тафаккур 2

PPTX 14,3 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1711479489.pptx мавзу: тафаккур режа: •тафаккурҳақидатушунчаваунингнерв- физиологикасоси •тафаккуржараёнлари( операциялари) •тафаккуршакллари: •а) ҳукм •б)хулосачиқариш •в) тушунча •тафаккуртурлари: •а)кўргазмали-ҳаракаттафаккур; •б)кўргазмалиобразлитафаккур •в)абстракт(мавҳум) тафаккур. •тафаккурсифатлари тафаккурдебнарсаваҳодисаларўртасидаги энгмуҳимбоғланишларвамуносабатларнинг онгимиздааксэттирилишигаайтилади. “тафаккуринсоннингшундайақлий фаолиятидирки, буфаолиятвоқеликниэнганиқ, тўлиқ, чуқурваумумлаштирибаксэттиришга (билишга), инсоннитағинҳамоқилонаамалий фаолиятбиланшуғулланишигаимконберади” (п.и.иванов) «тафаккурвоқеликнингумумлашганҳолдавасўзҳамда ўтмиштажрибавоситаларидааксэттирилиши» (м.в.гамезо) “тафаккур–буўзмаҳсулотибиланвоқеликни умумлаштириб, бавоситааксэттиришни характерлайдиган умумлаштиришдаражасива фойдаланадиган воситаларгаҳамдаўша умумлашмаларянгилигигабоғлиқравишда турларгаажратишданиборатжараён, билиш фаолиятидир”. (о.к.тихомиров) “тафаккур–буориентирлаш-тадқиқот фаолияти, ориентировкажараёндир, яъни ориентировка-жараён, ориентировкафаолият (п.я.гальперин) анализ–унингёрдамибиланбизнарсава ҳодисаларнификранёкиамалийжиҳатдан хусусиятларинитаҳлилқиламиз. синтез–бизнарсаваҳодисаларнинг анализдабўлинган, ажратилганайрим қисмларини, бўлакларинисинтезёрдамибилан фикранваамалийравишдабирлаштириб, бутун ҳолигакелтирамиз. таққослаш–объектив дунёдаги нарсаваҳодисаларнинг бир-бирига ўхшашлигивабир-бириданфарқи аниқланади. таққослашоперациясииккихилйўл биланамалгаошишимумкин: а) амалийаниқнарсаларнибевосита солиштириш; б) назарийтасаввурқилинаётган образларниванарсаларнионгда фикрантаққослаш. абстракция–моддийдунёдаги нарсаваҳодисаларнинг муҳим хусусиятларини фарқлаболиб, анашу хусусиятларданнарсаваҳодисаларнинг муҳимбўлмаганиккинчидаражали хусусиятларини фикранажратиб ташлаймиз. тафаккур шакллари қуйидагиларда ифодаланади: тафаккур шакллари қуйидагиларда ифодаланади: тушунча ҳукм хулоса чиқариш ҳукм-нарсаваҳодисаларнингбелгива хусусиятлариҳақидатасдиқл
2
абёкиинкор қилибайтилганфикр. чинҳукм-нарсаваҳодисаларда воқеликдаҳақиқатанўзаробоғлиқбўлган белгилар, аломатларҳукмлардабоғлиқ равишдакўрсатибберилсаёкивоқеликда бир-бириданажратилган нарсалар ҳукмлардаажратибкўрсатилганҳукмдир. хатоҳукм-моддийоламдаҳақиқатдан боғлиқбўлмаганнарсаҳукмдабоғлиққилиб кўрсатилганҳукм. борлиқдагинарсалар, ҳодисаларвавоқеликни миқдоригауларнингбирорҳукмдаакс эттирилганалоқавамуносабатларигақараб, ҳукм қуйидагитурларгабўлинишимумкин: ҳукмларобъективвоқеликниаксэттирилишига қараб: чинёкихатоҳукм; ҳукмларсифатигакўра: тасдиқловчиёкиинкор қилувчиҳукм; ҳукмларнингмиқдоригақараб: