dashti qipchoqda abulxayrxon davlati

DOC 5 pages 47.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 47.0 KB

File type DOC

Pages 5

Updated Jun 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

1664135728.doc dashti qipchoqda abulxayrxon davlati reja: 1. dashti qipchoqdagi qabilalar 2. dashti qipchoqdagi dehqonchilik 3. oltin o`rdani barpo bo`lishi 4. abdulxayrxon ibn davlat shayx dashti qipchoqni qaytarib olishi. 5. shayboniy yollanma qo`shin boshligidan xon darajasiga ko`tarilishi dashti qipchoq dashti qipchoq umumiy nom bilan â«qipchoqlarâ» deb atalgan ko`chmanchi turkiy tilli qabilalarning yurti bo`lgan. yozma manbalarda bu nom xi asrdan boshlab tilga oli-nadi. dashti qipchoq â- bu, sirdaryoning quyi oqimi, balxash ko`lidan to dnepr daryosining quyi oqimigacha bo`lgan geografik hududdir. ayni paytda dashti qipchoq chegaralari tarixiy voqealar jarayonida o`zgarib turgan. bu chegaralar kavkaz tog`lari, qora va kaspiy dengiz-larigacha yetib borgan. dashti qipchoq ikki qismga â sharqiy va g`arbiy qismlarga bo`lingan. uning sharqiy qismi o`rol daryosi va sirdaryoning quyi oqimidan to balxash ko`ligacha; g`arbiy qismi esa o`rol va volga daryolaridan to dneprgacha bo`lgan hududlarni o`z ichiga olgan. qipchoqlar ras solnomalarida polovetslar, vizantiya manbalarida kumonlar deb atalgan.xiii asr oxiri va xivâxvi asrlar tarixiy manbalari-da …

2 / 5

vosita savdo-sotiq qilish imkoniyatiga ega edi. abulxayrxonning davlat tuzish uchun kurashi: oltin o`rda atamasi botuxon hukmdorligi davridan boshlab butun jo`chi ulusiga, xiv asrdan e`tiboran esa oq o`rdaga nisbatan qo`uanilgan. chunki, xiv asrning boshlarida jo`chi ulusi ikki qismga bo`linib ketgach, uning sharqiy qismida oq o`rda davlati tashkil topgan edi. bu davrda oq o`rda â botuxonning ulusi (volgabo`yi) hamda ukalari â berkaxon (shimoli-shar-qiy kavkaz), shaybon (g`arbiy qozog`iston va g`arbiy sibir) hamda noval (qora dengiz bo`yidagi yerlar) ulus-laridan iborat bo`lgan. shayboniylar ulusi o`rol tog`ining janubiy etaklari-dan to tobol daryosi, sirdaryoning quyi oqimi, orol dengizining shimoliy sohili, shimolda esa tumongacha bo`lgan hududlarni egallagan edi. xv asrning 20-yillaridan boshlab shayboniylar ulusi nihoyatda kuchaygan. shu davrdan boshlab jo`chining beshincni o`g`li shaybon naslidan bo`lgan abulxayrxon ibn davlatshayx (1412â1468) sharqiy dashti qipchoqni egallab o`z davlatiga asos soldi. 1446-yilda abukayrxon sirdaryoning o`rta oqimida joylashgan shaharlar â sig`noq, oqqo`rg`on, arko`k, o`zgan va so`zoqni bosib oladi. o`z davlatining poytax-tini turadan sig`noqqa …

3 / 5

varounnahr siyosiy hayotiga shayboniylar omilining olib kirilganligi bo`ldi. shu davrdan boshlab ular bu yurtda o`z siyosiy mavqelariga ega bo`lib oldilar. abukayrxon keyin ham bir necha bor movarounnahr ishlariga aralashdi. shu orqali u movarounnahrda bor-gan sayin o`z nufuzining ortishiga erisha olgan. abukayrxon tomonidan tuzilgan davlat atigi 40 yil yashadi. 1468-yilda abukayrxon 57 yoshida vafot etishi bilanoq bu davlat inqirozga yuz tutdi. buning asosiy sababi qabila boshliqlarining mustaqillikka intilishlari, o`zaro urushlarning avjiga chiqqanligi edi. natijada, abukayrxon asos solgan davlat parchalanib ketdi. muhammad shayboniy muhammad shayboniy abulxayrxonning farzandi budoq sultonning o`g`li edi. budoq sultondan ikki o`g`il qolgan: muhammad shayboniy: mahmud sulton. shayboniy 1451-yilda tug`ilgan.shayboniyning bobosi abukayrxon saroyida ham turkiylar odatiga ko`ra tug`ilgan go`dakka ikki ism qo`yish urf bo`lgan. ismiaming birinchisi islomiy (arab), ikkinchisi esa turkiy bo`lgan. tug`ilganda muhammad deb nom olgan shayboniy ham o`zining ikkinchi nomi bilan mashhur bo`lgan. â«boburnomaâ» asarida shayboniyâning ismi shayboqxon deb berilgan. bu nom â«kuch-qudrat egasiâ» degan ma`noni anglatadi. …

