sivilzatsiya tushunchasining vujudga kelishi va yevropaga kirib borishi

PPTX 5 pages 2.9 MB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.9 MB

File type PPTX

Pages 5

Updated Jun 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

1680080412.pptx sivilzatsiya tushunchasining vujudga kelishi va yevropaga kirib borishi yangi tarixiy sharoitda insoniyat tarixini bilish muammolariga eskicha â formatsion yondashuv nazariya va amaliyotda oê¼zini oqlamoqda. kishilik jamiyati tarixini oê¼rganishda ancha qiyinchiliklarning kelib chiqishiga sabab boê¼ldi. shoê¼rolar hokimiyati yillarida jamiyat rivojlanishining qoida va qonuniyatlarining mohiyati buzib talqin qilindi. bugungi kunda jahon tarixini bilish, tushunish masalasiga sivilizatsiyaviy yondashuv maqsadga muvofiqdir. kishilik jamiyati taraqqiyotini beshta formatsiyaga boê¼lib oê¼rganish ilmiy-nazariy, mantiqiy tarixiy va metodologik jihatdan ham toê¼gê¼ri emas. tarixiy jarayonning obê¼ektiv manzarasini ishlab chiqish (yaratish) uchun tarix fani muayyan metodologiyaga, umumiy tamoyillarga asoslanishi kerak. uzoq vaqtga qadar tarix fanida subê¼ektivistik yohud obê¼ektiv-idealistik metodologiya hukmron boê¼lib keldi. bunday hol tarixni buyuk insonlar â shohlar, qirollar, imperatorlar va boshqa siyosiy arboblar faoliyati tarixi sifatida tushunishga olib keldi. ushbu yondashuvga binoan biron-bir tarixiy voqelik, hodisa ularning maqsad-muddaosi, hisob-kitoblar yoki xatolari hisobiga yuzaga kelgan, deb tushunildi. obê¼ektiv-idealistik kontseptsiya tarixiy jarayonning hal qiluvchi kuchi sifatida oliy yaratuvchi hohish-irodasi, ðbsolyut …

2 / 5

uz bergan oê¼lim osoyishta va tinch uyquga ketishday tuyulgan musulmon tarixnavisligida tarix âqurê¼onâdan boshlanadi. âðlbatta, osmonlaru yerning mulki ollohnikidir. u oê¼zi tiriltiradi, oê¼zi oê¼ldiradiâ. (âtavbaâ surasi, 116-bet). qurê¼on va hadislarda islom dini yoyilishining asosiy bosqichlari, islom tarixiy tafakkuri oê¼z aksini topgan. islom yoyilishi davrida arablar tarixi âjohiliyatâ va islom davrlariga boê¼linadi. musulmon tarixchilari, keyinchalik â muhammad s.ð.v., ðbu bakr, umar, usmon va ðli chohoryorlar davri tarixi, ummaviylar va ðbbosiylar davrini alohida ajratganlar. ðrab va fors tilidagi tarixiy asarlarda esa paygê¼ambarlar hayoti va faoliyati, ðvliyolar tarjimai hollari (âmanoqibâ), sulolalar hukmronligi davridagi tarixni koê¼ramiz. tarix sulolaviy usulda davrlashtirilgan. musulmon tarixnavisligi tarixning ikki shaklida âumumjahon tarixi va mahalliy tarixga ajratib yoritilishi bilan farqlanadi. mualliflar oê¼z asarlarida tarixni turli usullarda davrlashtirganlar va bu usullar, masalan, âpaygê¼ambarlar, xalifalar va shohlar tarixiâ, âðjam shohlarining tarixiâ, âtarixi buxoroâ kabi nomlanishda va mualliflarning ijodiy talqinlarida oê¼z ifodasini topgan. xulosa qilib aytganda, musulmon tarixnavisligi sulolaviy xronologik davrlashtirish asosida yozilgan. …

3 / 5

da âpaygê¼ambarlarâ, âqudratli ... podshohlarâ, âtoê¼fonâ, âzilzila, halokatli yer yutishâ va hokazolar kabi hodisalarni boshlanish davri deb koê¼rsatadi: âbunday hodisalar orqali maê¼lum vaqtlar, tarixlar aniqlanadi, dunyo va dinga oid barcha ishlarda bunga ehtiyoj seziladiâ, - deb yozadi. beruniy u yoki bu tarixiy voqealarni yozishda keng qamrovli kuzatish, dalillarni sinchkovlik bilan aniqlash, bir voqea haqidagi turli fikrlarni chuqur oê¼rganish va uning ârostiâni topib yozishga harakat qiladi. olim asarni oê¼quvchi uchun tushunarli boê¼lishini taê¼kidlab, u mushtariyni mushohada qilishga, oê¼ylashga majbur etish lozimligini uqtiradi. u birinchi boê¼lib, inson hayotining turli sohalaridagi faoliyatlarini birlikda, umumiylikda koê¼rib talqin qiladi. qadimiy soê¼gê¼diylar va xorazmliklar tarixini, afsonalarini bayon qilar ekan, voqeliklarni haqqoniy, qanday boê¼lsa shundayligicha tasvirlashga harakat qiladi. tarixni xalqlar millat yoki din manfaatlaridan kelib chiqib yozmaydi. tarixiy voqealarni izohlayotgan paytda, u hech qanday dinga, millat vakiliga, davlat yoki davlat arbobiga boê¼ysunmaydi. holbuki, oê¼sha davrlarda islom dini davlat siyosati darajasiga koê¼tarilgan, davlat sohiblari oê¼z nomlarini ulugê¼lash uchun …

