biologik evolyusiyada psixikaning paydo bo`lishi va rivojlanishi

DOC 73.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1363016509_42057.doc biologik evolyusiyada psixikaning paydo bo`lishi va rivojlanishi www.arxiv.uz reja: 1. psixika materiya evolyusiyasining natijasi sifatida. 2. seskanuvchanlik va tropizmlar. 3. instinktlar, ko`nikmalar va hayvonlarning aqliy hatti-harakatlari. 4. inson va hayvonlar psixikasi o`rtasidagi farqlar. 5. inson ongi. tayanch iboralar: psixikaning paydo bo`lishi haqidagi nazariyalar. psixikaning funktsiyalari: signallik va boshqaruv. psixikaning evolyutsion taraqqiyoti: seskanuvchanlik, tropizmlar. hayvonlar olamida psixikaning taraqqiyot shakllari; instinktlar, ko`nikmalar, intellektual hatti - harakatlar. psixik funktsiyalarning muhit va organlarning tuzilishi bilan bog`liqligi. psixika va muhit. miya va psixika. inson ongi. ong taraqqiyotida mehnatning roli. ongning psixologik xarakteristikasi va tuzilishi. psixika materiya evolyusiyasining natijasi sifatida. psixikaning paydo bo`lishi materiyaning uzoq taraqqiyoti bilan tushuntiriladi. jamiki materiya, jonsiz anorganiq materiyadan tortib, to materiyaning yuksak hamda murakkab shakli - inson miyasigacha moddiy olamning umumiy xususiyati bulmish aks ettirish xususiyatiga, ya`ni ta`sirlarga javob qaytarish qobiliyatiga ega. aks ettirish shakllari materiyaning yashash shakllariga bog`liqdir. jonsiz tabiatda harakat jism yoki moddalarning o`zaro mexaniq, fizik yoki ximiyaviy …

minan 2 milliard yillar muqaddam atmosferada kislorod ajralib chiqqan. bu organiq moddalarda fotoximik reaktsiya va fotosintez jarayonlarning yuzaga kelishiga sabab bo`lgan. oqibatda koatservatlar deb atalgan faol oqsil molekulalari paydo bo`lgan. koatservatlarda hayotning asosiy belgilari - assimilyatsiya va dissimilyatsiya jarayonlari paydo bo`lgan. koatservatlar tashqi muhitdagi "ozuq" moddalarni tanlab o`zlashtirganlar. ular yashash uchun zarur bo`lgan (biotik) moddalarga ma`lum darajada seskanish bilan javob berganlar va hayot faoliyati uchun bevosita kerak bo`lmagan (abiotik) moddalarga nisbatan indifferent (befarq) munosabatda bo`lganlar. seskanuvchanlik va tropizmlar biz yuqorida ko`rib o`tgan seskanuvchanlik o`simliklardan tortib hayvonlargacha mavjud. seskanuvchanlik tirik organizlarning biologik ahamiyatga ega bo`lgan (biotik) ta`sirlarga javob qaytarish qobiliyatidir. sodda, bir hujayrali tirik organizmlardayoq elementar seskanuvchanlik xususiyati bo`lib, ular tashqi muhit ta`siriga harakat bilan javob qaytaradilar. biotik faktorlarga maxsus harakatlar bilan javob qilish usullariga tropizm yoki taksislar deb ataladi. tropizmlar har xil bo`ladi: fototropizm - tirik organizmning yorug`lik ta`siri ostida harakatga kelishi; termotropizm - tirik organizmning issiqlik ta`siri ostida harakatga …

javob ta`siridan bo`lak narsa emas". yuksak tashqil topgan hayvonlarda sezuvchanlik taraqqiy etadi, sezgi organlari (a`zolari) tarkib topadi. narsalarning aslida befarq, ya`ni organiq ehtiyojlarni qondirmaydigan belgilari (xidlari, shakllari, ranglari) signallik ahamiyatiga ega bo`ladi. shu sababdan hatto eng sodda hayvon ham ma`lum sharoitda faqat biotik qo`zgatuvchilarga emas, balki ayni shu konkret vaziyatda biotik qo`zgatuvchining paydo bo`lganidan signal beruvchi abiotik, indifferent qo`zgatuvchilarga ham javob bera boshlashi mumkin. yashash usulining o`zgarishi bilan ko`p hujayrali organizmlarda tanalarining tuzilishi ham murakkablashib boradi, ma`lum turdagi qo`zg`atuvchilarni aks ettiruvchi maxsus organlar - sezgi organlari rivojlanadi, aks ettirish shakllari ham anchagina murakkablashadi. nerv tizimi taraqqiyoti nerv tizimi taraqqiyoti, sezgi organlarning taraqqiyoti bilan, hayvonlarning hayot kechirishi tarziga moslashuvchanlik, ijro qiluvchanlik bilan birga, axborot olish jarayonida bevosita ishtirok etadigan harakat organlari taraqqiyoti bilan mustahkam bog`langandir. hayvonlar olamida aks ettirishning turli xildagi barcha shakllari orasidagi umumiylik va ularning hatti-harakatlarining mexanizmlarini hisobga olgan holda hayvonlarning instinktiv harakatlari, ko`nikmalar va aqliy (intellektual) hatti-harakatlari farqlanadi. …

