umumta’lim maktablarida dramatik asarlarni o’rganish

DOC 34,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662842001.doc umumta’lim maktablarida dramatik asarlarni o’rganish. reja : 1.dramatik asarlarning janr xususiyatlariga doir. 2 dramatik asarlarning o’ziga xos xususiyati. 3.dramatik asarlarda qahramonlarning nutqiy tavsifi. . buyuk yunon mutafakkiri aristotel dunyo adabiyotshunosligining ibtidosi bo’lgan “poetika “ asarida “dramaning o’zi harakat , chunki u harakat qiluvchi shaxslarni aks ettiradi “, degan mashhur bir tushincha bilan dramaning teatr san’atida qanchalik mushtarak hodisa ekanini ta’kidlagan edi. so’z san’atining asosiy turlaridan biri bo’lgan drama yunoncha so’z bo’lib, harakat,amal-faoliyat degan ma’nolarni bildiradi.pesa,asosan, sahnada ijro etish uchun mo’ljallangan bo’lib, suhbat-dialog shaklida yoziladi.unga bayon va tasvirlashga xos usullar yot bo’lganidan,muallif personajlar xattiharakati,hodisalarn i bevosita tahlil etish imkoniyatiga ega emas.bunday vazifalar dialog yetakchiligida,monolog,remarka va pauzalar yordamida muayyan vaqt ichida ko’z o’ngimizda sodir bo’layotgan qismatlar shaklida amalga oshiriladi.har bir voqeaga yo’nalish beriladi.dramatik asar tanaffuslar bilan ko’rsatilganligi sababli,har qaysi qismi parda deb yuritiladi.parda ichida ko’rinishlar bo’ladi.bir qismga mo’ljallanganligi sababli ,drama asari hajmi cheklangandir. sahna asarining mohiyatni,pafosini,ta’sirchanligini dramatik harakatning o’ziga xos shakli …

klassik yoki an’anaviy turdagi harakat deb yuritiladi.shu tur asarda ikki muhim jihat bor:ularda g’oyaviy maqsad,asosan,bitta yaxlit fabula –yakunlangan hodisa atrofida keskin rivojlanuvchi faoliyatda,ya’ni harakat biriligida ifodalanadi.chunonchi hamzaning “boy ila xizmatchi” dramasida g’oyaviy yaxlitlik ma’nosidagi harakat birligini jamilaga solihboyning “ishqi “ tushib qolishi bilan aloqador fabula dalil chizig’ini tashkil qiladi,bunday asarlarda dramatik yo’nalishning dastlabki holat,tugun,rivoj,kulminatsiya,yechim-final singari bosqichlari tiniq hamda muntazamlilikda yuzaga chiqadi. 2.asta-sekin kechuvchi dramatik harakat.bu turdagi dramatik yo’nalish personajlarning ziddiyatli holatlarida tug’iluvchi fikr va kechinmalarga,ruhiyatdagi iztiroblar dinamikasiga bog’liq bo’lib,ichki taranglikda,zimdan keskinlikda kechuvchi munosabatlarga asoslanadi.unday p’esalarda yaxlit va yagona fabula,ya’ni harakat biriligi to’g’risidagi shart,ko’pincha,saqlanmaydi,dramatik yo’nalish bosqichlari batartib ravishda,izchillikda yuzaga chiqavermaydi. drama qadimiy gretsiyada dastlab diniy marosimlar4da ijro etilgan, kuylanadigan asarlar sifatida paydo bo’ldi.uzoq va murakkab rivojlanish yo’llarini bosib o’tgan yunon dramasi,xususan,uning tragediya janri,o’z manbalarini afsonaviy xudolar-zevs bilan semeli o’g’li-mevalar xudosi dioni azob- uqubatlarini kuylovchi g’amgin qo’shiqlardan oldi.drama yunonistonda bizning asrimizdan ilgari beshinchi asrda,antik adabiyot davrida,ayniqsa,esxil,sofokl,evrripid singari shoh tragediyanavislar ijodida gullab yashnadi.antik …

