turk xoqonligi kelib chiqish tarixi

PPTX 214,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1541692316_68189.pptx turk xoqonligi kelib chiqish tarixi 6-asr o`rtalarida oltoydagi turkiy qabilalar qo`shni qabilalar bilan o`zaro birlashib "mo`g`il davrigagacha bo`lgan eng qudratli davlat" - buyuk turk xoqonligiga asos solgan. ikki aka-uka,â buminâ vaâ istemiâ ulkan davlatni boshqarishgan. bumin hoqonlikning sharqiy qismidagi o`ziga qaram yerlarni kengaytirgan bir paytda, uning ukasi istemi davlatning g`arbiy qismidagi yettisuv va sharqiy turkistonning tutashgan hududlari qabilalarini o`zaro birlashtirgan. davlatning g`arb tomon kengayishi uningâ eftaliylarâ davlati yerlari bilan to`qnashuviga sabab bo`lgan. 563-567 yillardaâ turkiylarâ eftaliylar davlatiniâ tor-mor qilishgan vaâ amudaryoâ bo`yidaâ eronsosoniylariâ bilan to`qnash kelishgan. turkiylar va eron eftaliylar qiyofasida umumiy dushmanga qarshi kurashgan paytda ular o`zaro do`stona munosabatda bo`lganlar va hatto, shahanshoh xusrov anushervan turkiy malikaga uylangan. turkiylar eftaliylarni tor-mor keltirgandan so`ng esa, ular bilan eron o`rtasida o`zaro mojaro yuzaga kelgan. turkiylarning muhim savdo yo`llariga egalik qilishga bo`lgan intilishlari eron bilan munosabatlarning keskinlashuviga olib kelgan. istemining savdo masalalari bo`yicha elchilarining eronga tashrifi muvaffaqiyatsiz tugagan, ikkinchi va so`nggi …

foqchilikda eronga hujum qiladi, biroq mag`lubiyatga uchraydi va sosoniylar sarkardasiâ bahrom chubinâ tomonidan o`ldiriladi. bu mag`lubiyat hoqonlikning tanazzulga yuz tutishi va 6-asrning 80-yillarida sharqiy va g`arbiy o`lkalarga ajralib ketishiga sabab bo`ladi. 7-asrning birinchi yarmida g`arbiy xoqonlik hayotida yuksalish kuzatiladi. uning chegaralari inda sohillarigacha yetgan.â xitoyâ vaâ eronâ bilan savdo munosabatlari keng rivojlangan. savdo karvonlari marv-chorjo`y-buxoro-samarqand-choch-talas-suyab yo`nalishi bo`ylab sharqiy turkiston vohalarigacha cho`zilgan. butun yo`l davomida karvonlar ularning jadal safarlariga imkon bergan sug`d mulkiy hududlariga duch kelishgan. taxminan, 630 yili turkiylarning yaqin qadargacha ittifoqchilari bo`lgan xitoylar ularni qaqshatqich mag`lubiyatga uchratadi. 7-asr oxirida g`arbdan yangi qudratli dushman - markaziy osiyoni o`z tasarrufiga bo`sindirgan arablar bosib kela boshladi. g`arb turkiy xoqonligi yettisuv o`lkasi turgeshlar tasarrufiga o`tgandan so`ng 747 yili batamom parchalanib ketgan. shunday qilib, buyuk turk xoqonligi o'z davridagi to'rt qudratli davlatlat (xitoy,eron,viznatiya,turk xoqonligi) va 5 buyuk madaniyatning (yunon,fors,xitoy,hind,turkiy) biri bo'lgan. turk xoqonliging eron va xitoy bilan bo'lib o'tgan to'qnashuvlari natijasida xitoy va fors …

jujanlar qoê»l ostidagi ashina turklari kuchayib 545 y. tele qabilalarini, 551 y. esa jujanlarni yengadilar. shu tariqa ogê»aini bumin va istami 552 y. turk xoqonligiga asos soladilar. bumin oê»zini xoqon deb eê¼lon qiladi (q.â bumin xoqon,â istami xoqon). 555 yilga kelib, markaziy osiyoning shim.sharqidagi qabilalar, uzok, sharqdagi kidan (qoraxitoy), tatabi, shivey kabi manchjur va moê»gê»ul qabilalari, yenisey boê»yidagi turkiy qabilalar ham turk xoqonligi qoê»shinlari tomonidan tobe etilib, 555 yildayoq sharqiy turkistonning katta qismi turk xoqonligi koê»l ostiga oê»tadi. turk xoqoni mugê»on (553-572) xitoyga 556557 yillarda yurishlar qilib, bu yerdagi gê»arbiy vey (toba) sulolasi oê»rnini egallagan shim. shim. si (550â577) va chjou (577â581) sulolalarini oê»z taê¼sir doirasiga oladi. turk xoqonligi 565 y. eftaliylarga naxshab sh. (hozirgi qarshi sh. yaqinidagi yerqoê»rgê»on xarobasi) atrofida ogê»ir zarba beradi. turk xoqonligi eftaliylarga qarashli choch, fargê»ona, ustrushona, samarkand, xorazm, buxoro, kesh va nasafni qoê»lga kiritgan bir paytda xoqonlikning eftaliylarga qarshi ittifoqchisi sosoniylar eroni hukmdori xusrav i …

