eneolit (mis-tosh) davri

DOC 5 pages 64.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 64.0 KB

File type DOC

Pages 5

Updated Jun 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

1664133679.doc eneolit (mis-tosh) davri r e j a: 1. eneolit davri haqida tushuncha. 1. eneolit makonlari va ularni o`rganilishi. 2. xulosa. enolit â lotin va grek so`zlaridan yasalgan bo`lib, â«alneusâ» - lotincha mis, â«litosâ»-grekcha tosh degan ma`noni anglatadi. eneolit neolit bilan bir vaqtga to`g`ri keladi. ammo ular orasida xronologik jihatdan katta farq bo`lmasada, madaniy darajalari jihatidan bir-biridan farqlanadi. masalan, evropa va osiyoning ko`p hududlarida miloddan avvalgi iv-iii ming yillikda neolit qabilalari yashagan, ular bu vaqtda metaldan xabardor bo`lmagan, ovchilik va baliqchilik bilan shug`ullangan. evropa va osiyoning boshqa o`lkalarida aynan shu paytda metaldan bir oz xabardor eneolit qabilalari yashagan va ularning ho`jaliklari odatda dehqonchilik va chorvachilikka asoslangan. miloddan avvalgi iv ming yillikda (mis) metalning qimmatli xususiyatlari bilib olingan. natijada dastlabki metallurgiyaga asos solingan. eneolit davri yodgorliklarida rangli sopol buyumlar ko`plab topilgan. xitoydan dunaygacha (ruminiya) â«sopol makonlariâ» sifatida keng tarqalgan makonlar xarakterli bo`lib, shu xususiyatga ega bo`lgan makonlarda ijtimoiy taraqqiyotning bir xil …

2 / 5

g tarqalishi. yuqoridagi alomatlar misr, mesopatamiya makonlarida, keyinroq evropa, markaziy osiyo yodgorliklarida ko`zga tashlanadi eneolitda mesopatamiyada rangdor sopol buyumlarga katakli bezaklar, misrning rangli sopol buyumlariga esa syujetli suratlar chizilgan. osiyo va evropaning keng hududlarida esa rangdor sopol makonlari tarqalgan. eneolit makonlarining ko`pchiligida, ya`ni dehqonchilikning ibtidoiy usullari tarqalgan hududlarida rangdor sopol buyumlar tarqalgan bo`lsada, ba`zilarida mutlaqo uchramaydi. masalan, germaniya, frantsiya, evropaning yana boshqa mamlakatlarida eneolit makonlarida rangli sopol buyumlar yo`q. aksincha, bu erdagi makonlarda naqshi tasma-tasma qilib o`yilgan kulolchilik buyumlari mavjud bo`lgan. markaziy osiyo, xususan o`zbekistondagi eneolit makonlarida sopol buyumlar sirti qizil yoki qora bo`yoqlardan ishlangan geometrik shakllardan iborat bo`lgan. eneolit makonlari er yuzida dastlab ikkidaryo va misrda vujudga kelgan. yuqorida ko`rsatilgan eneolit besh alomati bu mamlakatlardagi yodgorliklarda mavjud bo`lgan. masalan, ikkidaryo oralig`ining rangdor sopol buyumlariga bezaklar chizilgan. misrning rangli sopol buyumlariga syujetli suratlar solingan. miloddan avvalgi iv-iii ming yillikda ikkidaryo oralig`i va misrda (eneolit hali davom etayotgan davrda) quldorlik asosida …

3 / 5

juda tez o`z shaklini o`zgartirgan. shuning uchun ham motiga tishi sifatida toshdan foydalanilgan. mis-tosh davrida odamlar metal bilan tanishadi. ungacha ibtidoiy odamlar 2-3 million yillar davomida faqat toshdan, yog`ochdan va suyakdan yasalgan qurollardan foydalangan edilar. mis qurollar qattiq, kuchli bo`lmay, ayrim xususiyatlari jihatdan tosh qurollarga nisbatan pastroq darajada bo`lsa-da, o`zining shakli, ishlab chiqarish jarayonida qo`llanishidagi qulayligi, shuningdek juda tez turli shaklga kelishi oson bo`lganligi uchun ham chaqmoqtosh qurollar bilan parellel holda ishlatila boshlangan. ma`lumki, eneolit davrida markaziy osiyo aholisi madaniyati bir bosqich yuqori ko`tarilgan. lekin ularning ijtimoiy-madaniy taraqqiyoti bir xil darajada bo`lmagan. bu davrda unumdor ho`jalikka asoslangan qabilalar tezroq rivojlangan. qo`shimcha ho`jalik bilan mashg`ul bo`lgan kishilar madaniy jihatdan bir necha yuz yillar orqada bo`lgan. urug` munosabatlari ham tobora taraqqiy topib, kengaya boshlagan. endi kichik-kichik oilalardan iborat bo`lgan urug` makonlari o`rniga bir necha urug`lar yashagan yirik manzillar paydo bo`ladi, ular jamoa birlashmalarini tashkil etadi. o`troq hayot ko`nikmalarini egallayotgan qabilalarning xom g`ishtdan …

