g`arb va sharq adabiy ta`sir masalalarining o`rganilish tarixi, manbalari. adabiy aloqalarni davrlashtirish

DOC 5 pages 44.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 44.0 KB

File type DOC

Pages 5

Updated Jun 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

1353495284_40035.doc www.arxiv.uz reja: 1. sharq va farb adabiy aloqalari tarixini davrlashtirish. 2. sharq mamlakatlarining qadimiyligi. â«nur sharqdanâ» deyiladi yunon naqllaridan birida. darhaqiqat, quyosh sharqdan chiqadi. aql quyoshi ma`rifat ham mashriqda tug`ilib mag`ribga yo`l olgandir. san`at va madaniyat dastlab xitoy, xindiston, markaziy osiyo, arabiston, misr kabi o`lkalarda maydonga kelgandir. lekin sharq olamiga ziyo berib, uni mumtoz aylagan tafakkur tug`ilgan joyida qolib ketmadi, balki umuminsoniyat aqli-shuuri, mushtarak mulki sifatida zamonlar osha farbga ham yetib bordi. farbning mo`tadil, osoyishta tuprog`ida yangidan-yangi samaralar berdi. farb-sharqning bu â«oldi-berdiâ»si to hanuzgacha davom etmoqda. bugungi yevropaning xolis fikrlovchi eng mashhur olimlari qadim antik madaniyatning maydonga kelishida xorazm sarhadlarida ko`z ochgan zardushtiylik ta`limotining hal qiluvchi ta`sirini ko`radi. o`z navbatida farb antik madaniyati insoniyat tafakkurining ajralmas bir sahifasi bo`lib tarixga kirdi. o`rta asrlar islom fani unga yangi hayot baxsh etdi. aristotel, platon, ptolomey, galen kabi o`nlab daholarni arastu, aflotun, batlimus, jolinus nomlari bilan yevropaga qayta tanitdi. ayni paytda al-xorazimiy, …

2 / 5

daniyatini tan oldilar, xolos. boshqa xalqlar tomonidan bunyod etilgan ma`naviy boyliklar ular tadqiqotlaridan chetda qoldi. necha asrlar muqaddam gullab-yashnagan muazzam sharq madaniyati umumiy oqimdan surib chiqarildi. komparavistlar uni o`rganishga arzimaydi, deb hisobladilar. bu mustamlakachilik, irqchilik siyosatini yurgizuvchi â«yevropotsentrizmâ» oqimining ta`siri edi. mustamlakachilik mafkurasini ifodalovchi mazkur oqim vakillarining fikricha, sharq xalqlari azaldan qoloq bo`lganlar; ularning bashariyat taraqqiyotida hech qanday ulushlari yo`q. adabiy ta`sir masalasida ular faqat yevropaning sharqqa ta`siri xususidagina gapirish mumkin, deb bildilar. sharqni o`rganish, ularcha, etnografik ma`lumotlar to`plash hamda ekzotik jimjimadorlikni ko`rib, ko`zni quvontirishdan iborat. sharq xalqlari madaniyatiga past nazar bilan qarash adabiyotshunoslargina emas, balki yevropalik faylasuflar, tarixchilar orasida ham birmuncha keng tarqalgandir. masalan, fr. shlosser degan tarixchi: â«sharq davlatlari mustabidlik (despotizm) hamda iyerarxiya asosiga qurilgan. din bu yerda hamma narsani o`z ta`siriga olganidek, urf-odat, adabiyot, mafkura, axloq, hokimiyat tarzi va hatto, san`at ham doimiy, o`zgarmas deb qaralganâ¦ ular o`z madaniyatlarining doim ana shunday turg`un bo`lishini xohlab keldilar, boshqalar …