якка, жузъий, хусусийваумумийҳукмга; ҳукмларнингмуносабатигакўра: шартли, айрувчи, вақатъийҳукмларга; ҳукмтахминийкўринишгаэгабўлишиҳам мумкин борлиқдагинарсалар, ҳодисаларвавоқеликни миқдоригауларнингбирорҳукмдаакс эттирилганалоқавамуносабатларигақараб, ҳукм қуйидагитурларгабўлинишимумкин: ҳукмларобъективвоқеликниаксэттирилишига қараб: чинёкихатоҳукм; ҳукмларсифатигакўра: тасдиқловчиёкиинкор қилувчиҳукм; ҳукмларнингмиқдоригақараб: якка, жузъий, хусусийваумумийҳукмга; ҳукмларнингмуносабатигакўра: шартли, айрувчи, вақатъийҳукмларга; ҳукмтахминийкўринишгаэгабўлишиҳам мумкин тасдиқловчи ҳукм-нарсабилан белгинингалоқаси,боғлиқлигиборлиги аксэттирилганҳукм. яккаҳукм-якка, ёлғизнарсава ҳодисатўғрисидагиҳукмгаайтилади. тошкент–ўзбекистонреспубликаси пойтахти. жузъийҳукм-белгинингбирор туркумигагина тааллуқлилигини тасдиқловчиёкиинкорқилувчиҳукм. умумийҳукм-биртуркумдагинарсава ҳодисаларнингҳаммаситўғрисидатасдиқлаб, ёки инкорқилибайтилганҳукм шартлиҳукм-ҳукмданарсаваҳодиса белгисинингборлигинимуайяншароитларда тасдиқлабёкиинкорқилибайтилганҳукм айрувчиҳукм-ҳукмданарсаларваҳодисалар бирнечабелгиганисбатанберилиб, шубелгилардан фарқибиттаунгатегишлибўлган қатъийҳукм-нарсабиланбелгиўртасидаги алоқанингборёкийўқлигиқатъийшаклдаакс эттирилганҳукм хулосачиқариш-иккиёкиунданортиқҳукмлардан янгиҳукмҳосилқиламиз. индуктивхулосачиқариш–бухулосачиқаришнинг шундаймантиқи
3
йусулидирки, бундабирнечаяккаваайрим ҳукмларданумумийҳукмгаўтилади, ёкиайримфактваҳодисаларни ўрганишасосидаумумийқонунвақоидаларяратилади. дедуктивхулосачиқаришдаумумийваяккаҳукмлардан яккаёкижузъийҳукмкелтирибчиқарилади. мисолучунбарча металларэлектртокиниўтказади. темирметалдир. демак, темирҳам электртокиниўтказади. аналогиядебнарсаваҳодисаларнингбир-биригаўхшаш бўлганбаъзибелгиларигақарабгинаҳукмюритишданиборатхулоса чиқаришшаклигаайтилади. тушунчанарсаваҳодисаларнингэнгмуҳимваэнг асосийхусусиятлариниаксэттиришдир конкреттушунча-алоҳидаолинганбирбутуннарсага алоқадортушунча абстракттушунча-моддийборлиқдагинарсалардан фикранажратиболинганбаъзихусусият, сифат, ҳолатларга, шунингдекнарсаларўртасидагиички муносабатларга, қонуниятларга қаратилган тушунчалардир. тушунчаларкўламижиҳатидан3 турга: яккатушунчалар-якканарсаваҳодисаларҳақидаги тушунчадир. умумийтушунчалар-биржинсдабўлганкўпнарсава ҳодисаларгавдалантирилади. тўпланматушунчалар-биржинсдабўлганнарсава ҳодисалартўпламиҳақидаяхлитфикрюритиладиган тушунчадир тафаккуртурлари шаклигакўра: кўргазмали-ҳаракат, кўргазмали-образли. топшириқхарактеригакўра: назарий, амалий, ихтиёрсиз, ихтиёрий. фикрёйиқлигигакўра:конкрет, абстракт, реалистик, аутистикинтуитив, дискурсив. фикрнингоригиналликдаражасигакўра: репродуктив, продуктив, ижодий, визуал, фазовий. э.