tadbirkorlik faoliyati: lokus nazorat va tavakkalchilikka munosabat psixologiyasi

DOC 64.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404020223_49879.doc tadbirkorlik faoliyati: lokus nazorat va tavakkalchilikka munosabat psixologiyasi tadbirkorlik faoliyati: lokus nazorat va tavakkalchilikka munosabat psixologiyasi ilmiy izlanishlari asosida, amerikalik psixolog j.rotter (rotter), insonlarni o’z xulq-atvorlari va ularga aloqador voqealar ustidan nazorat omillarida ustuvorlikka ega bo’lish bo’yicha ayrim mulohazalarini bayon etgan. fikrimizcha, tadbirkorlar tashqi lokus nazoratga (eksternal) ega bo’lishlari bilanoq faoliyatlarida tashqi vaziyatlar orqali sodir bo’ladigan asosiy voqeliklar (tashqi sharoitning yaxshiligini, boshqa tadbirkorlarning ta’siri, ta’sodifiy vaziyatlar) ni anglab yetadilar. tadbirkorlarning ichki lokus nazoratga ega bo’lishi (interval) esa, aksincha, o’ziga tegishli hodisalarni yuqori darajada nazorat qilishga xizmat qilib, o’z navbatida u muvaffaqiyatga erishish kabi mag’lubiyatdan qochish motivasiyalarining ta’siri doirasida mas’uliyatni qabul qilishga moyilligini aniqlashda qo’l keladi. bu borada olib borilgan qator ijtimoiy-psixologik tadqiqotlar (r.brokxaus, m.kete de vris, d.miller va b.) ning natijasi, yutuqqa erishish motivasiyasi bilan internallik aloqasini ijobiy ekanligini tasdiqlaydi. ma’lumotlarning asoslanganligi professional-notadbirkorlikka nisbatan yuqori internallik darajasi bilan tavsiflanadi. tadbirkorlik motivasiyasining tadbirkordagi tavakkalchilikka moyillik darajasiga bog’liqligi tejamkorlik tamoyilidir. bu …

gan bo’lsa, z.freyd (zigmund freid) psixologik ta’limotida esa, o’zining instinktiv ehtiyojlari va jinsiy hissiyotlarni jilovlash orqali inson faoliyatining sohalarini tushuntirishda o’ta murakkab holda amalga oshirilgan, deb tanqid ostiga olingan. nazariyaning oddiyligi tufayli qabul qilishimiz mumkin bo’lganda, murakkab nazariyaning validligi muammosi uni boy berib qo’yish xavfini tug’diradi. shaxsdagi tadbirkorlik motivasiyasi hamda tavakkalchilikning shakllanishidagi bog’liqliklarni o’rganar ekanmiz, undagi tavakkal (xatarli) qarorlarni qabul qilishdagi og’ishlarni o’rganmaslik mumkin emas. guruhiy tabaqalanishni o’rganish jarayonida shunday narsa kashf etildiki, insonlar bir o’zlari bo’lganlaridagiga qaraganda, guruh orasida bo’lganlarida tavakkal qarorlarni ko’proq qabul qilishga moyil bo’lar ekanlar. shuning bilan birgalikda ba’zi tadqiqotlarning natijasiga ko’ra, guruh ichida yana o’ta yuqori ehtiyotkorlik tufayli og’ish hollari ham bo’lishi mumkin ekan. umuman olganda, guruhlar guruhiy qarorlarni qabul qilishga qadar, qatnashuvchilarning ustanovkalariga muvofiq tabaqalanadilar, shu asnoda, agar umumiy muhokamadan oldin guruh a’zolarining ko’pchilik qismi tavakkal qarorni qabul qilishga moyil bo’lsalar, u holda tavakkal tomoniga nisbatan og’ish sodir bo’ladi. bunga qarama-qarshi, agar guruh a’zolarining …

borilgan qiyosiy tadqiqotlarida u tavakkalchilikka nisbatan har ikkala toifa sinaluvchilari orasida sezilarli farq yo’qligini aniqlagan (rahbarlar – firma mulkdorlari). biroq olim natijalarni o’rtacha ahamiyat bilan qiyoslaganda esa, ikkila guruh ham tavakkalchilikka moyilligini yaqqol ko’rsatgan. ushbu subyektiv baho ko’pincha, ularning qulay shart-sharoitlarni subyektiv baholashlari va shu orqali muvaffaqiyatga erishishlarida shaxsiy imkoniyatlaridan qay darajada foydalanishlariga bog’liq. tadbirkorlikning psixologik xususiyatlari fenomenining ilmiy tahlili hozirda uning iqtisodiy fikrlar taraqqiyoti kabi rivojlanib bormoqda. so’nggi yillarda ushbu fenomen muammosining dolzarbligini tushuntirish mahalliy olimlar oldiga qator vazifalarni ko’ndalang qilib qo’ymoqda. shu bois, bu borada 1999–2007 yillar oralig’ida qator ijtimoiy-psixologik tadqiqotlar olib borildi. 4.5-jadvalda (o.hayitov, 2005) keltirilgan natijalarning ikki qutbini, ya’ni juda ehtiyotkor va tavakkalchilikka moyillik mezonlari tadqiqotimiz uchun ahamiyatli hisoblanadi. shu nuqtai nazardan qaraganda ehtiyotkorlik borasida farqli ko’rsatkich yakka tartibda faoliyat olib boruvchi tadbirkorlarda ko’rinadi. o’ylashimizcha tadbirkorlikning bu turi ko’p jihatdan shaxsning o’z imkoniyatlari va harakatiga asoslanganligi tufayli va shaxsiy sarmoya hisobiga rivojlantirilishi orqali, ular ehtiyotkorlik bilan …

