tarixiy romanlarda saroy muhiti tasviri

DOCX 38,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1710191043.docx tarixiy romanlarda saroy muhiti tasviri tarixiy romanlarda saroy muhiti tasviri mundarija 1. yozuvchi niyati va badiiy obraz 2. tarixiy voqelik va badiiy talqin foydalanilgan adabiyotlar yozuvchi niyati va badiiy obraz «ulug’bek xazinasi» romanining yaratilish tarixi shuni ko’rsatadiki, badiiy jarayonning ibtidosi hayot haqiqatini bevosita o’rganishdan boshlanadi, ya’ni hayotiy voqelik haqidagi ilk axborot adib ongida obrazli tafakkurni uyg’otadi. obrazli tafakkur bois ijodiy niyat tug’iladi. ijodiy niyat tug’ilishi bilan badiiy to’qima ishga tushib, syujetga asos bo’ladigan manzaralar va ularda faoliyat ko’rsatuvchi obrazlar yozuvchi ongida shakllana boshlaydi. ana shu ijodiy jarayonning mohiyati haqida yozuvchining o’zi shunday hikoya qiladi. ba’zan tafakkur otining o’rnidan jilish uchun engil turtkining o’zi etarlidir. bir vaqtlar gazeta ulug’bekning fojiali o’limidan keyin izsiz yo’qolgan mashxur ulug’bek kutubxonasi to’g’risidagi kichik bir maqolani o’qigandim. unda bu kitoblar ulug’bekning qotillari tomonidan yo’q qilib yuborilmaganligi, balki uning shogirdlari tomonidan samarqanddan olib chiqib ketilib, urgut tog’lariga yoki bo’lmasa, shahrisabz yaqinidagi bir g’orga yashirilganligi taxmin qilingandi. …

titroq va hayajon bilan ko’zdan kechirdim. endi meni ulug’bek obrazi – uning yuzi, sa’yi harakati muttasil ta’qib qilardi. koinot sirlarini anglab etgan bu buyuk inson nechun o’zini butun borlig’i ila ilmga baxsh etmadi? toju taxt uchun kurash, naqədar behuda ishligini nega tushunib etmadi? – degan va keyinchalik kitobda ali qushchi tomonidan bayon qilingan fikrlar hol-jonimga qo’ymasdi. sarguzasht kissa haqidagi fikrdan voz kechib, katta tarixni polotno ustida o’ylay boshladim.[footnoteref:1] [1: «ўзбекистон маданияти», 1988 йил 27 январь. ] yozuvchi idrokida ulug’bek kutubxonasi bilan bog’liq bo’lgan ijodiy fikrning tug’ilishi va uning takomili, adib badiiy niyatini hayajonga keltirgan turli-tuman kechinma va tuygularning yagona va umumiy bir hisga qo’shilib ketishi natijasida sarguzasht qissaga daxldor bo’lgan badiiy to’qimaning ishga tushib ketishi jarayoniga alohida e’tibor beraylik. kutubxona bilan bog’liq bo’lgan ma’lumot ko’z ilg’amas darajadagi mayda bir tarzida odil yoqubov ko’ng’liga ijodiy urug’ bo’lib tushadiyu, ana shu urug’dan unib chiqqan ijodiy niyat adibning tafakkur otini joyidan siljitib yuboradi. …

sifatidagi belgilarini namoyon eta boshlaydi. «koinot sirlarini anglab etgan bu buyuk inson nechun, o’zini butun borlig’i ila ilmga baxsh etmadi? toju taxt uchun kurash naqadar behuda ishligini nega tushunib etmadi? » -degan savollar adib xayolida charx urib, unga sira tinchlik bermaydi. bu savollarga javob topish uchun esa, ulug’bek davri tarixiy voqeligiga daxldor bo’lgan barcha manbalarni o’rganib, bu ziddiyatli davr haqiqatini tekshirib chiqish lozim edi. chunki yozuvchining tafakkur osmonida charx urgan jumboqli savollarga ulug’bek davri haqikatidan kelib chiqqan holdagina to’g’ri javob topish mumkin edi. natijada kutubxonani qutqazuvchi shogirdlar fidoyiligi, saroydagi to’polonlar, otlar dupuri, qilichlar jarangidan iborat keng ko’lamli tarixiy voqelik yozuvchi ko’z o’ngida jonlanadi. bu davr haqiqatini ochib beruvchi tarixiy va to’qima obrazlarning hammasi ulug’bek shaxsi atrofida to’planib, birlari-muhabbat va sadoqat, boshqalari nafrat va yovuzlik timsoli sifatida guruhlana boshlaydi. badiiy to’qimaning serqirraligi va tarixiy faktning ko’lamdorligi sarguzasht qissaning o’z o’rnini tarixiy romanga bo’shatib berishiga sabab bo’lgan. ko’rinadiki, tarixiy haqiqatni ochib berish …

