gidning nutq madaniyati va uning kasbiy xususiyatlari

DOC 77.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1362579441_41701.doc gidning nutq madaniyati va uning kasbiy xususiyatlari www.arxiv.uz reja: 1. gid nutqiga qo`yilgan talablar. 2. gid nutqining tarkibi. 3. hikoya qilishda ovoz kuchining ahamiyati. 4. noverbal muloqot. 5. gidning guruh bilan munosabati. tayanch iboralari: gid nutqiga qo`yilgan talablar, gid nutqining tarkibi, kamgaplik va sergaplik, ovoz kuchi, ovoz tezligi, hikoya qilishda ovoz kuchining ahamiyati, nutqdagi tanaffuz, notiqlik san`atida talaffuz, diksiya, noverbal muloqot, ritmik, emotsional (hissiyotli), ko`rsatuvchi- rekonstruksiyalovchi, ishora qiluvchi, tasviriy, simvolik jestlar,gidning guruh bilan munosabati. gid nutqiga qo`yilgan talablar har bir gidga qo`yilgan proffesional talab – bu yuqori darajali nutq madaniyatiga ega bo`lishidir. gid so`z ustasi bo`lmasa ekskursiyaning muvaffaqiyatli o`tishini ta`minlay olmaydi. shuning uchun u notiqlik san`ati asoslarini egallashga intilishi kerak. mazkur bo`limda faqatgina individual matn va ekskursiyani o`tkazishda zarur bo`ladigan, rioya qilish zarur bo`lgan, nutq madaniyatining bir necha qoidalari yortiladi. gidning nutq madaniyati asoslarini original mualliflik ishlanma sifatida qabul qilish noto`g`ri. axir ming yillar ichida notiqlik san`ati bo`yicha yuzlab …

iq holat, qo`yilgan vazifaga mos ravishda, eng yaxshi ta`sir etishni ta`minlovchi til materiallarini ishlatishdir». gid shuni yodda tutishi kerakki uning sayyohlar nazdidagi nutqi bu og`zaki nutq va u yozma nutqdan tarkibi, jumlalar hajmi bilan farqlanadi. notiqlik chiqishlar uchun qisqa va uncha murakkab bo`lmagan jumlalardan foydalanish maqsadga muvofiqdir, chunki ularni eshitish ham osonroq. uzun jumlalarga qarshi qadimiy notiqlar shunday degan «uzun jumlalar eshituvchining qulog`iga va ham notiqning nafas olishiga yomon ta`sir qiladi ». og`zaki nutq –ovoz bilan ifoda etilgan yozma nutqdir. gid individual matn, to`plangan adabiy, ilmiy, gazeta, arxiv, statistik materiallarni albatta, og`zaki nutq qoidalariga moslashtirishi maqsadga muvofiqdir.tadqiqotlar shuni isbotlamoqdaki, yozma nutqlarga ovoz berilganda eshituvchilar axborotning 50 % ni, chiqishlar og`zaki nutq me`yorlari bo`yicha tuzilgan bo`lsa, axborotning 90 %ni qabul qilishar ekan. bu tadqiqotlar ma`ruzachi nutqi samaradorligini harakterlaydi. ekskursiya chiqishlarida esa, gidga yana tashqi muhit halakit beradi, bu esa jonlantirilgan yozma nutqni qabul qilish samaradorligi yanada pasaytiradi. og`zaki nutqda gap tartibi …

rsa bu auditoriya ongiga salbiy ta`sir ko`rsatadi, so`zlarni qabul qilishga xalaqit beradi. ko`pgina hollarda qahramonlarning familiyasi, ismi, geografik joylar, har xil xorijiy atamalarning talaffuzida qiyinchiliklar paydo bo`ladi. bunday paytda gid lug`atdan foydalanish kerak bo`ladi (lug`atni har bir kitob magazinidan olish mumkin). nutqda «keraklicha e`tibor berilmoqda», “yuksak pog`onalarga ko`tarish”, «asosiy maqsad qilib qo`yish» va shu kabi shtamplardan foydalanish nutqni ma`nosiz, jonsiz, obrazsiz qilib qo`yadi. so`zli shtamplarning yana bir turi biri bu kanselyarizmdir. kanselyarizm-bu rasmiy- ishchi yozma nutqning standartlashtirilgan aylanmasidir. ularni notiqlarning radio, televideniya orqali chiqishlaridan, gazeta, jurnallar sahifalaridan o`qiymiz. ulardan qutilish qiyin, takrorlanaverib ular bizning nutqimizda kirib bormoqdalar. lekin gid ulardan foydalanishga ehtiyot bo`lishi, ular bilan kurashishi kerak. gid uchun yana professional terminlar va xorijiy so`zlar ham «xavf» tug`dirish mumkin. birinchidan, har ikkisi ham mazmuniga mos ravishda talaffuz qilinishi, ikkinchidan, aytilgan so`z har kimga ham tushunarli bo`lmasa, ularning mazmunini oddiy va aniq tushuntirish. ishlatiladigan terminlar mag`zini chaqishi kerak. bu azaliy muammo …