kin bu vaqtga kelib shaxsiy va maishiy mavzular,ishq-muhabbat savdolari sahna asarlari ruhidan ustunlik qildi. shekspir p’esalarida jamiyat va inson tarixi,umuman, borliq,hayot dialektik yaxlitlikda,murakkab qarama-qarshiliklar kurashida ko’rsatiladi.o’z navbatida,uning asarlari kompozitsiyasi,tuzilishi o’ziga xoslik kasb etadi:u hayotdagidek,shaxsiy turlarini tarixiylik bilan kundalik,oddiy hodisani yuksaklik, olijanoblik bilan,kulgili ko’rinishi,qayg’uli,alam-iztirobli qismatlar bilan erkin ravishda almashtira oladi. madaniyatimiz tarixi bilan rivojlanib kelgan bu san’at turi sintez aralash mohiyatga molik xalq teatri bilan bir butunlkda,ayniqsa, qiziqchilik va qo’g’irchoq teatrlari hamda turli ommaviy sayil-tomoshalar bag’rida yashadi. dramatik asarlarga drama,komediya,tragediya singari janrlar mansubdir.bunday asarlarda voqelik asarda bevosita ishtirok etuvchi shaxslarning xattiharakatlari,nutqlari orqali ochiladi. dramatik asarlar sahnaga moslab yozilgan bo’ladi,yozuvchining fikrlari asarda ishtirok etuvchilarning so’zlari va harakatlari vositasida ko’rsatiladi. lirik yoki epik asarlarda muallif nuqtai nazari ko’p holllarda ochiqdan-ochiq bildiriladi.dramatik asarlarda esa ayni mana shu holat mavjud emas.bu o’quvchilar uchun qo’shimcha qiyinchiliklarni yuzaga keltiradi.shunga ko’ra bu yerdagi munosabatlarning o’ziga xos tarzda aks etishini ularning ongiga,idrokiga yetkazish zarurati bor.sahna asaridagi har bir harakat …

ay vazifalar dialoglar yetakchiligida,monolog,remarka va pauzalar yordamida muayyan vaqt ichida ko’z o’ngimizda sodir bo’layotgan qismatlar shaklida amalga oshiriladi.har bir voqeaga yo’nalish beriladi.dramatik asar tanaffuslar bilan ko’rsatilganligi sababli,har qaysi qismi parda deb yuriladi.parda ichida ko’rinishlar bo’ladi.bir kechaga mo’ljallanganligi sababali drama asari hajman cheklangandir”.1dramatik asarlarda ohang,pauza va ovozning baland-pastligi katta ahamiyatga ega bo’lib,nutqning o’ziga xos bu xususiyati sahnada yanda aniqroq ko’rinadi.ta’lim jarayonida o’quvchi va talabalar bir necha dramatic asarlar bilan tanishib chiqishadi.ular orasida qadimgi yunon dramaturglarning laparlaridan boshlab,xorijiy mamlakatlardagi adiblar qalamiga mansub bo’lgan sahna asarlarigacha mavjud.tabiiyki,ularning orasida o’zbek dramalari asosiy o’rin tutadi. dramatic asarlarda konflikt alohida urg’u bilan namoyon bo’ladi.shunga ko’ra ,tahlil jarayonida asardagi asosiy konfliktning namoyon bo’lishiga e’tibor berish shartdir.dramatik asarlarni tahlil qilishda asardagi qahramonlarning harakati,bir-birlariga munosabatigina emas,balki undagi har bir so’z,har bir ishora ham o’ziga xos ahamiyat kasb etadi.shunga ko’ra uni tahlil qilishda muallif remarkasidan boshlab,qahramonlarning bir-biri haqidagi fikrlari ,ularning o’z so’zlari,muallif qo’llagan tasvir vositalarning barchasi,til imokoniyatlari ham hisobga olinishi …

. adabiyot o’qitish metodikasi. t., 1992 5.dolimov s. ubaydullayev h. adabiyot o’qitish metodikasi. t., 1967 6.yo’ldoshev q. adabiyot o’qitishning ilmiy-nazariy asoslari. t., 1996 7 .to’xliyev b.adabiyot o’qitish metodikasi.t., 2006. 8.yo’doshev q. yoniq so’z. t.: “yangi asr avlodi”, 2006.

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "umumta’lim maktablarida dramatik asarlarni o’rganish"

1662842001.doc umumta’lim maktablarida dramatik asarlarni o’rganish. reja : 1.dramatik asarlarning janr xususiyatlariga doir. 2 dramatik asarlarning o’ziga xos xususiyati. 3.dramatik asarlarda qahramonlarning nutqiy tavsifi. . buyuk yunon mutafakkiri aristotel dunyo adabiyotshunosligining ibtidosi bo’lgan “poetika “ asarida “dramaning o’zi harakat , chunki u harakat qiluvchi shaxslarni aks ettiradi “, degan mashhur bir tushincha bilan dramaning teatr san’atida qanchalik mushtarak hodisa ekanini ta’kidlagan edi. so’z san’atining asosiy turlaridan biri bo’lgan drama yunoncha so’z bo’lib, harakat,amal-faoliyat degan ma’nolarni bildiradi.pesa,asosan, sahnada ijro etish uchun mo’ljallangan bo’lib, suhbat-dialog shaklida yoziladi.unga bayon va tasvirlashga xos usullar yot bo’lganidan,muallif per...

Формат DOC, 34,0 КБ. Чтобы скачать "umumta’lim maktablarida dramatik asarlarni o’rganish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: umumta’lim maktablarida dramati… DOC Бесплатная загрузка Telegram