biologiya (o.eshonqulov, j.hamidov, a.bekmuhamedov)

PDF 185 стр. 10,9 МБ Бесплатная загрузка

185 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 10,9 МБ

Тип файла PDF

Страницы 185

Обновлено Май 2026

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 185

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus kasb-hunar ta’limi markazi o.e. eshonqulov, j.h. hamidov, a.a. bekmuhamedov biologiya akademik litsey va kasb-hunar kollejlari uchun o‘quv qo‘llanma cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi òoshkent — 2006 www.ziyouz.com kutubxonasi 2 oliy va o‘rta maxsus kasb-hunar ta’limi o‘quv metodik birlashmalar faoliyatini muvofiqlashtiruvchi kengash tomonidan nashrga tavsiya etilgan © cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2006-y. isbn 5-8250-1051-3 1903000000-103e - 20063601041- 2006 taqrizchilar: m. shertoyev — biologiya fanlari nomzodi, dotsent; m. arslonova — oliy toifali biologiya o‘qituvchisi. ushbu o‘quv qo‘llanmada hayotning hujayraviy tuzilishi, uning kim- yoviy tarkibi, organizmlarning ko‘payishi va individual rivojlanishi, klassik genetika qonuniyatlari, organizmlarning o‘zgaruvchanligi, seleksion jara- yonlarning mohiyati kabi mavzular doirasida so‘z yuritiladi. shuningdek, tur tushunchasiga ko‘ra evolyutsiyaning asosiy harakatlantiruvchi kuchlari, uning yo‘nalishlari, organik olamning rivojlanish tarixi, asosiy ekologik omillar hamda insonning biosferaga ta’siri bayon qilinadi. www.ziyouz.com kutubxonasi 3 kirish «kadrlar tayyorlash milliy dasturi» talablari asosida respub- likamizda o‘rta maxsus kasb-hunar …

2 / 185

a) o‘rgatiladi. òirik organizmning tuzi- lishi va hayot faoliyati, individual va tarixiy rivojlanish jarayonida ularning o‘zgarishi, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va ularni muhofaza qilish zarurligi to‘g‘risida bilim berib boriladi. — jonli tabiat hodisalarining mohiyatini chuqur o‘rgatish jarayonida o‘quvchilarning ilmiy dunyoqarashini shakllantirib borish, ularni ekologik va gigiyenik tarbiyasi, tabiatda o‘zini tuta bilish, yoshlarni qishloq xo‘jaligi, tibbiyot ixtisosligiga yo‘nal- tirish, o‘simliklarni ekib o‘stirish, hayvonlarni parvarish qilish bo‘yicha amaliy ishga o‘rgatib, shu bilan birga ularni oliy o‘quv yurtlariga tayyorlab borish ko‘zda tutiladi. o‘quvchilarga botanika, zoologiya, odam va uning salo- matligi hamda umumiy biologiyaning turli bo‘limlarini o‘qitish asosida izchillik bilan keng doirada umumbiologik bilim berib boriladi. www.ziyouz.com kutubxonasi 4 akademik litsey va kasb-hunar kollejlari uchun 80 soatga mo‘ljallangan qo‘lingizdagi o‘quv qo‘llanmasi ayrim mavzularni to‘la-to‘kis qamrab ololmagan bo‘lishi ehtimoldan uzoq emas. shu mulohazalarni nazarda tutgan holda, mualliflar sizlarning taklif-istaklaringizni kutib qolishadi va oldindan o‘z minnatdor- chiliklarini bildirishadi. www.ziyouz.com kutubxonasi 5 i bob hujayra to‘g‘risidagi ta’limot. …

3 / 185

robert guk kashf etgan. u biologik obyektlarni tekshirish uchun birinchi bo‘lib mikroskop- ni tadbiq qildi. robert guk buzin poyasi bilan probka daraxti po‘stlog‘ini ko‘ndalang kesmalarini tekshirar ekan, u ari uya- lariga o‘xshab ketadigan mayda-mayda bo‘shliqlarni ko‘rdi va ular- ni hujayralar deb atadi. hujayra nazariyasi deyarli 200 yilga teng davr mobaynida to‘plangan hujayra haqidagi bilimlar asosida 1838—1839- yillarda yaratilgan. hujayra nazariyasini yaratish va to‘liq shakllantirishda nemis botanigi i.shleyden va zoologi ò.shvannlarning ishlari katta ahamiyatga ega bo‘ldi. organizmlarning hujayraviy tuzilishi haqidagi nazariyani nemis olimi ò.shvann “hayvonlar bilan o‘simliklar tuzilishi va o‘sishidagi o‘xshashlikka doir mikroskopik tadqiqotlar” degan klassik asarida batafsil bayon etdi. hujayra nazariyasini yanada rivojlantirishda nemis olimi ru- dolf virxov (1821—1902)ning olib borgan ishlari katta ahamiyat- ga ega. virxov hujayrani hayotning barcha xossalariga ega bo‘lgan eng kichik morfologik elementi sifatida asosiy struktura elementi hujayra pardasi bo‘lmay, balki ichidagi protoplazmasi bilan yadro www.ziyouz.com kutubxonasi 6 ekanligini ta’kidlaydi. virxov, yangi hujayralar faqat avvaldan mavjud …