ғозиев тафаккуртурлари шаклигакўра: кўргазмали-ҳаракат, кўргазмали-образли, мантиқий кўриладиганмасаланингхарактерига кўра: назарий, амалий ижодийлик элементига кўра: конвергент, дивергент янгилигиваноёблигига кўра: репродуктив, продуктив(ижодий) в.каримова конкреттафаккуртурлари кўргазмали-ҳаракаттафаккуртури-амалий тафаккурнингбевоситаидрокқилаётганнарсава ҳодисаларҳақидаҳаракатларёрдамибиланамалга ошириладиганфикрлаштури, дебтавсифланади. кўргазмали-образлитафаккуртуриконкрет тафаккурнингбевоситаидрокқилинаётганнарса ваҳодисаларҳақидафикрлашданиборатбўлган тури. конкреттафаккур-фикрюритилишилозим бўлганнарса-ҳодисаларниидрокёкитасаввур қилишмумкинбўлгантафаккур
4
дир. яққол-предметлитафаккур-агарфикр юритишобъектибевоситаидрокқилинган тафаккур. яққол-образлитафаккур-фикрюритилаётган нарсаваҳодисаларфақаттасаввурқилинган тафаккур. абстракттафаккурнарсаларнингмоҳиятини аксэттирувчивасўзлардаифодаловчи тушунчаларгатаянибфикрюритишдир. назарийтафаккур-ҳодисаларниизоҳлашга, фаразқилишгақаратилгантафаккур. умумлашгантафаккур-назарийтафаккурниолдиндан кўришимкониятинияратадигантафаккур. авторитартафаккурмуайянфикрничинёки ёлғонлигиниобъективдалилларбиланисботлашўрнига, инсон шахсинингижобийёкисалбийсифатларибилангиначекланиб қолишданибораттафаккуртури. дискурсивтафаккур-психологиядабир-бирларибилан узвийравишдабоғланганмулоҳазаюритишданиборат тафаккуржараёнинигаайтилади. ижодийтафаккур–мураккаббилишфаолиятиданбири бўлиб, тадрижийравишдаизчилўзаробоғланган жараёнларданташкилтопади, даставвалсаволлар туғилади, вазифааниқланади, масаланиечишвасаволларга жавобқидиришжараёнивужудгакелади. реалистиктафаккурқуршаболганатроф- муҳитниўрганишга, аксэттиришгақаратилганфикр юритишбўлиб, умантиқийқонунвақоидалар ёрдамибиланвоқеликниинъикосқилади. аутистиктафаккуринсоннингҳоҳишва истаклариниамалгаоширишбиланбоғлиқравишда содирбўлади. индивидуаллик ёкииндивидуалистик тафаккурамалгаоширилишилозимбўлган тафаккурҳаракатлариўшашахснингўзтилакларини рўёбгачиқаришгайўналтирилган фикр юритилишданибораттафаккурдир. визуалтафаккур-масалаечиминиқабул қилишгаваинформационтайёргарликкўришга қаратилганфикрюритишгаайтилади. продуктивтафаккурқисқавақтбирлиги ичидаянгиоригиналфикрларяратишёкимуҳим илмий, амалиймасалаларниҳалқилишбилан белгиланадигантафаккургаайтилади. репродуктивтафаккур-пассив, тайёр мулоҳазаларниўзлаштириболишгава“тайёр ҳолда”унданфойдаланишга қаратилган инсоннингбилишфаолиятикўринишидир. тафаккурнинг қуйидаги сифатлариажратиб кўрсатилади: •мазмундорлиги ; •мустақиллик ; •эпчиллик; •самарадорлиги , •фикрнингкенглиги, •тезлиги; •чуқурлиги. тафаккурмазмундорлиги деганда инсонингтеварак-атрофдагимоддийвоқелик тўғрисидаонгдақаймиқдорда, кўламда му
5
