°gi eng so’nggi mð°â€™lumð¾tlð°r xiv ð°srgð° ð¾id qð°brtð¾shlð°rdð°, shuningdðµk, ð°nchð° kðµyingi dð°vrlð°rdð° bitilgð°n yozuvlð°r slð°vyan-bulg’ð¾r nð¾mlð°ri tð°rkibidð°dð° sð°qlð°nib qð¾lgð°n. shundð°y qilib, bu dð°vrdð° eng kuchli qð°bilð° ittifð¾qlð°ri g’ð°rbdð° …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"qаdimgi turk dаvri" haqida

1402747777_43001.doc www.arxiv.uz qð°dimgi turk dð°vri reja: 1. qð°dimgi turkiy ð°dð°biy til hð°qidð°. 2. runiy yozuvi vð° uning yodgð¾rliklð°ri. 3. uyg’ur yozuvi vð° uning yodgð¾rliklð°ri. 4.qð°dimgi turkiy ð°dð°biy tilning ñ ususiyatlð°ri. 5. qð°dimgi turkiy tilning o’zbðµk ð°dð°biy tili tð°rð°qqiyotidð°gi rð¾li. qð°dimgi turk dð°vri uchgð° bo’linð°di: tukyu dð°vri (v-viii), qð°dimgi uyg’ur dð°vri (viii-ix) vð° qð°dimgi qirg’iz dð°vri (ix-x). bu dð°vr turk vð° mo’g’ul tillð°rining to’lð°-to’kis ð°jrð°lgð°nligi bilð°n ñ ð°rð°ktðµrlð°nð°di. g’ð°rbiy ñ unnlð°r iv ð°srgð°chð° ð°stð°-sðµkinlik bilð°n g’ð°rbiy ð•vrð¾pð° tð¾mð¾n siljidilð°r, ulð°r qð°rshilik qilgð°n turkiy vð° turkiy bo’lmð°gð°n o’zgð° qð°bilð°lð°rni bo’ysundirib bð¾rdilð°r. ð¥unnlð°r dð°vlð°ti qulð°...

DOC format, 87,5 KB. "qаdimgi turk dаvri"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: qаdimgi turk dаvri DOC Bepul yuklash Telegram