сценографияда ўзгариш жараёни

DOC 4,5 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1682061633.doc сценографияда ўзгариш жараёни режа: 1. сценограф санъат чорраҳаларида 2. актёрлар санъати 3. театр жамоаси адабиёт манбаларига қараганда ўтган асрнинг 60-70- йилларида театрларнинг саҳналарини безаш ва тасвирлаш фаолиятлари анча жадал кечган. давр ўзгариши ва маданиятнинг тобора бойиб бориши натижасида эски саҳна безакларини ифодалаш усуллари танқидга олина бошлади. маълумки, ўтган асрнинг 70-90-йилларида рассомларнинг энг яхши асарлари спектаклларни юксак даражада безашга хизмат қилган, яъни фалсафий ғоялар, талқиний фаолият, спектаклда қатнашувчи барча кишилардан ижтимоий ва инсоний ҳақиқатларни талаб этувчи муҳитни яратиш умумлаштириб юборилди. фақат бугина эмас. сценографлар - театр одамларидир, уларга актёрлик психологияси сирлари инъом этилган, улар соф режиссёрлик ҳолатни сезишади ва айтиб бера олади, шунингдек спектаклда актёрларнинг кутилмаган ва муҳим бўлган вазиятлар учун шароит яратишда кўмаклашади. агар режиссёр спектаклни тайёрлаш ва репетиция жараёнида рассом билан яқиндан ҳамкорликни йўлга қўйса барча ижодий муаммолар ижобий тарзда ҳал бўлади. буни ўзбек театр рассомлари ҳ.икромов ва г.рифтин, д.ушаков ва ю.валденберг, г.брим ва г.туманков, а.жибоедов ва б.тўраев, …

айнан шу ҳолатлар яқин ўтмишда аниқ муваффақиятга эга эди, яъни тўла реализмнинг чегара жойларида камроқ аралашишар рўй берар эди, “софлик ” учун ҳушёрлик билан курашиларди. шу сабабдан тамойилларнинг турли хиллиги, ёндошиш, рассомнинг шахсий ҳоҳишлари сценографияда норма ҳисобланган ва баъзи вақтларда санъатни ривожлантиришда ноқулайликларни келтириб чиқарган. рифтин в.а. “мирзо улуғбек” козловский а. эскиз лекин, одатдаги хилма–хиллик қаторида кучли янги ғоялар ҳам бўлган, улар жонли театрдан пайдо бўлган, бунда ўзаро ҳамкорлик саҳна санъатини янада ривожланишга олиб келди. изланишни турли ифодаланишларида мавҳум тамойилли янгича ёндошиш мавжуд эди, у кейинчалик асосий бўлиб қолди ва умумтеатр усулига айланиб кетди. улар саҳна усталарини янги изланишларга йўналтирди ва улар орасида катта рақобатчиликни юзага келтирди. рақобатчилик санъати олға сурилди. ўзгариш жараёнлари танқиди санъатнинг назарий билимларида санъат амалиётида кўтарилаётган саволларга жавоб топишни тақозо қилади, яъни ўз маъсулиятини билишни аниқлаш, назарий юксакликни текшириш, атамалар аппаратини қайта кўриб чиқиш ва бошқа вазифаларни бажаришни назарда тутади. валденберг и., ушаков д. “юлий цезар” …

амалга ошириш мумкинми? агар у вужудга келса, нимага фойдаси тегади, деган қатор саволлар кўндаланг бўлади. билимларнинг кенг соҳалари, яъни адабиёт назарияси, унинг атрофида-драма назарияси каби бир қатор назариялар яратилган ва улар тегишли соҳаларни ривожлантиришга хисса қўшаяпти. лекин бу умумжиҳатдан тан олинган ягона назария, дегани эмас, албатта. унга тенг келувчи муҳим назария - драматургиянинг назарий масалаларини ишлаб чиқувчи тадқиқотларнинг миқдорини кўпайтириш зарурати сезилади. туманков р. “қизил ва яшил” зейдман б. эскиз шунингдек илмий фан мақомига эга бўлган “драма назарияси” ҳам бор. шунга ўхшаш ҳолатлар режиссёрликда ҳам қўлланилади, фақат бунда назария шаклланиш жараёнида туради, яъни касбнинг яқин тарихий вужудга келиши билан бевосита боғланган бўлади. назария дегани - адабиётдир, мусиқа назарияси кабидир, у энг қадимги, аристотелнинг антик давридан вужудга келган. назарияни ишлаб чиқиш учун предмет ривожланган ва ўзининг методологиясига эга бўлиши керак. бу эса ҳар бир рассом фаолиятининг асоси бўлиб, қайси мактаб, услуб тенденцияси ва ижодий йўналишлардан қатъий назар умум масалаларнинг бўлинишидан бошланади. …