3 / 5

ga olingan. ammo yevropa ilmu adab ahlining hammasi ham sharqqa nisbatan bunday munosabatda bo`lmagan. ayniqsa g`arb sharqshunos olimlarining xizmati kattadir. ularning izlanishlari tufayli ko`plab durdona asarlar yevropa tillariga tarjima qilindi. yevropa kitobxonlari tarjima vositasida sharq xalqlari ijodiyoti bilan tanishar ekanlar, bundan ming yillar muqaddam osiyo ko`ksida yetuk madaniyat barpo etilganligi, teran, nozik insoniy tuyg`ular, ulug` gumanistik g`oyalar baralla kuylangan yuksak adabiyot yaratilganligining guvohi bo`ldilar. bugina emas, sharq adiblari asarlari g`arbliklar didi va zavqiga g`oyat mos bo`lib tushdi. yevropa adiblari sharqliklar ijodiga taqlid qildilar, ulardan ilhomlandilar. ulug` nemis shoiri i. gyote xo`ja xofiz devonini fon xammer tarjimasida mutolaa etib, azbaroyi ta`sirlanganidan o`zini sheroz bulbulining muridi, deb e`lon qildi. u xofiz orqali butun sharqqa bir umr muhabbat bog`lab, â«farbu sharq devoniâ»ni bitadi. buzildi farb, janub va shimol, taxtu tojlar bo`ldi poymol. sen yiroqqa, kunchiqarga bor! unda qo`shiq, sevgi bor, may bor. u tabarruk havoni shimir, va boshlagin yangidan umrâ¦ (â«xijronâ» she`ri. m. …

4 / 5

tib oladi. sharqu farb adabiy-madaniy aloqalari juda katta davrni qamrab oladi. professor n.komilov bu aloqalarni davrlashtirib quyidagicha tavsif qilgan: eng qadimgi davrlardan ellin madaniyatigacha bo`lgan o`rta dengiz atrofidagi xalqlar madaniy aloqalari; iii-vi asrlardagi yunon- o`rta osiyo, yunon-eron, yunon-hind aloqalari; viii-ix asrlarda yunon-arab aloqalari; xi-xii asrlarda ispaniya orqali amalga oshgan sharq-farb aloqalari; xiv-xviii asrlardagi aloqalar; xix asr madaniy aloqalari; xx asr sharqu farb aloqalari. demak, hali tadqiqotchilar oldida har bir davrni to`laqonli, sinchkov o`rganish singari dolzarb muammolar turibdi.

5 / 5

g`arb va sharq adabiy ta`sir masalalarining o`rganilish tarixi, manbalari. adabiy aloqalarni davrlashtirish - Page 5

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "g`arb va sharq adabiy ta`sir masalalarining o`rganilish tarixi, manbalari. adabiy aloqalarni davrlashtirish"

1353495284_40035.doc www.arxiv.uz reja: 1. sharq va farb adabiy aloqalari tarixini davrlashtirish. 2. sharq mamlakatlarining qadimiyligi. â«nur sharqdanâ» deyiladi yunon naqllaridan birida. darhaqiqat, quyosh sharqdan chiqadi. aql quyoshi ma`rifat ham mashriqda tug`ilib mag`ribga yo`l olgandir. san`at va madaniyat dastlab xitoy, xindiston, markaziy osiyo, arabiston, misr kabi o`lkalarda maydonga kelgandir. lekin sharq olamiga ziyo berib, uni mumtoz aylagan tafakkur tug`ilgan joyida qolib ketmadi, balki umuminsoniyat aqli-shuuri, mushtarak mulki sifatida zamonlar osha farbga ham yetib bordi. farbning mo`tadil, osoyishta tuprog`ida yangidan-yangi samaralar berdi. farb-sharqning bu â«oldi-berdiâ»si to hanuzgacha davom etmoqda. bugungi yevropaning xolis fikrlovchi eng mashhur olimlari qadim an...

This file contains 5 pages in DOC format (44.0 KB). To download "g`arb va sharq adabiy ta`sir masalalarining o`rganilish tarixi, manbalari. adabiy aloqalarni davrlashtirish", click the Telegram button on the left.

Tags: g`arb va sharq adabiy ta`sir ma… DOC 5 pages Free download Telegram