4 / 5

ir. egri o`roqlar barcha mamlakatlarda eng qadimgi dehqonchilik ho`jalik mashg`uloti bilan birga paydo bo`lgan. evropa va osiyo hududlaridan topilgan makonlarda 3 xil don-bug`doy, arpa va tariq qoldiqlari topilgan. bu donlarning yovvoyi xillari evropada etishtirilgan. ular bu erlarga markaziy osiyo va hindiston hududlaridan olib kelingan. er yuzining ko`p hududlarida eneolit davri ibtidoiy dehqonlarning qishloqlari keng tarqalgan. ular ho`jaligida dehqonchilik va chorvachilik asosiy mashg`ulot bo`lishi bilan birga, ovchilik ham mavjud bo`lgan. ovchi qabilalarning faoliyati izlari ularning mozor ko`rganlarida saqlanib qolgan. ularning eneolit davriga xos bo`lgan âqadimiy chuqurâ mozor qo`rg`onlari deb atalib, er yuzida ulardan qadimiyrog`i yo`q. ular miloddan avvalgi iii ming yillikka oid. qabr tagidagi oddiy go`r chuqurlar bu davr uchun nom bo`lgan. qadimiy chuqur mozor-qo`rg`onlarida chaqmoqtosh o`q uchlari, qirg`ichlari pichoqsimon tosh qurollar uchraydi. o`zbekistonda eneolit yodgorliklar yaxshi o`rganilgan. arxeolog s.tolstov quyi amudaryo etaklarida neolitdan mis-tosh davriga o`tish davrini aniqlagan. quyi zarafshon vohasining qadimgi eneolit makonlari arxeologlar ya.gulomov, a.asqarov, u.islomovlar tomonidan o`rganilgan. …

5 / 5

i- sharqiy hududlariga siljiganini ko`rsatadi. chunki, shimol ziroatchilari janubiy o`rta osiyoning-turkmaniston dehqonchilik markazlari bilan bog`langan edi. sarazm yodgorlikligini olimlar to`rt bosqichga bo`ladi. bu yodgorlik aqsh, frantsiya olimlarini ham e`tiborini tortgan, ular ham turli yillarda ilmiy izlanishlar olib borgan. sarazm yodgorligi eneolit davridan ilk bronza davrigacha yashagan bobodehqonlar manzilgohi ekanligi aniqlangan. sarazm 90 ga maydonni egallagan, 10ta tepalikdan iborat yodgorlikdir. sarazm i eneolit davriga oid bo`lib, bu erdan topilgan idishlarda qora va qizil bo`yoqlarda ishlangan geometrik shakllar mavjud. sarazm ii so`nggi eneolit va ilk bronza asriga o`tish davriga mansub. bu bosqich naqshsiz sopol buyumlari bilan xususiyatli. sarazm iii-iv esa bronza davriga mansub. sarazm i bosqichida guvaladan kulbalar qurgan dehqonlar manzilga asos soladilar. arxeologlar bu erdan mudofaa devorlari bilan o`ralgan 48ta kulba, ya`ni paxsadan qurilgan uyni topib o`rganganlar. bu uylar 2-3 xonali qilib qurilgan bo`lib, ular yakka, kichik oilalarga mo`ljallangan. xonalardan kichik, dumaloq shakldagi o`choqlar topilgan. bular â otashkadalar, jamoa olovi o`rni …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "eneolit (mis-tosh) davri"

1664133679.doc eneolit (mis-tosh) davri r e j a: 1. eneolit davri haqida tushuncha. 1. eneolit makonlari va ularni o`rganilishi. 2. xulosa. enolit â lotin va grek so`zlaridan yasalgan bo`lib, â«alneusâ» - lotincha mis, â«litosâ»-grekcha tosh degan ma`noni anglatadi. eneolit neolit bilan bir vaqtga to`g`ri keladi. ammo ular orasida xronologik jihatdan katta farq bo`lmasada, madaniy darajalari jihatidan bir-biridan farqlanadi. masalan, evropa va osiyoning ko`p hududlarida miloddan avvalgi iv-iii ming yillikda neolit qabilalari yashagan, ular bu vaqtda metaldan xabardor bo`lmagan, ovchilik va baliqchilik bilan shug`ullangan. evropa va osiyoning boshqa o`lkalarida aynan shu paytda metaldan bir oz xabardor eneolit qabilalari yashagan va ularning ho`jaliklari odatda dehqonchilik va chorvachili...

This file contains 5 pages in DOC format (64.0 KB). To download "eneolit (mis-tosh) davri", click the Telegram button on the left.

Tags: eneolit (mis-tosh) davri DOC 5 pages Free download Telegram