алик уни тўғри фикрлаш, сценография санъатининг махсус буюмларини қанчалик мукаммал билиш билан боғлиқдир. назария маълум бир соҳани фикрлаш демакдир. ҳақиқатнинг маълум бир бўлагини қонуний ва аниқ алоқадорлигидир. муаммоларни танлаш уларнинг юқори даражадаги муносабатларини белгилайди. ҳар қандай театр рассоми иш шароити деб нимани ҳисоблайди? усиз ишни бошлай оладими? бундай шароит асосан иккита: пъеса ва воқеа жойи. бу ерда “пъеса” деганда кичик тарих (воқеа), ўйнашга тўғри келадиган даврдир. бу юқори классика ёки замонавий асар бўлиши мумкин, яъни муаллифлик асардир; халқ оғзаки ижоди бўйича халқ ўйинлари ёзуви бўлиши мумкин; сценарий ёки импровизация учун шартли бўлиши ҳам мумкин. шу тариқа бир сўз билан айтилганда, тарих зарурдир, уни томошабинларга ҳавола қилишда воқелик учун асос сифатида зарурдир. воқеа жойи деганда объектив аниқ шароитлар, яъни пьеса ўйналадиган жойни тушунилади. бу майдон, қаср, гараж, омборхона, турли хилдаги саҳна майдони, яъни италия саҳнасидан то саҳна ареналар ёки мултисаҳналар деб аталувчи жойлардир. ҳозирги давр театр биноларини италия типидаги деб юритилади. …

тўла моҳиятга эгадир. бу вазифани ҳал этишда маълум бир амаллар, воситалар, принциплар мавжуд бўлиб, улар хилма-хилдир. уларни вақт, индивидуаллик ва расомнинг мактаби, актёрлар жамоасининг хусусиятлари ва ниҳоят режиссёрнинг шахси белгилайди. бунда “жойнинг” жисмоний параметрлари ҳам ўз ўрнига эгадир. бошланғич ҳолатнинг объективлигини яратиш учун – адабий, табиий, архитектура санъатининг бошқа бир турида сценограф ўз ижодида бир қатор қарама-қаршиликнинг объектив томонларини очиб беришга тўғри келади. ”қарама – қаршиликлар билан ишлаш” фақат фалосафа-диалектиканинг устунлигида эмас, балки ҳар қандай рассомнинг ижодий амалиёти ҳам муҳим аҳамиятга эгадир. брим г. “гамлет” в.шекспир , эскиз айниқса энг жонли ва энг қарама–қаршиликка тўла бўлган санъат- театр санъати билан ўз ҳаётини боғлаган рассом ҳам устувор туради. бундай ижтимоий–маданий жараёнлар ва ижодий-амалий фаолиятлар педагогик фаолиятларимизда учраб туради. айниқса, тошкент театрларида саҳналаштирилган асарларга безаклар тайёрлашда, шунингдек “наврўз”, ”мустақиллик куни байрамлари”, самарқандда ўтказилган халқаро мусиқа фестиваллари, ”умид ниҳоллари”, ”баркамол авлод”, универсиада каби кўп босқичли спорт мусобақаларидаги кўргазмали безакларни тайёрлаш жараёнларида кўп дуч …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "сценографияда ўзгариш жараёни"

1682061633.doc сценографияда ўзгариш жараёни режа: 1. сценограф санъат чорраҳаларида 2. актёрлар санъати 3. театр жамоаси адабиёт манбаларига қараганда ўтган асрнинг 60-70- йилларида театрларнинг саҳналарини безаш ва тасвирлаш фаолиятлари анча жадал кечган. давр ўзгариши ва маданиятнинг тобора бойиб бориши натижасида эски саҳна безакларини ифодалаш усуллари танқидга олина бошлади. маълумки, ўтган асрнинг 70-90-йилларида рассомларнинг энг яхши асарлари спектаклларни юксак даражада безашга хизмат қилган, яъни фалсафий ғоялар, талқиний фаолият, спектаклда қатнашувчи барча кишилардан ижтимоий ва инсоний ҳақиқатларни талаб этувчи муҳитни яратиш умумлаштириб юборилди. фақат бугина эмас. сценографлар - театр одамларидир, уларга актёрлик психологияси сирлари инъом этилган, улар соф режиссёрлик ҳол...

Формат DOC, 4,5 МБ. Чтобы скачать "сценографияда ўзгариш жараёни", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: сценографияда ўзгариш жараёни DOC Бесплатная загрузка Telegram