4 / 5

r â âtarix lokomotiviâ, deb eê¼lon qilingan. tarixni bilish va tushuntirishda formatsiyaviy yondashuv kamchiliklardan xoli emas edi. birinchidan, marks chiziqli tarixiy taraqqiyot tarafdori boê¼lgan. formatsiya nazariyasi yevropa tarixiy yoê¼lining yigê¼indisi sifatida shakllangan edi. baê¼zi bir mamlakatlar mazkur sxemaga tushmasdan âosiyocha ishlab chiqarish usuliâga oê¼tkazib yuborildi. ikkinchidan, âformatsiyaviy yondashuvga har qanday tarixiy voqelikni ishlab chiqarish usuliga, iqtisodiy munosabatlar tizimiga qatê¼iy bogê¼lab qoê¼yilishi xarakterlidir. marks qarashlariga koê¼ra, taraqqiyot ishlab chiqaruvchi kuchlar rivojlanishiga, ishlab chiqarish usulining almashuviga tayanadi. lekin taraqqiyotni bunday tushunishda inson hamda maê¼naviy omillarning oê¼rni tarixda lozim darajada aks etmaydi. holbuki, tarix, dastavval inson tarixi â kishilar tarixidir ularning tarixi doirasidagina moddiy jarayonlar oê¼tmishining mazmuni, mohiyati ifodalanadi. uchinchidan, formatsiyaviy yondashuv tarixiy jarayonda ziddiyatli munosabatlar, jumladan zoê¼rlikning rolini mutlaqlashtirgan edi. bunday metodologiya tarixiy jarayonni sinfiy kurash koê¼zgusidagina talqin etishga mahkum etgan edi. lekin taraqqiyotni bunday tushunishda inson hamda maê¼naviy omillarning oê¼rni tarixda lozim darajada aks etmaydi. holbuki, tarix, dastavval inson tarixi â …

5 / 5

ayyan tarzda sivilizatsiyaviy yondashuv metodologiyasi qarshi qoê¼yilmoqda. tarixiy jarayonni sivilizatsiyaviy yondashuv asosida yoritish xviii asrdan boshlab shakllana boshladi. biroq uning toê¼laqonli rivoji xix asrning oxiri â xx asrga toê¼gê¼ri keldi. horijiy tarixshunoslikda bu metodologiyaning yorqin tarafdorlari boê¼lib m.veber, ð.toynbi, o.shpengler va qator zamonaviy tarixchilar chiqdilar. rossiya tarixi fanida n.ya.danilevskiy, p.ð.sorokinlarni koê¼rsatish mumkin. bunday yondashuv nuqtai-nazarida tarixiy jarayonning asosiy tarkibiy birligi sivilizatsiya hisoblanadi. âtsivilizatsiyaâ â âtamaddunâ atamasi lotincha âcivilâ - shaharli, fuqaroviy, davlat soê¼zidan kelib chiqqan. dastlab bu atama ostida yovvoyilik, vahshiylik davridan keyin kirib keladigan sivilizatsiyaviy taraqqiyotning muayyan darajasini anglatgan. izoh boê¼yicha ushbu sivilizatsiyaning farq qiluvchi belgilari etib shaharlar, yozuv, jamiyatning qatlamlarga ajralishi, davlatchilikning paydo boê¼lishi olingan. keng maê¼noda sivilizatsiya ostida jamiyat madaniy taraqqiyotining yuqori darajasi tushunilgan. yevropada maê¼rifatparvarlik davrida sivilizatsiya ahloq, qonunlar, sanê¼at, fan, falsafaning takomillashuvi bilan mushtarak boê¼lgan. sivilizatsiyaviy yondashuvga qator kuchli tomonlar xos: uning tamoyillari alohida olingan mamlakat yoki mamlakatlar guruhiga qoê¼llanishi mumkin. bunday yondashuv faoliyat tarixini …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sivilzatsiya tushunchasining vujudga kelishi va yevropaga kirib borishi"

1680080412.pptx sivilzatsiya tushunchasining vujudga kelishi va yevropaga kirib borishi yangi tarixiy sharoitda insoniyat tarixini bilish muammolariga eskicha â formatsion yondashuv nazariya va amaliyotda oê¼zini oqlamoqda. kishilik jamiyati tarixini oê¼rganishda ancha qiyinchiliklarning kelib chiqishiga sabab boê¼ldi. shoê¼rolar hokimiyati yillarida jamiyat rivojlanishining qoida va qonuniyatlarining mohiyati buzib talqin qilindi. bugungi kunda jahon tarixini bilish, tushunish masalasiga sivilizatsiyaviy yondashuv maqsadga muvofiqdir. kishilik jamiyati taraqqiyotini beshta formatsiyaga boê¼lib oê¼rganish ilmiy-nazariy, mantiqiy tarixiy va metodologik jihatdan ham toê¼gê¼ri emas. tarixiy jarayonning obê¼ektiv manzarasini ishlab chiqish (yaratish) uchun tarix fani muayyan metodologiyaga, ...

This file contains 5 pages in PPTX format (2.9 MB). To download "sivilzatsiya tushunchasining vujudga kelishi va yevropaga kirib borishi", click the Telegram button on the left.

Tags: sivilzatsiya tushunchasining vu… PPTX 5 pages Free download Telegram