tarbiyaning umumiy usullari

DOC 69.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1407843333_58631.doc tarbiyaning umumiy usullari reja: 1. tarbiya usullari haqida tushucha. 2. tarbiya usullariga tavsif. 3. rag’batlantirish va jazolash usullari. 4. maktab yoshidagi o'quvchilar o'z-o'zini tarbiyalashning xususiyatlari. tarbiya metodlarining o'zaro aloqadorligi va birligi 14. 1. tarbiya usullari haqida tushucha. har bir yosh avlod o’qishni, tarbiya olishni istaydi, ulg’ayib jamiyat hayotida faol ishtirok etishni hohlaydi. o’qituvchi uni qay usulda, qanday munosabatlar sharoitida, qanday pedagogik jarayonda tarbiyalashi lozimligini bilishi kerak. shu bilan birga bola o’zini o’zgartirishda faol ishtirokchi ekanligini ham unutmaslik lozim. o’quvchilar yaqin kishilarining (ota-onasi, o’qituvchilari, tarbiyachilarining) munosabatlarini yaxshi bilsa, bu unga ishda yordam bersa, shundagina bola pedagogik ta‘sir o’tkazishga ochiq va moyil bo’ladi. o’qituvchi - do’st, murabbiy, yo’l boshlovchi bo’lgandagina o’quvchilar o’zlarining ichki olamlarini ochib ko’rsatadilar. ma‘lumki, tarbiya – tarbiyachi va tarbiyalanuvchi faoliyatlarini o’z ichiga olgan ikki yoqlama jarayondir. tarbiyachilar – bilim va tarbiyaga ega bo’lgan kishilar, tarbiyalanuvchilar – bilim va tajriba o’rganuvchi yoshlardir. ammo tarbiyalanuvchilar muayyan darajada aktiv faoliyat ko’rsatmasalar, …

sda yoshlarni ijtimoiy hayot talablariga javob beradigan kishilar qilib tarbiyalab kelganlar. o’quvchilarning jamoa va individual faoliyatlarini maqsadga muvofiq tashkil qilish uchun tarbiyashakllaridan foydalaniladi. masalan: sinf majlisi, yig’ilishlar, klub ishlari va boshqalar. tarbiya vositalari biron-bir tarbiyaviy masalani maqsadga muvofiq yo’l bilan hal qilishni tashkil etish uchun ishlatiladi (ko’rsatmali qo’llanmalar, kitoblar, radio, televideniya). bundan tashqari o’quvchilar jalb qilingan faoliyat turlari – kinofilmlar, san‘at asarlari, o’qituvchining jonli so’zi, bolalar o’yini, sport, badiiy havaskorlik to’garaklari va boshqa faoliyat turlari tarbiyaviy vositalari bo’lishi mumkin. tarbiya vositalari tarbiyaviy maqsadlarni amalga oshirish uchun o’qituvchi-tarbiyachining tarbiya tizimiga kiritilishi lozim. tarbiya natijasi tarbiyaviy jarayonning usullari, uslubi, vositalari va shakllaridan mohirona foydalanishga bog’liq. tarbiyachilar ta‘sir etishning boshla shaxsiyatiga mos usulini, eng maqbul usulini tanlab olishlari, uning shaxsini o’zgartirish uchun kerakli sharoit yaratishlari darkor. yoshlarni tarbiyasida o’zining ijobiy sifattlari, axloqiy fazilatlarini namoyon qilganda, mehnat faoliyatda, berilgan topshiriq va vazifalarni astoydil, yaxshi bajarganda ham, o’quv ishi natijalarini ham rag’batlantirish o’qituvchidan talab etiladi, …

n tarbiya milliy va tarixiy zamindan uzilmasligi kerak. 14. 2. tarbiya usullariga tavsif. xalq pedagogikasida turli xil tarbiya usullari va vositalaridan foydalaniladi, bu usul, vositalar nihoyatda rang-barang bo’lib, ko’p tomonlari bilan ilmiy pedagogikadan ustunlik qiladi. xalq pedagogikasida qo’llanib kelayotgan xilma-xil tarbiya usullarini quyidagi tarzda umumlashtirish mumkin. 1. tushuntirish (o’rgatish, odatlantirish, mashq qildirish). 2. namuna (maslahat berish, uzr so’rash, yaxshiliklar haqida so’zlash, o’rnak bo’lish). 3. nasihat berish, o’git (undash, ko’ndirish, iltimos qilish, yolvorish, tilak-istak bildirish, ma‘qullash, rahmat aytish, duo qilish, oq yo’l tilash va hokazolar). 4. qoralash va jazo (ta‘qiqlash, ta‘na, gina, tanbeh berish, majbur qilish, koyish, ayblash, uyaltirish, qo’rqitish, nafratlanish, ont-qasam ichirish, urish, kaltaklash va hokazolar). ushbu usullar tizimga solinsa, birlashib umumiy bir yaxlitlikni ifodalaydi. tarbiyaviy jarayonda avval bolaga umumiy manzara, mazmun-mohiyati tushuntiriladi va ko’rsatma beriladi. bolalar narsa va hodisalarga, berilgan topshiriqlarga tushunmaganlarida tarbiyachi namuna vositasini o’taydi, ya‘ni yoshlarning mustaqil kuzatuvchanligiga e‘tibor beriladi. shunda ham tushunmaganlar kattalarning, yaqinlarining nasihati, o’giti …

