ertaklar

DOC 101,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662840384.doc ertaklar ertaklar reja: 1. kichik yoshdagi (2 yoshdan 6 yoshgacha) bolalarga aytiladigan ertaklar 2. o`rta yoshdagi (7 yoshdan 11 yoshgacha) bolalar ertaklar 3. o`smir yoshdagi ( 12 yoshdan 16 yoshgacha) bolalar ertaklar qadimdan ota-bobolarimiz o`z orzu-umidlarini turmush haqiqatlari bilan uyg`unlashtirgan holda go`zal mo`jizakor manzaraga, sodda va o`ta teran mazmunga ega ertaklarni yaratganlar. hayot haqiqati va kishilarning ruhi, psixologiyasini o`zida aks ettirgan ertaklarning badiiy kuchi hanuzgacha kattalar va kichiklar uchun ham birday qiziqarli, jozibali xalq kitobi sifatida ta`sir etib kelmoqda. ertаklаrning tаrbiyaviy аhаmiyati kаttа. ertаklаrdа vоqеаlаr аsоsаn mo`jizаli tаrzdа ifоdаlаnаdi. binоbаrin, mo`jizа yoki fаntаziya vоqеа vа hоdisаlаrni hаyot bilаn bоg`lаb, hаqiqаt, оzоdlik, to`g`rilik, оdаmiylik kаbi didаktik g`оyalаrni tаshviq etаdi, syujеt rivоjigа kuch bаg`ishlаydi, tinglоvchi e`tibоrini o`zigа jаlb qilib, аjоyibоtlаr оlаmigа оlib kirаdi, shirin tuyg`ulаr dunyosigа g`аrq etаdi. o`zbek xalqi orasida ertak so`zi dialektik jihatdan matal, cho`pchak, ushuk, o`tirik, tutal, hikoya, afsona atamalarida qo`llanadi. xi asrda yashagan lingvistik olim mahmud qoshg`ariyning …

аktik g`оya tаshuvchi оg`zаki hikоyalаr ertаk dеb аtаlаdi.” ertаklаr оbrаzlаr tаlqini, g`оyaviy mаzmuni vа kоnflikti, syujеt vа kоmpozitsiyasi, fаntаstik uydirmаning o`rni vа vazifasi, tili vа usuligа ko`rа shаrtli rаvishdа hаyvоnlаr hаqidаgi ertаklаr, sеhrli ertаklаr, hаyotiy-mаishiy ertаklаrgа bo`linаdi. darhaqiqat, ertaklar bolalarga mo`ljallangan ijod turi bo`lib, ularni tuzilishi jihatidan bolalarning yosh xususiyatiga ko`ra quyidagicha tasniflash mumkin: kichik yoshdagi bolalar ertaklari (2 yoshdan 6 yoshgacha); o`rta yoshdagi bolalar ertaklari ( 7 yoshdan 11 yoshgacha); o`smir yoshdagi bolalar ertaklari ( 12 yoshdan 16 yoshgacha). kichik yoshdagi (2 yoshdan 6 yoshgacha) bolalarga aytiladigan ertaklarning voqeasi juda sodda, ishtirok etuvchi ertak qahramonlari va personajlarining ham soni 3-4 nafardan oshmaydi. ularning ham aksariyati bolalarga tanish uy hayvonlari, parrandalari, qushlar yoki o`rmon hayvonlari, shuningdek, oila a`zolariga o`xshagan nomlari tanish (ota-ona, bobo-buvi, tog`a va shu kabi) kishilardan iborat. bunday ertaklar xususan, bolalarni ovutish, fikrini biror narsaga jalb qilish, biror foydali odatga o`rgatish, ularga notanish hayvonlarning o`zini, xarakterini tanishtirish maqsadida …

“echkining o`ch olishi” kabilar shu tur ertaklarga misol bo`ladi. bu ertaklar asrlar mobaynida o`z mohiyatini, qimmatini yo`qotmay, avloddan-avlodga o`tib kelmoqda. bu kabi ertaklar go`dakning olamdagi mavjudotni ongli ravishda anglab borishiga yordam beradi. chunki bola atrof-muhit bilan tanisha boshlashi mobaynida dastlab hayvonlarga juda qiziqib, sinchkov nazar tashlaydi, ko`rgan hayvonlaru parrandalarni ushlab ko`rishga intiladi. sababi, bolaning aksariyat o`yinchoqlari hayvonlar shaklidan iborat. bu yoshdagi bolalarga ertak voqeasi tovush tembriga ko`ra ohang yordamida, ko`z, qo`l, gavda harakatlari orqali hikoya qilinadi. shuningdek, ertak aytuvchi bolalarning diqqatini bir joyga to`plash, qiziqtirish va tinglashga tayyorlash uchun ertak oldi deb atalmish an`anaviy qolip jumlalardan foydalanishi zarur. an`anaviy qoliplardan biri bu boshlamadir. bоshlаmа ertаkning dаstlаbki qismini tа`riflаydi. ertаklаrdа аn`аnаviy bоshlаmа vоqеаning qаy vаqt bo`lib o`tgаnini bildirmаydi, nоаniq, umumiy tаrzdа ifоdаlаydi. ertak aytuvchi kichik va o`rta yoshdagi bolalarga mo`ljallangan har qanday ertaklarni tinglovchi diqqatini tezda o`ziga jalb qilishi uchun “bir bor ekan, bir yo`q ekan, och ekan, to`q ekan, bo`ri …

