yaqindan uzoqqa, soddadan murakkabga, osondan qiyinga, ma`lumdan noma`lumga o`t

DOC 118,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1361192971_41577.doc яқиндан узоққа, соддадан мураккабга, осондан қийинга, маълумдан номаълумга ўт www.arxiv.uz reja: 1. ta`limni ilmiy emas sodda usulda olib bor 2. o`quvchi hali o`zlashtira olmaydigan narsani hech qachon o`rgatma! 3. o`quvchilar o`rganganini unutmasligini g`amini yeb bor! 4. o`z o`quvchilaringni alohida hususiyatlarini hisobga ol! bu yerda bir emas to`rt didaktik qoida borki, ular bir-biriga juda yaqin bo`lganligi sababli ularni to`g`ri tushunish uchun birgalikda ko`rib chiqish kerak. shuning uchun biz ularni bitta talabga umumlashtirdik. to`rtala qoida ko`rgazmali va tabiiy uyg`unlik prinsipidan kelib chiqadi. kimki ko`rgazmali va tabiiy uyg`unlikda o`qitmoqchi bo`lsa to`rt qoidaga rioya kilmog`i kerak. yaqindan uzoqqa! bola tabiiy rivojlanishda beshikdan xonaga, uyni tanishga, ko`chasi, mahallasi, tevarak atrofni bilishga o`tadi, nihoyat unga bepoyon dunyo ham torlik qiladi. ammo ta`lim doimo shu qoidaga amal qilmasligi kerak. ayrim holda bizdan juda yiroqda turgan narsalar, qalbimizga yaqin bo`ladi. «yaqindan yiroqqa» prinsipi o`quvchidan quyosh sistemasini o`rganishdan avval yevropani o`rganishni, yoki diniy rivoyatlardan oldin 18 asr tarixini …

ki jonzotdan ko`ra, sodda o`simlik yoki hayvonni qismlari va tuzilishini o`rganish oson. sodda matematik amallar va figuralar, murakkab va chalkashidan ko`ra osonroq o`zlashtiriladi. ko`pincha, aynan osoni qiyin bo`ladi. ayrim hollarda eng qiyini juda sodda bo`ladi. sodda, oddiy hayvonlarni o`rganish murakablarini o`rganishga nisbatan qiyin, hayvonlarning organizmi juda murakkab bo`lganiga qaramay zoologiyadan mineralogiya qiyinroq,. shuning uchun, rivojlanayotgan ong ayrim predmetlar juda ko`p, turlicha xossalarga ega bo`lishiga qaramasdan, bu xossalarni hammasini barobar qamray olmasada bu predmetlarni alohida qabul qiladi. keyinchalik ular sodda tasavvurga aylanadi, keyin umumiyroq va yuqoriroq tasavvur hosil bo`ladi va hokazo davom etib eng umumiy va sodda tushunchalar shakliga yetib boradi. bu yerda murakkab tushuncha umumiy, sodda tushunchalarga nisbatan bolalar ongiga mos bo`ladi. shuning uchun birinchi jarayon ikkinchidan oldinda bo`lishi kerak. agar biz bu rivojlanish jarayoniga yaqindan e`tibor qilsak, quyidagilarni aniqlaymiz. insonning endi rivojlanib kelayotgan ongi sezish organlari orqali predmetlarni eng oddiy xususiyatlarini masalan, gulning rangini yoki quyosh nurini xis qiladi, …

vvur bilan tugaydi. o`rtadagi murakkab tasavvurlar qolib ketadi. boshidagi sodda tasavvur sezish, sezgi mahsulidir, oxiridagi sodda tasavvur abstrakt, bu muhim tushuncha fikrlash mahsulidir. birinchisining yonida murakkab sezish, ikkinchisining yonida murakkab tafakkur bo`lib, bu jarayon muntazam takrorlanadi va biridan ikkinchisiga aylanib turadi. bu jarayon insonning tabiiy rivojlanishida paydo bo`ladi. fanda aksi bo`lishi mumkin, ya`ni umumiylikdan xususiy, aniq xulosalar kelib chiqishi mumkin. shunday qilib, tabiiy jarayonni ilmiy ifodalab berish bir-biriga teskari bo`ladi. shuning uchun soddadan murakkabga prinsipini to`g`ri tushunish kerak. o`simlikni ayrim qismlarini o`rganishdan oldin uni butunicha o`rganish kerak. shuning uchun boshlang`ich nuqta har doim ham eng sodda, eng aniq, alohida olinadigan narsa shaklida bo`lavermaydi. ammo doim bu nuqtada mavhum bo`lmagan, aniq, individual narsa turishi kerak. bu farqni doim esda tutish kerak. ammo doim shunday bo`lavermaydi. alohida olingan bir hayvon zoti haqidagi tasavvurdan, tushunchadan umuman hayvon haqidagi tushuncha osonroq, ammo bu tushuncha alohida aniq hayvonlarni kuzatish natijasida paydo bo`ladi. sodda gapning bosh …