yurishni davom ettirayotgan istami shu yili shim. kavkazdagi kuban daryosi havzasi va ozarbayjonni qoê»lga kiritadi. boshqa tarafdan esa 567 yildanoq sosoniylarga qarshi amudaryo yoê»nalishi boê»ylab yurish uyushtira boshlagan istami bu jabhada katta muvaffaqiyatlar qozonib, toxaristonni olgach, turk xoqonligining jan.gê»arbi~y chegarasi amudaryo boê»lib qoladi. 6-a.ning soê»nggi choragida kobuliston (kobul), zobuliston va xurosonning katta kismi xoqonlik tarkibiga oê»tadi. 576 yilda turk xoqonligi bilan vizantiya orasida ixtilof paydo boê»ladi va xoqonlik shu yili qrimdagi bospor (kerch)ni bosib oladi va 581 yilda xersonesni qamal qiladi. sharqiy yevropada xoqonlik hududi bu paytga kelib qora dengiz sohillari, sharqda koreya boê»gê»ozi, shim.da ural togê»lari, yenisey va baykalboê»yi, jan.da afgê»oniston va shim. hindiston hududdarini oê»z ichiga olar edi. 580-yillarga kelib xoqonlikda ichki nizolar, taxt talashuvlar avj oladi. bu ishga xitoyning suy sulolasi ham aralashadi. shundan soê»ng xoqonlik bir muddat oltoy togê»larining sharqidan to uzoq sharqqacha boê»lgan hududni, yaê¼ni jan. sibir, urxun havzalari (moê»gê»uliston), shim. xitoy hududlarini oê»z ichiga …

. taxtgaelxoqon (xitoy manbalarida xyelixan; 620â630) oê»tiradi va 10 yil davomida, asosan, xitoy bilan kurash olib boradi. 2 marta, 624â626 yillarda poytaxt chananni qurshab oladi. uning oê»limidan soê»ng sharqiy turk xoqonligi 50 yilga yaqin xitoyga karam boê»lib qoladi. oê»z davrida "oê»n oê»q xoqonligi" deb yuritilgan gê»arbiy turk xoqonligi istamining oê»gê»li tardu xoqon (576â603) sosoniylar eroniga qarshi janglar olib borib, gê»arbda oê»z hokimiyatini kuchaytirdi. uning oê»gê»li sheguy xoqon (610â 618) davrida xoqonlik qoê»shinlari jan.gê»arbiy hududlarda faol harakat yurita boshlaydi. u eronning shim.sharqiy viloyatlariga xujum uyushtirib, sosoniylar ustidan yirik gê»alabaga erishadi va isfahon, ray kabi shaharlarni qoê»lga kiritadi. uning inisi tun yabgê»u (tunshexu; 618â630) xoqonlikning gê»arbdagi nufuzini yanada mustahkamlaydi. u hukmronlik qilgan davrda turk xoqonligi ning chegarasi gê»arb va jan.gê»arbda, jan.sharqiy yevropa dashtlari, kavkaz, volgaboê»yi, gurgon, marv, hind daryosining yuqori havzalari, shim. hindiston va afgê»onistonning aksariyat viloyatlarini oê»z ichiga olardi. uning shad unvonli oê»gê»li boshchiligidagi xoqonlik qoê»shinlari vizantiya imperatori irakliy bilan birgalikda …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "turk xoqonligi kelib chiqish tarixi"

1541692316_68189.pptx turk xoqonligi kelib chiqish tarixi 6-asr o`rtalarida oltoydagi turkiy qabilalar qo`shni qabilalar bilan o`zaro birlashib "mo`g`il davrigagacha bo`lgan eng qudratli davlat" - buyuk turk xoqonligiga asos solgan. ikki aka-uka,â buminâ vaâ istemiâ ulkan davlatni boshqarishgan. bumin hoqonlikning sharqiy qismidagi o`ziga qaram yerlarni kengaytirgan bir paytda, uning ukasi istemi davlatning g`arbiy qismidagi yettisuv va sharqiy turkistonning tutashgan hududlari qabilalarini o`zaro birlashtirgan. davlatning g`arb tomon kengayishi uningâ eftaliylarâ davlati yerlari bilan to`qnashuviga sabab bo`lgan. 563-567 yillardaâ turkiylarâ eftaliylar davlatiniâ tor-mor qilishgan vaâ amudaryoâ bo`yidaâ eronsosoniylariâ bilan to`qnash kelishgan. turkiylar va eron eftaliylar qiyofasida umu...

Формат PPTX, 214,9 КБ. Чтобы скачать "turk xoqonligi kelib chiqish tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: turk xoqonligi kelib chiqish ta… PPTX Бесплатная загрузка Telegram