ishlatiladi. stilistik bezatilgan so`zlar nutqga ekspressiv – hissiy tus berib, notiqning aytganlariga munosabatini belgilaydi. notiq uchun eng zo`r topilma bu xalq maqollari va naqllaridir. maqollarda ming yillardan beri isbotini topgan xalq haqiqati yotadi. ularda xursandchilik va g`am, qahr, muhabbat, hasad, hazil ifoda etiladi. maqollar va naqllar mehnatni ulug`laydi, dangasalikni qoralaydi, yaxshilikni, inshonchni mustahkamlaydi. ular nafaqat nutq ifodaliligini kuchaytiradi, chiqishlarga mazmun va o`tkirlikni, chuqurlashtiradi, balki eshituvchilar yuragiga yo`l topadi, ularning hurmat va e`tiborini qozonishga yordam beradi. shuning uchun nutqda maqollar va naqllar alohida o`ringa ega. nutqda maqol va naqllardan foydalanishdagi muvaffaqiyat, ular qanchalik to`g`ri tanlanganligiga bog`liq. hozirgi paytda xalq maqolalari va ijodi to`plamlari soni juda ko`p va ular gidning qo`l ostida bo`lishi kerak. ular yordamida individual matn jonliroq va ishonchliroq bo`ladi. 1. gid nutqining tarkibi kamgaplik va sergaplik. kamgaplik – bu nutqni keraksiz va ma`nosiz so`zlardan ozod qila olishdir. kamgaplik bu notiqning shunday gapirish qobiliyatiki, nutqda «so`zlar kamroq, fikrlar kengroq» bo`lishi …

lik bilan chiqadi. bundan 2000 yil avval “ilohiyot haqida» traktining muallifi shunday degan: ortiqcha vazn nafaqat bizning jismimizga, balki nutqimizga ham zarardir. u nutqni haqiqatdan uzoqlashtirib, eshituvchiga teskari ta`sir etishi ham mumkin”. sergapliklik nafaqat madaniyatsizlik alomati balki, notiq tasvirlanayotgan ob`ekt haqida tushunchaga ega emasligidan darak beradi. mantiqiy ma`noga ega bo`lmagan “parazit” so`zlar ham nutqni buzadi. masalan, «shunaqa», «aytish mumkinki», «aytaylik», «qisqacha qilganda», «xo`sh», «umuman aytganda». bu so`zlar jonli og`zaki nutqning alomatlari. gid aynan shunga intilishi kerak. lekin bular asossiz takrorlanaversa, parazit so`zlarga aylanadi. tabiiy, parazit so`zlarni notiqning o`zi payqamaydi. lekin bular auditoriyaning jig`iga tegadi. bularni albatta bartaraf etish choralarini ko`rish lozim. 2. hikoya qilishda ovoz kuchining ahamiyati ovoz kuchi – gid nutq texnikasining asosiy komponentidir. gid ovozini avtobusda, muzey zalida, masjidda, zavod sehida, ochiq havoda bo`ladimi auditoriya yaxshi va aniq eshitishi zarur. aks holda ko`rilgan tayyorgarlik keraksiz, mohiyatsiz bo`lib qoladi. har bir gid ham kuchli ovozga ega emas, shuning uchun …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "gidning nutq madaniyati va uning kasbiy xususiyatlari"

1362579441_41701.doc gidning nutq madaniyati va uning kasbiy xususiyatlari www.arxiv.uz reja: 1. gid nutqiga qo`yilgan talablar. 2. gid nutqining tarkibi. 3. hikoya qilishda ovoz kuchining ahamiyati. 4. noverbal muloqot. 5. gidning guruh bilan munosabati. tayanch iboralari: gid nutqiga qo`yilgan talablar, gid nutqining tarkibi, kamgaplik va sergaplik, ovoz kuchi, ovoz tezligi, hikoya qilishda ovoz kuchining ahamiyati, nutqdagi tanaffuz, notiqlik san`atida talaffuz, diksiya, noverbal muloqot, ritmik, emotsional (hissiyotli), ko`rsatuvchi- rekonstruksiyalovchi, ishora qiluvchi, tasviriy, simvolik jestlar,gidning guruh bilan munosabati. gid nutqiga qo`yilgan talablar har bir gidga qo`yilgan proffesional talab – bu yuqori darajali nutq madaniyatiga ega bo`lishidir. gid so`z ustasi bo`lmasa eks...

DOC format, 77.0 KB. To download "gidning nutq madaniyati va uning kasbiy xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: gidning nutq madaniyati va unin… DOC Free download Telegram