ganligi va xo’jalik yuritish faoliyatining aniq rejasiga rioya etish tavakkalchilikka qarama-qarshi bo’lgan holatlardir. ma’lumki jamoaviy tartibda ish yuritish, qaror qabul qilishda guruhiy uslublarni yo’lga qo’yadi va muvaffaqiyatli natija ehtimolini oshiradi. iqtisodiy sohadagi jamolar faoliyatini o’rganishga bag’ishlangan ijtimoiy-psixologik tadqiqotlar, guruhiy qaror qabul qilish, iloji boricha kam tavakkallik xususiyatiga ega ekanligini e’tirof etgan. 4.5-jadval ars, tr, mr, br guruhlaridagi “tavakkalchilikka tayyorlik darajasi”ni aniqlanganligining umumiy tahlili (n=200) № tavakkalchilikka tayyorlik darajasi oraliq ballar ko’rsatkichi ars n=50 tr n=50 mr n=50 br n=50 1 juda ehtiyotkor – 30 dan past 2 1 3 2 2 o’rtacha ko’rsatkich – 10dan +10 oralig’i 24 26 15 25 3 tavakkalchilikka moyillik + 20 dan yuqori 7 4 6 3 o’tkazilgan tadqiqot quyidagilarni bizga aniqlash imkonini berdi, ya’ni tadbirkorlarda odatda yosh o’tishi bilan tavakkalchilikka moyillik pasayib boradi; tajribali tadbirkorlarda tavakkalchilik ko’rsatgichi ancha past bo’ladi; tadbirkor ayollarning tavakkalchiliklari tadbirkor erkaklardan farqli o’laroq ayrim hollardagina namoyon bo’ldi, bu milliy mentalitet …

hbu guruh vakillarining sarmoyasi davlat organlari hamda xorij sarmoyadorlari tomonidan kafolatganligi, xo’jalik faoliyatini yuritishda aniq strategik rejaning mavjudligi bilan izohlanadi. bizga ma’lumki tadbirkorlik faoliyatida tavakkalchilik tadbirkorning asosiy emosional-irodaviy xususiyati sifatida o’rin tutadi. ko’p hollarda mag’lubiyatdan qochishga bo’lgan ehtiyojni sezish, tadbirkorda tavakkalchilikka nisbatan moyilliklarni cheklanishiga olib keladi. shu sababli ars guruhi tadbirkorlarida tavakkalchilik bilan mag’lubiyatdan qochish motivasiyasi bir-biri bilan teskari munosabat hosil qilishi kuzatiladi (r=–0,55) . qanchalik tavakkalchilikning oshishi mag’lubiyatdan qochish motivasiyasiga nisbatan zaruratni kam talab qiladi. shuningdek, tavakkalchilikka moyillik muvaffaqiyatga nisabatan ijobiy bog’lanish hosil qilib (r=0,51), bu tadbirkorda xo’jalik faoliyatini yuritishda va strategik maqsadlarni amalga oshirish vaqtida yangidan-yangi g’alabalarga zamin yaratadi. demak, himoyaga nisbatan yuqori motivasiyali kishilar ko’pincha baxtsizlik va tushkunlik holatlariga tushib qolisharkan. mag’lubiyatlardan qo’rqadigan odamlar, odatda, tavakkalchilikning yuqori darajadagi ko’rsatgichini namoyon qilib, ya’ni o’ylamasdan faoliyatni amalga oshirib qo’yishar ekanlar. tadqiqotning aniqlanishicha, tadbirkor xulqida namoyon bo’ladigan himoya ustanovkasi uchta omilga bog’liq ekan: tavakkalchilikning taxminiy darajasiga; kuchli motivasiyaga; ishda mag’lubiyatga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tadbirkorlik faoliyati: lokus nazorat va tavakkalchilikka munosabat psixologiyasi"

1404020223_49879.doc tadbirkorlik faoliyati: lokus nazorat va tavakkalchilikka munosabat psixologiyasi tadbirkorlik faoliyati: lokus nazorat va tavakkalchilikka munosabat psixologiyasi ilmiy izlanishlari asosida, amerikalik psixolog j.rotter (rotter), insonlarni o’z xulq-atvorlari va ularga aloqador voqealar ustidan nazorat omillarida ustuvorlikka ega bo’lish bo’yicha ayrim mulohazalarini bayon etgan. fikrimizcha, tadbirkorlar tashqi lokus nazoratga (eksternal) ega bo’lishlari bilanoq faoliyatlarida tashqi vaziyatlar orqali sodir bo’ladigan asosiy voqeliklar (tashqi sharoitning yaxshiligini, boshqa tadbirkorlarning ta’siri, ta’sodifiy vaziyatlar) ni anglab yetadilar. tadbirkorlarning ichki lokus nazoratga ega bo’lishi (interval) esa, aksincha, o’ziga tegishli hodisalarni yuqori darajada na...

DOC format, 64.5 KB. To download "tadbirkorlik faoliyati: lokus nazorat va tavakkalchilikka munosabat psixologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: tadbirkorlik faoliyati: lokus n… DOC Free download Telegram