4 / 185

ujayralar davlati bo‘lib, uning faoliyati hujayraning jami xossalaridan ibo- ratdir. organizm to‘g‘risidagi shu bir tomonlama tushunchalar- ni yo‘qotishda i.m.sechenov, s.p.botkin va i.p.pavlovlarning ishlari katta ahamiyatga ega bo‘ldi. hujayra nazariyasining mohiyati shundan iboratki, barcha tirik mavjudotlar hujayralardan tuzilgan. keyinchalik bu nazariya juda ko‘p marta tekshirilib, yangi dalillar bilan to‘ldirildi. hozir- gi zamon hujayra nazariyasiga ko‘ra, hujayra barcha tirik orga- nizmlarning strukturaviy, funksional va shuningdek, ularning ko‘payish birligidir. hujayrani o‘rganish usullari hozirgi sitologiya fanining juda ko‘p va murakkab tekshirish usullari mavjud. ular turli-tuman hujayralarning va ularning struktura komponentlarining tuzilishlarini va funksiyalarini aniqlash imkonini beradi. mikroskopik usul: sitologik tekshirishlarda yorug‘lik mik- roskopi muhim ahamiyatga ega. yorug‘lik mikroskopi murakkab hamda mukammal tuzilgan optik asboblardan biri bo‘lib, narsa- larni 3000 martagacha kattalashtirib ko‘rish imkonini beradi. ammo hujayralar tuzilishining nozik qismlarini o‘rganish uchun bunday mikroskoplar kifoya qilmaydi. elektron mikroskop ixtiro qilingach, hujayra tuzilishini o‘rganishda butunlay yangi davr boshlandi. bu mikroskop tek- www.ziyouz.com kutubxonasi 7 shiriladigan narsalarni …

5 / 185

atta tezlik bi- lan (minutiga bir necha o‘ng ming marta) aylanadi. hujayraning struktura komponentlari har xil solishtirma massali bo‘lganligi uchun ularni shunday sentrifugalar yordamida bir-biridan ajratib olish mumkin. bu usul hujayra komponentlarining xossalarini alohida-alohida o‘rganishga imkon beradi. rentgenostruktura tahlili: zamonaviy sitologiya fizika usullari- ning tarkibiga kiradigan kimyoviy usullarning rentgenostruktura analizidan foydalana boshladi. bu usul kichik miqdorlar olamiga chuqurroq nazar solish hamda biologik jihatdan muhim bo‘lgan ba’zi molekulalarning miqdori va tuzilishini tekshirishga imkon beradi. rentgenostruktura analizi — mikromolekulalarning mole- kulyar og‘irligi, kattaligi va shaklini aniqlashning eng aniq usul- laridan biridir. bu usul yordamida oqsillar, nuklein kislotalar kabi biopolimerlarning tuzilishini o‘rganish mumkin. hujayralarning nozik struktura elementlarini va ularning funksiyalarini mukammal o‘rganishda bir qancha boshqa tur- dagi usullardan foydalaniladi. mustaqil yechish uchun test savollari 1. barcha organizmlarning tuzilish, funksional va rivojlanish birligini aniqlang. a) hujayra b) molekula d) irsiyat e) o‘zgaruvchanlik f) biosfera 2. malpigi, k.gryu qaysi organizmlarning hujayrasini o‘rgangan? a) zamburug‘lar b) …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 185 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "biologiya (o.eshonqulov, j.hamidov, a.bekmuhamedov)"

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus kasb-hunar ta’limi markazi o.e. eshonqulov, j.h. hamidov, a.a. bekmuhamedov biologiya akademik litsey va kasb-hunar kollejlari uchun o‘quv qo‘llanma cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi òoshkent — 2006 www.ziyouz.com kutubxonasi 2 oliy va o‘rta maxsus kasb-hunar ta’limi o‘quv metodik birlashmalar faoliyatini muvofiqlashtiruvchi kengash tomonidan nashrga tavsiya etilgan © cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2006-y. isbn 5-8250-1051-3 1903000000-103e - 20063601041- 2006 taqrizchilar: m. shertoyev — biologiya fanlari nomzodi, dotsent; m. arslonova — oliy toifali biologiya o‘qituvchisi. ushbu o‘quv qo‘llanmada hayotning hujayraviy tuzilishi, uning kim- yoviy tarkibi, organizmlarning ko‘payishi va in...

Этот файл содержит 185 стр. в формате PDF (10,9 МБ). Чтобы скачать "biologiya (o.eshonqulov, j.hamidov, a.bekmuhamedov)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: biologiya (o.eshonqulov, j.hami… PDF 185 стр. Бесплатная загрузка Telegram