лоҳазалар, муҳокамалар, фикрлар, муаммолар, тушунчаларжойолганлигиназарда тутилади. тафаккурнингчуқурлигидеганимизда моддийдунёдагинарса-ҳодисаларнингасосий қонунлари, қонуниятлари, хоссалари, сифатлари уларнингўзаробоғланишлари, муносабатлари, тафаккуримизда тўлиқаксэтганлигини тушунишимизкерак. тафаккурнингкенглигиинсонлардагинарсава ҳодисаларнингэнгмуҳимбелги, хусусиятлариниўзида мужассамлаштирганўтмишюзасидан, ҳозиргидавр ҳақида, шунингдек, келажактўғрисидамулоҳазалар, муаммоларватушунчаларниқамраболгантафаккур. тафаккурнимустақиллигидегандакишининг шахсийташаббусибиланўзолдигааниқмақсад, янги вазифаларқўябилиши, уларюзасиданамалийваилмий характердагифараз, гипотезақилиш, натижаникўз олдигакелтираолиши, қўйилганвазифаниҳечкимнинг кўмагисиз, кўрсатмасисизўзинингақлийизланиши туфайлитурлийўл, усулвавоситалартопиб, мустақил равишдаҳалқилишданиборатақлийқобилиятни тушунишкерак. сермаҳсултафаккурагаринсонтомонидан муайянвақтичидамаълумсоҳаучунқимматлива янгификрлар, ғоялар, тавсифномаларяратилган ҳамданазарийваамалийвазифаларҳалқилинган бўлса, бундайкишинингтафаккуридебаталади. тафаккурихчамлигидегандамуаммониҳал қилишнингдастлабтузилганрежасимазкур жараёндамасалаечишшартиниқаноатлантирмай қолса, номутаносибликҳосилбўлсаҳечиккиланмай эластикравишдаўзгартиришларкиритишданиборат фикрюритишфаолиятинитасаввурқилмоғимиз шарт. /docprops/thumbnail.jpeg тафаккур ”тафаккур” мавзусининг тақдимоти image1.emf image2.emf image3.emf image4.emf image5.emf image6.emf image7.emf image8.emf image9.emf image10.emf image11.emf image12.emf image13.emf image14.emf image15.emf image16.emf image17.emf image18.emf image19.emf image20.emf image21.emf image22.emf image23.emf image24.emf

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "тафаккур 2"

1711479489.pptx мавзу: тафаккур режа: •тафаккурҳақидатушунчаваунингнерв- физиологикасоси •тафаккуржараёнлари( операциялари) •тафаккуршакллари: •а) ҳукм •б)хулосачиқариш •в) тушунча •тафаккуртурлари: •а)кўргазмали-ҳаракаттафаккур; •б)кўргазмалиобразлитафаккур •в)абстракт(мавҳум) тафаккур. •тафаккурсифатлари тафаккурдебнарсаваҳодисаларўртасидаги энгмуҳимбоғланишларвамуносабатларнинг онгимиздааксэттирилишигаайтилади. “тафаккуринсоннингшундайақлий фаолиятидирки, буфаолиятвоқеликниэнганиқ, тўлиқ, чуқурваумумлаштирибаксэттиришга (билишга), инсоннитағинҳамоқилонаамалий фаолиятбиланшуғулланишигаимконберади” (п.и.иванов) «тафаккурвоқеликнингумумлашганҳолдавасўзҳамда ўтмиштажрибавоситаларидааксэттирилиши» (м.в.гамезо) “тафаккур–буўзмаҳсулотибиланвоқеликни умумлаштириб, бавоситааксэттиришни характерл...

Формат PPTX, 14,3 МБ. Чтобы скачать "тафаккур 2", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: тафаккур 2 PPTX Бесплатная загрузка Telegram