iruvchi va o’quvchilar faoliyatini yo’lga qo’yish usullari: tushuntirish, o’rgatish, suhbat va hikoya, ibrat-namuna, ishontirish, o’yin, musobaqalar. bu guruh usullarining mohiyati shundan iboratki, ular orqali jamiyat o’quvchilar ongiga qanday talablar qo’yayotgani yetkaziladi. yoshlarning dunyoqarashlarini shakllantirish, hayot mazmunini tushunib olishlariga ko’maklashish uchun ijtimoiy ongni shakllantiruvchi usullar qo’llaniladi. tushuntirishning mohiyati jamiyatning ma‘naviy va moddiy hayotidagi eng muhim voqealar to’g’risida axborot berish asosida o’quvchilar diqqatini atrofdagi voqelikka, o’z fuqarolik burchlariga ongli munosabatni shakllantirishga qaratishdan iborat. tarbiyachi tegishli qoida va talablarga qanday rioya qilish zarurligini bolalarga ko’rsatadi va tushuntiradi. uqtirish biror axloqiy fazilatni o’quvchilar ongiga singdirish va ularning tushunib bajarishi, o’zlashtirishiga asoslanadi. suhbat va hikoya. o’quvchi shaxsini g’oyaviy va axloqiy shakllantirishda o’qituvchining jonli so’zi eng ta‘sirli usul hisoblanadi. suhbat turli mavzularda uyushtirilishi mumkin: etik mavzular (kishilarning jamiyatdagi axloq mezonlari, o’zini tutish qoidalari), estetik mavzularda (tabiat va inson go’zalligi), siyosiy mvzularda (davlatning ichki va tashqi siyosati, dunyo voqealari), ta‘lim va bilishga oid mavzularda (koinot, hayvonot dunyosi). …

ifatlarning, ba‘zan esa yomon sifat-xislatlarning tarkib topishiga ta‘sir ko’rsatadi. shuning uchun o’qituvchi va ota-onalar har qanday holatda ham o’zlarini tuta bilishlari kerak. kattalarning so’zi bilan ishi, yurish-turish va xatti-harakatlarida tafovut bo’lmasligi kerak. ilg’or kishilarning hayoti va faoliyatidan olingan yorqin ma‘lumotlar, asarlardagi, kinofilmlardagi qahramonlar xatti-harakatlaridagi yaxshi namunalar bolalarning ongiga kuchli ta‘sir qiladi. namunadan xalq pedagogikasida ham keng foydalanilgan. ota-bobolarimiz o’z farzandlarini hamisha yaxshilardan, ulug’ kishilardan ibrat olishga undab kelganlar. masalan: «qush uyasida ko’rganini qiladi». bu oddiygina ibora zamirida qanchalik hikmat borligini hamam ham bilavermaydi. bunga o’xshash fikrlarni ko’plab keltirish mumkin. bola rivojlanishining, o’zligini belgilashning asosiy omili – bu faoliyatdir. faoliyat nuqtai nazaridan yondashish qoidasi maktab hayotining hamma jabhalarida ta‘lim-tarbiya jarayonlariga singib ketadi. shu boisdan oilada, maktabda o’quvchi faoliyatini maqsadli va ijobiy tomonlama yo’nalish berish lozim. 14. 3. rag’batlantirish va jazolash usullari. o’quvchi bolalarni o’sib rivojlanishi, ularda ijobiy xulqiy odatlarni namoyon bo’lishi, topshiriq-vazifalarni yaxshi bajarganligi doimo o’qituvchi tarbiyachi muntazam rag’batlantirilib borilishi muhimdir. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tarbiyaning umumiy usullari"

1407843333_58631.doc tarbiyaning umumiy usullari reja: 1. tarbiya usullari haqida tushucha. 2. tarbiya usullariga tavsif. 3. rag’batlantirish va jazolash usullari. 4. maktab yoshidagi o'quvchilar o'z-o'zini tarbiyalashning xususiyatlari. tarbiya metodlarining o'zaro aloqadorligi va birligi 14. 1. tarbiya usullari haqida tushucha. har bir yosh avlod o’qishni, tarbiya olishni istaydi, ulg’ayib jamiyat hayotida faol ishtirok etishni hohlaydi. o’qituvchi uni qay usulda, qanday munosabatlar sharoitida, qanday pedagogik jarayonda tarbiyalashi lozimligini bilishi kerak. shu bilan birga bola o’zini o’zgartirishda faol ishtirokchi ekanligini ham unutmaslik lozim. o’quvchilar yaqin kishilarining (ota-onasi, o’qituvchilari, tarbiyachilarining) munosabatlarini yaxshi bilsa, bu unga ishda yordam bersa,...

DOC format, 69.0 KB. To download "tarbiyaning umumiy usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: tarbiyaning umumiy usullari DOC Free download Telegram