xatti-harakati, ovqatlanadigan ozig`i ham tasvirlab berilgan. yoki “kiyik bilan kadi” ertagida kiyiklar dumining kaltaligiga sabab ertak misolida bayon qilingan. bolalarga ertak bayoni boshlamadan foydalangan holda hikoya qilinadi: “bir bor ekan, bir yo`q ekan, och ekan, to`q ekan, bo`ri bakovul ekan, tulki yasovul ekan, qarg`a qaqimchi ekan, chumchuq chaqimchi ekan, g`oz karnaychi ekan, o`rdak surnaychi ekan, tovuq qoq etdi, bilmadim qaqqa ketdi. polizda katta kadi yetilib pishibdi. kunlardan bir kuni kiyik polizni oralab yurgan ekan. kadi o`zini kiyikka yem bo`lishidan cho`chib, uni qo`rqitadi. kiyik kadidan o`ch olmoqchi bo`ladi va uni dumiga bog`lab cho`ktiradi. kadi kiyikni suv tagiga tortadi, kiyik qirg`oqqa qarab cho`ziladi. natijada kiyikning dumi uzilib, kadi bilan suvning tagiga botib ketadi. dumi tumtoq bo`lib qolgan kiyik boshqalar o`rtasida masxara bo`ladi. bu oriyatga chiday olmagan kiyik barcha kiyiklarning dumlarini bir-biriga bog`lab, “mergan kelyapti” deb qochadi. mergandan qo`rqqan dumi bog`liq kiyiklar turli tomonlarga qarab, jonholatda qochishadi. shunday qilib, kiyiklar dumlaridan judo bo`ladilar …

ikka uribdi. bo`ri uning yo`lini to`sibdi. shu on ola quyon o`lar-tirilariga qaramay bir sakragan ekan, bo`rining boshiga chiqib olibdi. buni tum-taraqay qochayotgan quyonlarning hammasi ko`ribdi. bo`ri esa ola quyonni irg`itib yuboribdi. ola quyon zo`rg`a qutulib, bir necha vaqt nafasini rostlolmay, changalzorda yotibdi. u kech kirganda uyga kirib boribdi. - ahvollaring qalay? – debdi u gerdayib. · hayriyat, omon ekansan bo`riga yem bo`lgansan deb o`ylagan edik, - deyishibdi quyonlar . - be-e, - debdi ola quyon sir boy bermay va maqtanib ketibdi! yem bo`lib bo`bman. boshiga chiqib bir tepdim, til tortmay o`lib qoldi. ola quyon o`rataga chiqib, bo`rini terisini qanday shilganini maqtanib so`zlab ketibdi. -rahmat senga ola quyon, bo`ridan qutulibmiz, - debdi quyonlar. - ha, butunlay qutuldinglar, - debdi kerilib ola quyon va bo`ri poylab turmaganmikan deb xavotirlanib atrofiga qarab qo`yibdi. u maqtanchoq, lekin juda qo`rqoq ekan. bu ertakda maqtanchoqlik va yolg`onchilikning siri fosh bo`lishi, bu holat kishini uyaltirib qo`yishi mumkinligi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ertaklar"

1662840384.doc ertaklar ertaklar reja: 1. kichik yoshdagi (2 yoshdan 6 yoshgacha) bolalarga aytiladigan ertaklar 2. o`rta yoshdagi (7 yoshdan 11 yoshgacha) bolalar ertaklar 3. o`smir yoshdagi ( 12 yoshdan 16 yoshgacha) bolalar ertaklar qadimdan ota-bobolarimiz o`z orzu-umidlarini turmush haqiqatlari bilan uyg`unlashtirgan holda go`zal mo`jizakor manzaraga, sodda va o`ta teran mazmunga ega ertaklarni yaratganlar. hayot haqiqati va kishilarning ruhi, psixologiyasini o`zida aks ettirgan ertaklarning badiiy kuchi hanuzgacha kattalar va kichiklar uchun ham birday qiziqarli, jozibali xalq kitobi sifatida ta`sir etib kelmoqda. ertаklаrning tаrbiyaviy аhаmiyati kаttа. ertаklаrdа vоqеаlаr аsоsаn mo`jizаli tаrzdа ifоdаlаnаdi. binоbаrin, mo`jizа yoki fаntаziya vоqеа vа hоdisаlаrni hаyot bilаn bоg`lаb...

Формат DOC, 101,5 КБ. Чтобы скачать "ertaklar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ertaklar DOC Бесплатная загрузка Telegram