ushish, qiyin va oson yo`lllarning hammasi kishini mustahkamlaydi va chiniqtiradi. ta`limda ham shunday. ta`limdagi bir xillik ham charchatadi, zerikarli bo`ladi, hamma ham turli-tumanlikni yoqtiradi. fransuzlarning maqoliga ko`ra «zerikarli usuldan boshqa hamma usul yaxshidir» ma`lumdan noma`lumga qarab! bu qoida to`rtaning ichida eng asosiysi bo`lib, ulardan ustun turadi, xukmronlik qiladi ya`ni ular o`zaro solishtirilganda u boshqalaridan yuqori turadi, boshqalari unga buysunadi. ayniqsa, bu birinchi va ikkinchi qoidalarga tegishlidir, uchinchi bilan esa yaqin, chunki ma`lum narsa oson, noma`lumi esa qiyin. demak, uzoqdagi murakkab narsa ham bilsa oson tuyiladi, yaqindagi oddiy narsa esa bilmasa qiyin tuyuladi. shuning uchun o`rganishni uzoq va murakkabdan boshlash kerak. noma`lumdan boshlash ham mumkinga o`xshaydi. ko`p marotaba bunday yo`l tutganlar bor, ammo bu befoyda. buni qabul qilib ham, qo`llab ham bo`lmaydi. faqat bilganimizni bilmagan bilan, yangi, notanish narsani tanish narsa bilan, eski bilganimizga bog`labgina yangi noma`lumni o`rganib boramiz. ma`lum narsalar yorug`lik kabi, noma`lumlar esa qorong`ulik bilan tengdir. o`rganishni noma`lumdan boshlash, …

oimiylik va xokazolarni ko`rib bo`lmaydi, ammo ular so`z orqali ifoda qilinadi. ba`zan, ilgaridan bizga tanish bo`lgan tasavvurlar ayrim olingan birgina narsa vositasida inkor etilmasdan, ular biz uchun umrbod korong`u bo`lib qolaveradi: masalan abadiylik, osmon, do`zax va hokazo. bizga tanish bo`lgan, sezgimizga ta`sir qilmagan har bir narsa biz uchun noaniq bo`lib qoladi. shuning uchun albatta ko`rgazmalilik kerak, ko`rgazmalilik mumkin bo`lmagan joyda belgi, o`xshatishlardan foydalangan xolda noma`lum narsa haqida ko`rgazmali tasavvur hosil qilish kerak. didaktikaning «notanishdan tanishga» prinsipi juda keng va muhimdir. fan yoki biror tizim eng uzoq umumiy mavhum noma`lumdan boshlanishi mumkin, ammo oddiy ta`limda va shu kabi rivojlantiruvchi ta`limda ham hech qachon bunday bo`lishi mumkin emas. o`quvchi umumiy qoidani ayrim qoida bilan solishtira olmaydigan, noma`lumni ma`lum narsa bilan bog`lay olmaydigan har qanday ilmiy o`qitish to`g`ri natijaga olib kelmaydi. bu o`ta abstrakt bilimlar bilan shug`ullanib, ularni aniq amaliy holatlar bilan bog`lay olmaydigan ilmiy izlanishlar bilan shug`ullanuvchi ko`plab odamlar guruhiga ta`luqlidir. birorta …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yaqindan uzoqqa, soddadan murakkabga, osondan qiyinga, ma`lumdan noma`lumga o`t"

1361192971_41577.doc яқиндан узоққа, соддадан мураккабга, осондан қийинга, маълумдан номаълумга ўт www.arxiv.uz reja: 1. ta`limni ilmiy emas sodda usulda olib bor 2. o`quvchi hali o`zlashtira olmaydigan narsani hech qachon o`rgatma! 3. o`quvchilar o`rganganini unutmasligini g`amini yeb bor! 4. o`z o`quvchilaringni alohida hususiyatlarini hisobga ol! bu yerda bir emas to`rt didaktik qoida borki, ular bir-biriga juda yaqin bo`lganligi sababli ularni to`g`ri tushunish uchun birgalikda ko`rib chiqish kerak. shuning uchun biz ularni bitta talabga umumlashtirdik. to`rtala qoida ko`rgazmali va tabiiy uyg`unlik prinsipidan kelib chiqadi. kimki ko`rgazmali va tabiiy uyg`unlikda o`qitmoqchi bo`lsa to`rt qoidaga rioya kilmog`i kerak. yaqindan uzoqqa! bola tabiiy rivojlanishda beshikdan xonaga, uyni t...

Формат DOC, 118,5 КБ. Чтобы скачать "yaqindan uzoqqa, soddadan murakkabga, osondan qiyinga, ma`lumdan noma`lumga o`t", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yaqindan uzoqqa, soddadan murak… DOC Бесплатная загрузка Telegram