4 / 5

q vaqt yashadi. keyinchalik aka-uka buxoroda yashab ilm o`rgandilar, she`riyat va ilmu fanga oshno bo`ldilar. balog`atga yetgani sari shayboniyxon ko`nglida bobosi abukayrxon davlatini, shayboniylaraing qo`ldan ketgan shavkatini tiklash orzusi jo`sh urib bora boshladi. u dashti qipchoqqa qaytib borib lashkar to`plashga muvaffaq bo`ladi. ayni paytda, u buyuk davlatni tiklash yo`lidagi xatti-haraka-tini dastlab o`z qo`shini bilan temuriylarga yollamna qo`shin lashkarboshisi sifatida xizmat qilishdan boshla-gan. dastlab shayboniy parchalangan amir temur davla-tining shimoliy chegarasida noyiblik qilayotgan homiysi mazid tarxondan uni o`z xizmatiga olishni so`raydi. awaliga bu taklifga rozi bo`lgan mazid tarxon tezda shayboniyning o`z hokimiyatiga xavf solishi mumkinligini anglab yetadi. natijada, u shayboniyni buxoro hokirni darvish muhammad tarxon ixtiyoriga jo`natib yuborish orqali undan qutuladi. chunki, darvish muhammad buriday yordam kuchiga muhtoj edi. uning xizmatidan boshqa hukmdorlar ham foydalanganlar. bir so`z bilan aytganda, shayboniy o`z qo`shini bilan ham mo`g`uliston, ham movarounnahr, ham xuroson hukm-dorlariga xizmat qildi. bu hukmdorlar shayboniy xizâmatidan o`zlarining qo`shnilariga ham ichki isyonchi …

5 / 5

am, o`tror va turkiston shaharlarini egallagan va shu tariqa movarounnahr biqinida mustahkamlanib olgan. sirdaryo bo`ylaridagi qo`rg`onlarni ham egallaydi. bu qo`rg`onlar kelgusida unga movarounnahrni istilo qilish uchun tayanch vazifasini o`tagan. savol va topshiriqlar 1. dashti qipchoq deganda qaysi geografik hudud tushuniladi? 2. abulxayrxon davlati qachon vujudga keldi? 3. abulxayrxonning temuriy hukmdorlar bilan munosabati haqi-da nima bilasiz? 4. shayboniy qandayqilib tarix sahnasiga chiqdi? 5. shayboniy qanday sabablarga ko`ra movarounnahrni egalla-masdan turib ham bu yerda mashhur bo`lib ketgan edi? bularni takrorlab boring: â qipchoqlar rus solnomalarida polovetslar deb, vizantiya manbalarida esa kumonlar deb atalgan; â dashti qipchoqning sharqiy qismida yashagan turkiy qabi-lalar umumiy nom bilan o`zbeklar deb atalgan; â xv asrning yigirmanchi yillafida abukayrxon sharqiy dashti qipchoqda o`z davlatiga asos solgan; â xv asrning 40-yillaridan boshlab abulxayrxon movarounnahr ichki ishlariga aralasha boshlagan va shu tariqa bu yerda o`z siyosiy nufuzming ortishiga erishgan; â abukayrxon vafot etgach toju taxt uchun boshlangan kurash natijasida uning …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dashti qipchoqda abulxayrxon davlati"

1664135728.doc dashti qipchoqda abulxayrxon davlati reja: 1. dashti qipchoqdagi qabilalar 2. dashti qipchoqdagi dehqonchilik 3. oltin o`rdani barpo bo`lishi 4. abdulxayrxon ibn davlat shayx dashti qipchoqni qaytarib olishi. 5. shayboniy yollanma qo`shin boshligidan xon darajasiga ko`tarilishi dashti qipchoq dashti qipchoq umumiy nom bilan â«qipchoqlarâ» deb atalgan ko`chmanchi turkiy tilli qabilalarning yurti bo`lgan. yozma manbalarda bu nom xi asrdan boshlab tilga oli-nadi. dashti qipchoq â- bu, sirdaryoning quyi oqimi, balxash ko`lidan to dnepr daryosining quyi oqimigacha bo`lgan geografik hududdir. ayni paytda dashti qipchoq chegaralari tarixiy voqealar jarayonida o`zgarib turgan. bu chegaralar kavkaz tog`lari, qora va kaspiy dengiz-larigacha yetib borgan. dashti qipchoq ikki qismga â...

This file contains 5 pages in DOC format (47.0 KB). To download "dashti qipchoqda abulxayrxon davlati", click the Telegram button on the left.

Tags: dashti qipchoqda abulxayrxon da… DOC 5 pages Free download Telegram