rivojlangan ibtidoiy jamoada ishlab chiqarishning o’sishi

DOCX 18.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662368080.docx rivojlangan ibtidoiy jamoada ishlab chiqarishning o’sishi reja: 1. ilk dehqon va chorvadorlar. 2. hayvonlarning honakilashtirish. 3. mehnat qurollari. 4. jamoalararo va qabilalararo mehnat taqsimoti dehqonchilik va chorvachilikning vujudga kelishi hamda uning tarqalishi ibtidoiy va hamma davr jamiyati uchun tarixi iqtisodiy hayoti uchun benihoya, cheksiz ahamiyat kasb etgan vokelikdir. ibtidoiy davr xo’jalik hayotining eng buyuuk yutug’i ham neolit davrida kelib chiqdi. dehqonchilik va chorvachilikning kelib chiqishi jamiyatning bundan keyingi rivojlanishida katta rol’ o’ynadi. dehqonchilik va chorvachilikning vujudga kelishini o’rganish eng qiyin. ayni vaqtda eng sharafli masala bo’libyu ko’pdan beri jahon olimlarini e`tiborini o’ziga tortib keladi. xo’jalikning bu ikki buyuk tarmog’ini kelib chiqish haqida olimlar orasida tortishuv mavjud. ibtidoiy dehqonchilikning vujudga kelishi olimlar orasida dehqonchilik, ibtidoiy dehqonchilikning kelib chiqishi orinyak-solyutr davrida paydo bo’la boshlagan, degan fikr ham mavjud. albatta dehqonchilikning orniyak-solyutr davrida vujudga kelgan, deyish mubolag’adan boshqa narsa emas. xo’jalikning bu murakkab sohasi kishilik jamiyatining ancha keyingi davrlarida vujudga kelgan. fanda …

jadagi termachilik yoki ilk dehqonchilik markazlari palastin. iordaniya, iroq va yaqin sharqning qator oblastlaridan toprilgan. mazkur joylardagi mezolit qarorgohlarini arheologik jihatdan kavlangan vaqtda toshdan suyakdan yasalgan motiga, yorg’uchoq, hovoncha, uning dastasi va donni yanchish uchun kerak bulgan toshdan yasalgan mehnat qurollari topilgan. dehqonchilikning eng dastlabki vujudga kelgan joyi masalasida olimlar orasida monotsentrik va politsentrik nazariyalar majud. monosentritlarning fikriyaa dehqonchilikning dastlabki uchog’i old osiyo bo’lib, xo’jalikning bu yangi tarmog’i mazkur joydan shimoliy sharqiy afrikaga, janubiy sharkiy evropaga, o’rta, janubiysharqiy, va janubiy osiyoga, okeaniyaga va markaziy hamda janubiy amerikaga tarqalgan. lekin bu fikr xaqiqatga to’g’ri kelmaydi. xaqiqatdan ham so’ngi va xozirgi vaqtda to’plangan dalillar monotsentristlarning fikri noto’g’ri ekanligini isbotlab berdi. to’plangan arxeologik dalillar har tomonlama polotsentrik nazariyani vujudga kelishiga sabab bo’ldi. politsentrik nazariyaga muvofiq ibtidoiy dehqonchilikning markazlari bir erda bo’lmay, balki subtropik iqlimi o’lkalarning bir necha joyida turli davrlarda mustaqil tarzda vujudga kelgan degan fikr mantiqiy jihatdan to’g’ridir. politsentrik nazariyaga muvafiq ibtidoiy …

lik bilan amalga oshirilgan. buning uchun ibtidoiy kishilar uzoq vaqt sar-matonat ko’ratib mehnat qilganlar. bu sohada odamlar qanchadan-qancha yutuq va muvffaqiyatsizlikka uchraganlar. lekin oqibat natijada ibtidoiy dehqonlari ibtidoiy jamoa tuzimining oxirlariga kelib xozir bizga ma`lum bo’lgan qishloq xo’jalik ekinlarining asosiy qismini madaniylashtirib bo’lgan edilar. ibtidoiy kishilar shubhasiz xilma-hil hayvonlar orasida yashab kelganlar. ibtidoiy inson yovvoyi hayvonlarni avlodi, go’shtini ovqat sifatida iste`mol qildi, terisidan kiyim, polos va boshpana sifatida foydalandilar. suyaklardan har hil mehnat va jangovar qurollar yasadi. tabitda yovvoyi hayvonlarning turlari ko’p. ibtidoiy inson o’z atrofidagi yovvoyi hayvonarlarni o’rgandi. tinimsiz kuzatish natijasida hayvonlarning xulq-atvori o’rganildi va ularning ba`zilari asta-sekin qo’lga o’rgatilib, honakilashtirila boshladi. ibtidoiy odam tomonidan eng dastlabki qo’lga o’rgatilib honakilashtirilgan hayvon itdir. bu mezolit davriga to’g’ri keladi. hayvon turlarining qo’lga o’rgatilishi va honakilashirilishining nisbiy tarzda bo’lsa ham o’troqlikni talab etar, ovchi va qabilalarning doimiyko’chib yurishiga monelik ko’rsatar edi. er yuzining juda ko’p joylaridagi so’ng mezolit va neolit davriga odi …