instinktlar ma`lum tashqi qo`zg`atuvchi(lar)ning ta`sir ko`rsatishiga javob tariqasida yuzaga keladi. instinktiv hatti-harakat deyarli o`zgarmaydi, lekin bu harakatning bironta muhim qismi o`zgarib qolsa, u har gal maqsadga muvofiqligini yo`qotadi. masalan, agar asalarilarning asal saklash uchun yasalgan uyalarini orqa tomonidan qirqib qo`yilsa (ya`ni tagi teshib qo`yilsa), bunday holda asalari ma`lum miqdordagi asalni tagi teshik uyaga solib, garchi asal uyaning tagidan allaqachon oqib ketgan bo`lsa ham, uyaning og`zini ustki tomondan mum bilan berkitib quya beradi. harakatlarning instinktiv shakllari faqat doimiy sharoitlardagina maqsadga muvofiqdirlar. shuni qayd qilib qilib o`tish kerakki, garchi ma`lum instinktlar bir turdagi barcha organizlarga xos bo`lsa ham, lekin ularni amalga oshirish alohida organizmlarda biroz boshqacharoq bo`ladi. instinktiv hatti-harakatlarning ana shunday nisbatan har xil tarzda amalga oshirilishi yashash sharoiti keskin o`zgargan holda organizmlar turining saqlanib qolishiga imkon beradi. ko`nikmalar yuksak taraqqiy etgan hayvonlar hayotida, xususan sut emizuvchilarda hatti-harakatning yanada aynanroq aks ettirishga yordam beruvchi yangi, ildamroq shakllari ko`proq rol o`ynaydi. bular - …

, o`zgartirilgan sharoitga ko`chishi mumkin. ko`nikmalar bir-birlaridan muhim jihatdan farq qilishlari mumkin: bir holatda ko`nikmalar o`zlarining avtomatizmlariga ko`ra instinktlarga yaqinlashsalar, boshqa bir holatda intellektual harakatlarga yaqinlashadilar. hayvonlarning intellektual harakatlari ayrim narsalar o`rtasidagi murakkab munosabatlarning aks ettirilishi intellektual harakatlarning asosini tashqil qiladi. yuksak darajada taraqqiy etgan hayvonlar narsalar o`rtasidagi munosabatlarni paykay (baholay) oladilar va mazkur vaziyatga qarab, uning natijasini oldindan ko`ra oladilar. bunday harakatni aqliy (intellektual) harakat tipi deyish mumkin. olimlar yuksak darajada taraqqiy etgan hayvonlar orasida primatlarni (odamsimon maymunlarni) alohida o`ringa qo`yadilar. ularning faoliyatining aktivligi, buning ustiga ularda ko`zning yuksak darajada taraqqiy qilganligi ularning idrok doiralarini beqiyos ravishda kengaytiradi, tajriba boyliklarini nihoyatda oshirib yuboradi, ko`nikmalarning tarkib topishi hamda harakat shakllarining vujudga kelishi uchun boshqa hayvonlardagiga qaraganda baquvvat asosni yuzaga keltiradi. maymunlar intellekti (aqli) ularning murakkab masalalarni echa olishlari bilan ajralib qolmay, balki ular faoliyatining yo`nalishi bilan ham xarakterlanadi. maymunlar qo`llariga tushib qolgan narsalarni soatlar davomida mayda bo`laklarga ajratadilar, odamlarni har …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "biologik evolyusiyada psixikaning paydo bo`lishi va rivojlanishi"

1363016509_42057.doc biologik evolyusiyada psixikaning paydo bo`lishi va rivojlanishi www.arxiv.uz reja: 1. psixika materiya evolyusiyasining natijasi sifatida. 2. seskanuvchanlik va tropizmlar. 3. instinktlar, ko`nikmalar va hayvonlarning aqliy hatti-harakatlari. 4. inson va hayvonlar psixikasi o`rtasidagi farqlar. 5. inson ongi. tayanch iboralar: psixikaning paydo bo`lishi haqidagi nazariyalar. psixikaning funktsiyalari: signallik va boshqaruv. psixikaning evolyutsion taraqqiyoti: seskanuvchanlik, tropizmlar. hayvonlar olamida psixikaning taraqqiyot shakllari; instinktlar, ko`nikmalar, intellektual hatti - harakatlar. psixik funktsiyalarning muhit va organlarning tuzilishi bilan bog`liqligi. psixika va muhit. miya va psixika. inson ongi. ong taraqqiyotida mehnatning roli. ongning psixolo...

DOC format, 73.0 KB. To download "biologik evolyusiyada psixikaning paydo bo`lishi va rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: biologik evolyusiyada psixikani… DOC Free download Telegram