ga ishonadi. hatto saltanat talashganda ham o’z davri uchun jumboq bo’lgan ikki xil qo’rqinch uning butun borligini qamrab olgan edi. u saltanatidan ayrilib qolishdan emas, balki bu elga qirq yil rahnamolik qilib orttirgan yagona boyligi-madrasayu rasadxonasi, nodir xazinasi – to’plagan kutubxonasi va nihoyat yaratgan asarlari-barchasi poymol bo’lishidan qyarqadi, xolos. buning ustiga tag’in bir narasadan-kelgusi avlodlar mendan hazar qilmasmu deb qo’rqadi. mirzo ulug’bekday qoinot sirlarini ochib, fozillikka erishgan mavlono hayqot, axir oqibat bir o’tkinchi saltanatni deb, o’z pushti kamaridan bo’lgan farzandi bilan toju-taxt talashibdi-da, degan nom qoldirmoqdan qo’rqadi. romanda o’z davrining adolatli va ma’rifatparvar hukmdori bo’lgan ulug’bek vositasida, ya’ni uning to’g’risidagi cheksiz o’ylari, tushlari, xotiralarida jahongir amir temur siymosi qad ko’taradi. to shu roman yaratilgunga qadar amir temur haqida bir tomonlama mulohaza yuritish odat bo’lib qolgan edi. uning ulug’ inson va buyuk sohibqiron sifatidagi fazilatlarini birinchi bo’lib tan olgan va buni ulug’bek nigohi bilan e’tirof etgan dastlabki ijodkor odil yoqubovdir. u …

tirganda chakmonining etagi bilan mayib oyog’ini o’rab, tizzasini silab o’tirar edi. bobosi amir temur oq yuzli, qirg’iy burun, siyrakkina cho’qqi soqol odam edi. undan hamma hayiqar, u siyrak qoshlarini chimirib, o’tkir ko’zlari bilan qadalib qaraganda, hech kim tob berolmas, hamma ko’zini olib qochar, u kelayotganda har kim turgan joyda qo’l qovushtirganicha qotib qolar edi. lekin ajabo kichkina muhammad tarag’ayni ko’rganda bobosining qovog’i ochilib, chehrasidagi shiddat bo’lakcha bir muloyimlik bilan almashar, o’tkir nigohida sho’x uchqunlar o’ynar edi. odatda u nevarasini tizzasiga o’tqazib erkalar, aksariyat mudarrislarni chaqirib, nevarasining saboqlarini surishtirar edi. mudarrislar ulug’bekning zehnini maqtashsa, bobosi nevarasining keng peshonasidan o’pib kular: · barakallo sizga. amir temur avlodidan ham xorun rashidday bir fozil podshoh chiqsin-da, -deb qo’yar edi. goho esa, bil’aks nevarasini mutolaa ustida ko’rsa, jahli chiqar, darg’azab bo’lib nevaralaridan biriga: · olib chiq. ot minsin. qilich o’ynasin, -deb buyurar edi” yozuvchi amir temur shaxsiyati, aql-idroki, shijoati, davlatni boshqarishdagi tadbirkorligi, ayniqsa, nevarasi ulug’bekka …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tarixiy romanlarda saroy muhiti tasviri"

1710191043.docx tarixiy romanlarda saroy muhiti tasviri tarixiy romanlarda saroy muhiti tasviri mundarija 1. yozuvchi niyati va badiiy obraz 2. tarixiy voqelik va badiiy talqin foydalanilgan adabiyotlar yozuvchi niyati va badiiy obraz «ulug’bek xazinasi» romanining yaratilish tarixi shuni ko’rsatadiki, badiiy jarayonning ibtidosi hayot haqiqatini bevosita o’rganishdan boshlanadi, ya’ni hayotiy voqelik haqidagi ilk axborot adib ongida obrazli tafakkurni uyg’otadi. obrazli tafakkur bois ijodiy niyat tug’iladi. ijodiy niyat tug’ilishi bilan badiiy to’qima ishga tushib, syujetga asos bo’ladigan manzaralar va ularda faoliyat ko’rsatuvchi obrazlar yozuvchi ongida shakllana boshlaydi. ana shu ijodiy jarayonning mohiyati haqida yozuvchining o’zi shunday hikoya qiladi. ba’zan tafakkur otining o’rni...

Формат DOCX, 38,9 КБ. Чтобы скачать "tarixiy romanlarda saroy muhiti tasviri", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tarixiy romanlarda saroy muhiti… DOCX Бесплатная загрузка Telegram