ning negizi ovchilik bilan bog’liq bo’lgan. ammo shuni unutmaslik kerakki, mayda va yirik shoxlik qoramollar mezolit davridayoq qo’lga o’rgatilaboshlagan. hayvonlarning qo’lga o’rgatish va ularni xonakilashtirish masalasida ham olimlar orasida monotsentrik va politsentrik qarashlar mavjud. monotsentritlarning fikricha dastlab yirik shohlik qoramol, cho’chqa, eshak, yakka o’rkachli tuya old osiyoda qo’lga o’rgatilib xonakilashtirilgan so’ng shu erdan er yuzining boshqa boshqa joylariga ham tarqalgan. politsentristlarning fikricha xar xil hayvon turlari er yuzining turdi joylarida birbiridan mustaqil ravishda odamlar tomonidan avval qo’lga o’rgatilib so’ng xonakilashtirilgan. yovvoyi hayvon turlarini qo’lga o’rgatish va ulani xonkilashtirish bilan ibtidoiy chorvachilikka asos solishdi. it, cho’chqa, echkilar sharqiy, o’rta g’arbiy, janubiy osiyoda, g’arbiy janubiy, eropada va afrikada qo’lga o’rgatilib xonakilashtirilgan bo’lsa kerak. chunki mazkur xayvonda xozir ham keng tarqalgan qadimda ham ko’p bo’lgan osiyo, evropa va afrikada, shak osiyoning markaziy janubiy va g’arbiy rayonlarida va sharqiy afrikada, tuya esa asosan osiyoning quruq iqlimli rayonlarida shimoliy va shimoliy-sharqiy afrikada xonkilashtirilgan bo’lsa kerak. …

akkab duragaylash g’arbiy osiyoda vujudga kelgan bo’lsa kerak. tuyaning bir turi hisoblangan urkachsiz lama va uning kenja turi al’naka amerikda qo’lga o’rgatilib honakilashtirilgan. shunday qilib, xozirgi vaqtda bizga ma`lum bo’gan uy hayvonlarining deyarli hamma turlari ibtidoiy davrda qo’lga o’rgatilib, honakilashtirilgan va ibtiodiy chorvachilik shu tariqa vujudga kelgan. dehqonchilik va chorvachilikning taraqqiy etishi ibtidoiy kishilarning iqtisodiy hayotda katta rol’ o’ynab, jamiyatda notekis rivojlanish kuchayishiga sabab bo’lgan. bu holat ibtidoiy jamoa tuzilishining oxirlarda mulkiy tengsizlik va tabaqalar vujudga kelayotgan vaqtda yanada yoqqolroq ko’zga tashlanadi. neolik davrining ikkinchi yarimidan boshlab ishlab chiqarish kuchlarining yanada rivojlanishi urug’chilik jamiyatining yangi tashkilotga patriarxatga lotincha pater (ota) o’tishga majbur etgan. yuqorida ta`kidlab o’tkanimizdek matriarxat va patriarxat urug’chilik jamiyati tashkilotining ikki uzviy tarixiy shakllarini ibtidoiy tarixning ikki uzviy davrni tashkil etadi. matriarxatdan patriarxatga o’tish negizida ishlab qiarish kuchlarnig yuksalishi yotadi. ishlab chiqarish kuchlarining o’zi nima? moddiy boyliklarni ishlab chiqarishda vosita bo’ladigan qurollari va ma`lum ishlab chiqarish tajribasiga va …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "rivojlangan ibtidoiy jamoada ishlab chiqarishning o’sishi"

1662368080.docx rivojlangan ibtidoiy jamoada ishlab chiqarishning o’sishi reja: 1. ilk dehqon va chorvadorlar. 2. hayvonlarning honakilashtirish. 3. mehnat qurollari. 4. jamoalararo va qabilalararo mehnat taqsimoti dehqonchilik va chorvachilikning vujudga kelishi hamda uning tarqalishi ibtidoiy va hamma davr jamiyati uchun tarixi iqtisodiy hayoti uchun benihoya, cheksiz ahamiyat kasb etgan vokelikdir. ibtidoiy davr xo’jalik hayotining eng buyuuk yutug’i ham neolit davrida kelib chiqdi. dehqonchilik va chorvachilikning kelib chiqishi jamiyatning bundan keyingi rivojlanishida katta rol’ o’ynadi. dehqonchilik va chorvachilikning vujudga kelishini o’rganish eng qiyin. ayni vaqtda eng sharafli masala bo’libyu ko’pdan beri jahon olimlarini e`tiborini o’ziga tortib keladi. xo’jalikning bu ikki bu...

DOCX format, 18.5 KB. To download "rivojlangan ibtidoiy jamoada ishlab chiqarishning o’sishi", click the Telegram button on the left.

Tags: rivojlangan ibtidoiy jamoada is… DOCX Free download Telegram